биосфера хакида тушунча

PPTX 2.4 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1540466364_67947.pptx /docprops/thumbnail.jpeg слайд 1 биосфера хакида тушунча режа: 1. биосфера ҳақида тушунча ва унинг функциялари. инсоннинг биосферага таъсири. 2. экологик системаларда энергия ва моддаларнинг айланма ҳаракати. 3. популяциялар ҳақида тушунча ва уларнинг асосий хусусиятлари. 4. табиий ресурслар ваулардаги фойдаланиш муаммолари. биосфера ҳақида тушунча ва унинг функциялари ҳаёт қобиғини ташкил қилади (биос ҳаёт, сфера - шар). биосферага жуда ибтидоий организм - бактериядан тортиб одамгача бўлган организмлар киради. маълумки, инсон ҳаёти табиат билан узвий боғланган. табиат инсонни яратган, табиат ва инсон ўртасидаги муносабатларнинг ривожланиши табиат ва унинг турли йўналишдаги фанларнинг келиб чиқишига олиб келади. табиат ва унинг борлигини ўрганиш борасида аристотел, ал - хоразмий, абу наср форобий, абу райхон беруний, ибн сино, умар хаём, леонардо до винчи, галилий, коперник, мирзо улуғбек, бобур мирзо, м.в. ломоносов, ж.б. ламарк, а. гумбольдт, ч. дарвин, в.в докучев, в.и вернадский каби инсоният фарзандлари бордир. биринчи бора «коинот» атамасини абу наср форобий (873 - 950) жамият тузилишида кўллади. …

т» атамасини абу наср форобий (873 - 950) жамият тузилишида кўллади. кейинчалик умар хаём (1040- 1112) «коинот ва унинг вазифалари» асарида коинотдаги ҳар бир шахснинг вазифаларини баён килишда ишлатади абу райхон беруний (973 - 1148) сайерамиздаги китъаларнинг жойланиш харитасини чизади. ер қуёш атрофида ҳаракат қилишини изоҳлайди. бу илмий далилларни беруний — галилийдан 500 йил аввал келти жб ўтган. беруний фикрича, ўсимлик ва ҳайвонлар ўртасида кураш, кўпайиш ва авлод қолдириш учун ингилиш тирик мавжудотлар ҳаётининг асосини ташкил қилади. табиагдаги ҳамма нарсатабиий қонунларга бўйсунган ҳолда яшайди ва ўзгариб туради. беру;;ийнинг «материя» атамаси xix асрнинг охири xx асрнинг бошида рус олими в.н. вернадский томонидан «тирик моддалар» деб қабул килиниб, табиатдаги хамма харакат ва ўзгариш шу тирик моддалар харакати билан боғланади ва ифодаланади. абу али ибн сино (980 - 1037) ўзининг «тиб қонлари» номли асарида одамнинг тузилиши, унда модда (кон) айланиши, инсонда келиб чиқадиган касалликлар, унинг атрофдаги тирик жониворлар фаолияти томонидан юзага келишини, табиат …

ида тирик организмлар кўп, улар хилма - хил ва турли зоналарда таркалган. биосферада уч қатламдан, яъни атмосфера, литосфера ва гидросферадан иборат. шундай қилиб биосфера ер шарининг оргатшзмларида тарқалган кисми бўлиб, уларнинг таркиби, тузилиши ва улар ўзгариб туриш хусусиятларига эгадир. ерда хаётнинг пайдо бўлиши билан биосфера ҳосил бўлган ва планетада тирикликнинг умумий ривожланиши бошланган. ерда ҳаётнинг пайдо бўлиши 3-4 млрд йил аввал деб таърифланади. биосферанинг устки қатлами - атмосфера 10 - 15 км баландликни эгаллайди, бунда бактериялар, замбуруғ, споралар ва бошка организмлар тарқалган. биосфераиинг пастги чегараси литосфера бўлиб, унда тириклик 2 - 3 км чуқурликкача тарқалган, нефт топилган шундай чуқурликларда турли микроорганизмлар борлиги аниқланган. дарахтларнинг илдизлари 8-10 метр, янток ўсимлигининг илдизи эса 15-18 метрга етиб боради. литосфера устида организмларнинг асосий массаси тупрокнинг 1 метр қалинлигида жойлашган. гидросферада организмлар максимал тарқалган. айрим организмлар ўта шўр бўлганлиги туфайли уларда ҳайвонлар учрамайди. биосферада организмлар юқори ҳарорат ва босимга (бактериялар) чидамли бўлиб споралар, уруғлари ҳам …

