o`zligini izlayotgan odam

DOC 68.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662838357.doc αζαρ o`zligini izlayotgan odam reja: 1. badiiy adabiyotda ijtimoiy voqelikdagi o‘zgarishlarning aks etishi. 2. ahmad a’zam qissalarida inson tafakkurining ichki va tashqi imkoniyatlarining aks etishi. 3. ahmad a’zam qissalarida ko‘tarilgan asosiy masalalar. asrimizning 80-yillariga kelib, ijtimoiy voqelikdagi o`zgarishlar, inson tafakkurining ichki va tashqi imkoniyatlari badiiy adabiyotda o`zgacha ifodasini topdi. dadil qadamlar bilan adabiyotimizga kirib kelgan m.m.do`st, tog`ay murod, xayriddin sultonov, erkin a`zamov, ahmad a`zam kabi ijodkorlar davr ruhini nozik his etib, real hayotdagi o`zgarishlarni, insonning murakkab ichki olamini ijtimoiy-estetik talablar darajasida tasvirlay oldilar. ijtimoiy tuzumning nomaqbulligini his etayotgan, mavjud sharoitdan qoniqmayotgan, ijtimoiy munosaabatlarni tubdan o`zgartirish zaruratini idrok qila boshlagan davr ziyolisining tafakkurida kechayotgan jarayonlarni badiiy tadqiq etish bu ijodkorlarning asosiy problemasiga aylandi. bu holat, ayniqsa, ahmad a`zam qissalarida o`ziga xos ifodasini topgan. yozuvchining “bu kunning davomi “, “asqartog` tomonlarda” qissalarida tasvirlangan real shaxs va hayot zarurati , insonning o`z ichki imkoniyatlariyu mavjud tuzumning talablari, fikriy-ruhiy maqsadsizlik va ijtimoiy voqelikning …

orta boshliqroq odamni. sobirning ham dardi bir. dissertatsiyasini qachonlardan beri muhokamaga qo`yolmaydi. ikkalasi avvalboyning qilayotgan ishlaridan norozi bo`lishadi. sobir aytgandek, “avvalboyga o`xshab direktorning uyidan chiqmay, bozor-ucharini qilsa, poligacha yuvib bersa”, allaqachon yoqlagan bo`lardi. u esa avvalboyga qoyil qoladi, lekin bunday ish o`zining qo`lidan kelmasligini tan oladi. avvalboyni “ojiz odam” deb o`ylaydi. uning ilmsizligini biladi, o`zi va sobirga o`xshaganlarning qadrsizligiga achinadi: “avvalboyni qo`ying. ilmni faqat buyuklar yaratmaydi. aksincha, uning asosiy yukini men bilan sizga o`xshagan o`rtachalar ko`taradi”. u o`zini avvalboyning o`rniga qo`yolmaydi, unga o`xshab direktorning polini yuvolmasligiga ishonadi. lekin avvalboyni ana shunday ishlar qilishiga, direktorning uni bunchalik xo`rlashiga ham ishonmaydi. u: “avvalboy ham – odam ! uni odamlik sha`nidan mahrum qilishga hech kimning haqi yo`q ,”- deb o`ylaydi. u direktorning uyiga borganida, unga qilgan munosabatlarini eslab, o`ziga o`zi taskin beradi. u sevgida ham adashgan. birorta qizni sevib-sevmagan, hamisha “o`zini ehtiyot qilgan”, haligacha birorta qizni o`ziga loyiq topolmagan. chunki u boshqalarga ishonmaydi …

o`z beradi. biroq ertaga ham kechagidek yashashga majbur bo`ladi. ko`nglida ikkilanish, hukmsiz, qat`iyatsiz o`ylarning adog`ini topolmay qiynaladi. o`zgalarni “ojiz” deb bilsa-da, o`zining “ojiz va maqsadsiz“ligini bir oz tushunib yetadi. ertadan qandaydir o`zgarishlar nishona berishiga, odam nimanidir o`ylab, qachondir o`zgartira olishiga jur`atsiz, ojizona umid bog`laydi. qissaning sarlavhasi “bu kunning davomi” deb nomlanishida ham o`ziga xos ma`no mujassam. ya`ni asar qahramoni uning xarakterini ochishda muhim vositalardan biri hisoblanadi. asarda inson taqdiri, odamlik qadri o`zining psixologik talqinini topgan. jamiyatdagi insonning o`rni qay darajada ekanligi, ijtimoiy muhit va real shaxsning ijtimoiy ongidagi o`zgarishlar bosh qahramon u misolida yaqqol aks etgan. bunda yozuvchi ahmad a`zamning ham qissa yaratishdagi tanlagan o`ziga xos yo`li, uslubi ahamiyatlidir. adabiyotshunos olim ibrohim g`ofurov shu davr nasridagi o`zgarishlar haqida fikr yuritib, shunday degan edi: “o`z-o`zini anglash, o`zini namoyish qilish energiyasi o`zgalarni ham anglash va demak qadrlash energiyasiga aylangandagina, u samaralidir, ijtimoiy qimmatlidir. o`z-o`zini anglash hayotga faol munosabat uyg`otsin. haqiqat tuyg`usini o`stirsin. …

shrapovning butun hayoti davomida ko`rgan-kechirganlari, yutuq va kamchiliklari bilan bog`liq mantiqiy uyg`unlik kasb etadi. mahdi ashrapov institutda dotsent, ya`ni “tom ma`noda” ziyoli shaxsdir. uning vijdonli, halol, haqiqatgo`y, birovning ishiga aralashmaydigan va o`zgalarning ham unga nisbatan munosabatlarini xohlamaydigan fe`l-atvori asardagi shodi aka xarakteri bilan umumlashadi. u o`zining kimligi haqida qayg`uradi, o`tgan umri davomida qilgan ishlarini sarhisob qiladi, o`ziga o`zi xulosayu hukmlar axtaradi: “men pulining sassig`iga chidolmayotgan tangir bilan emas, uning ichidagi o`sha, “xo`b toza odamsan-da”, deb menga ixlos qo`ygan, nima desam, ishongan, oqko`ngil – tanti tangir bilan bahslashayotgan bo`laman, negadir eng oxirida uning hadyasini endi nima qilishga aqlim yetmay qolaveradi, goh magazinga topshirib, pulini egasiga qaytaraman, goh qarz, hozir tangir arzimagan pulga muhtoj emas, keyin uzaman, deb ko`nglimni tinchitaman... men toza qoldimmi? ” 2 qissa qahramonlari haqida, albatta, kitobxon o`z hukmini beradi. mahdi ashrapov qanday odam? tangir qurbonov-chi? haqberdi-chi? bunday savollar tizilib kelaveradi. xo`sh, asosiy maqsad nima? hayotda mana shunday odamlar …

ng, jamiyatning old qatlami hisoblanadilar. lekin mana shu “yo`lboshchilar” o`zlarining kim ekanliklarini anglayolmagan bir paytda ommaning ahvoliga ne deyish mumkin? bu bevosita ko`p yillar davomida hukm surgan totalitar tuzum va uning nazariy hamda amaliy siyosatining ta`siri, qolaversa, kutilgan natijalari edi. ahmad a`zam va unga maslakdosh yozuvchilarning yutug`i shundaki, ular hali ko`pchilik anglab yetmagan “haqiqat”ni anglab yetdilar va buni o`z asarlarida badiiy inkishof etdilar. ayniqsa, qahramon yaratishdagi mahorat, so`z tanlash, psixologik tasvir usulidan foydalanish bu davr qissachiligining oldingi davrlarga nisbatan farqli ravishda taraqqiy etganini ko`rsatadi. bu davr qissalaridagi aksariyat qahramonlar ziyoli: oliy ma`lumotli, o`z aqlini tanigan, ma`lum bir kasbning egasi, xullas, hayotda o`z o`rnini topishga intilgan, sog`lom tabiatli kishilardir. ular umr savdosida ma`lum yutuqlarga erishgan, ma`lum mag`lubiyatlarni tan olgan, nimadandir shod, nimadandir g`amgin, lekin ma`naviy yetishmovchilik bordek harakat qiladilar. bu qahramonlar ko`proq o`z xarakterlarini o`zlari ochadilar, ichki dinamika asosida tavsif va taftish qiladilar. unutilayotgan o`zligini, shaxsiyatini, insoniy erki, g`ururini anglay boradilar. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o`zligini izlayotgan odam"

1662838357.doc αζαρ o`zligini izlayotgan odam reja: 1. badiiy adabiyotda ijtimoiy voqelikdagi o‘zgarishlarning aks etishi. 2. ahmad a’zam qissalarida inson tafakkurining ichki va tashqi imkoniyatlarining aks etishi. 3. ahmad a’zam qissalarida ko‘tarilgan asosiy masalalar. asrimizning 80-yillariga kelib, ijtimoiy voqelikdagi o`zgarishlar, inson tafakkurining ichki va tashqi imkoniyatlari badiiy adabiyotda o`zgacha ifodasini topdi. dadil qadamlar bilan adabiyotimizga kirib kelgan m.m.do`st, tog`ay murod, xayriddin sultonov, erkin a`zamov, ahmad a`zam kabi ijodkorlar davr ruhini nozik his etib, real hayotdagi o`zgarishlarni, insonning murakkab ichki olamini ijtimoiy-estetik talablar darajasida tasvirlay oldilar. ijtimoiy tuzumning nomaqbulligini his etayotgan, mavjud sharoitdan qoniqmayotgan,...

DOC format, 68.5 KB. To download "o`zligini izlayotgan odam", click the Telegram button on the left.

Tags: o`zligini izlayotgan odam DOC Free download Telegram