р ҳосил бўлади. концсн грация - бунда тирик организмлар атроф - муҳитдан биоген ва минерал элементларни олади ва ўз таналарида тўплайди. шу сабабли азот, калций, калий, иатрий, магний ва бошқа элементларкинг микдори муҳитга қараганда организмлар танасида юқори бўлганлиги сабабли биосферанинг кимёвий таркиби ҳархилдир. оксидланиш ва тикланиш функцияси. бундай жараёнда моддалар кимёвий ўзгаради, уларнинг атомлари ўзгаради ва кимёвий бирикмалар оксидланади, бир шаклдан иккинчи кўринишга ўтади. деструкция функцияси, бу тирик организмларнинг ўлгандан кийин чириш, парчаланиш ва органик моддаларнинг менерализацияланишидан иборатдир. экологик системаларда энергия ва моддаларнинг айланма ҳаракати ерга келадиган энергиянинг 99% ни куёш нурлари ташкил этади. бу энергия атмосфера, гидросфера ва литосферадан бўлиб ўтадиган турли физик - кимёвий жараёнларга сарф қилинади. улган ўсимлик ва ҳайвонлар ер усти ёки остида микроорганизмлар орқали чирийди. бунинг натижасида ўлик органик моддаларнинг углероди с02 гача оксидланади ва с02 атмосферага чиқади. ҳаёт учун зарур элементлар ва эриган тузлар шартли равишда биоген элементлар (ҳаёт бахш элементлар) ёки озиқ моддалари …

р, мис, марганец, руҳ, бор ва бошқалар). биосферада тирик моддалар ҳаракати жуда катта микдордаги модда ҳамда энергиянинг биологик айланиши билан боғлик. «инсон ер қиёфасини юзгартиришга кодир геологик кучга айланади», деган эди в.й. вернадский. бу гап ҳаётда ўз тасдиғини топмоқда. инсон (антроген) фаолияти оқибатида табиат бойликлари тугаяпти, ишлаб чиқариш чиқиндилари билан биосфера ифлосланмокда, табиий экотизимлар ишдан чиқмокда, иклим ҳолати ёмонлашмоқда ва ҳакозо. антропоген таъсирлар деярли табиий биокимёвий циклларнинг бузилишига олиб келади. инсоният экологик ҳолокат ёқасида турибди. қуёш энергияси ер юзасида икки хил моддалар алмашинишини таъминлайди, яъни геологик ёки катта алмашиниш ва биологик ёки кичик модда айланиши юзага келади. биосферада сувнинг айланиши - ер юзи ва сув ҳавзаларидан сувнинг буғланиши ва намлик сифатида кайтиб ерга тушиши геологик (катта) айланишдир. биосферада тирик организмларнинг юзага келиши билан атмосфера, сув ва менерал моддаларнинг айланиши ҳосил бўлади еки кичик биологик айланиш пайдо бўлади. биосферада кимёвий элементлар доим циркуляция килиб, ташқи муҳитдан организмга, ундан эса яна ташқи …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "биосфера хакида тушунча"

1540466364_67947.pptx /docprops/thumbnail.jpeg слайд 1 биосфера хакида тушунча режа: 1. биосфера ҳақида тушунча ва унинг функциялари. инсоннинг биосферага таъсири. 2. экологик системаларда энергия ва моддаларнинг айланма ҳаракати. 3. популяциялар ҳақида тушунча ва уларнинг асосий хусусиятлари. 4. табиий ресурслар ваулардаги фойдаланиш муаммолари. биосфера ҳақида тушунча ва унинг функциялари ҳаёт қобиғини ташкил қилади (биос ҳаёт, сфера - шар). биосферага жуда ибтидоий организм - бактериядан тортиб одамгача бўлган организмлар киради. маълумки, инсон ҳаёти табиат билан узвий боғланган. табиат инсонни яратган, табиат ва инсон ўртасидаги муносабатларнинг ривожланиши табиат ва унинг турли йўналишдаги фанларнинг келиб чиқишига олиб келади. табиат ва унинг борлигини ўрганиш борасида аристотел, ал...

PPTX format, 2.4 MB. To download "биосфера хакида тушунча", click the Telegram button on the left.

Tags: биосфера хакида тушунча PPTX Free download Telegram