o`zbek qissalariga xos qahramon yaratish tamoyillari

DOC 142.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662847175.doc o`zbek qissalariga xos qahramon yaratish tamoyillari reja: 1. bugungi o`zbek qissachiligining janr va uslub xususiyatlari. 2. qissachilik taraqqiyotining etakchi tendensiyalari. 3. o`zbek qissalariga xos etakchi estetik tamoyillar. qissa janri hikoyaga nisbatan badiiy fikr harakati uchun keng imkon beradi. ana shu imkoniyatdan foydalangan yozuvchilar inson fojiasining yangicha badiiy talqinini yaratishga erishmoqdalar. qissa epik tur janrlari orasida imkoniyatlari hikoyaga qaraganda kengligi, shaklining rang-barangligi, mazmunining ko`lamdorligi bilan ham ajralib turadi. mana shu xususiyatlariga ko`ra bu janrni ummonga qiyoslash mumkin. badiiyat olami esa kashfiyotlar manbaidir. xususan, mustaqillik davrida ko`plab ijodkorlar qissachilik janrida barkamol ijod qilmokdalar: sh.bo`taev, m.boboev, x.do`stmuhammad, n.norqobilov, sh.hamro, n.eshonqul yaratgan asarlar kitobxonlar e’tiborini jalb qildi. chunki, bugungi adabiyot – alohida, ayni chog`da turli-tuman shaxslarning tuyg`ulari, qiyofalari aks etgan adabiyot sifatida qad rostlagan. zamondoshimizning o`zi – alohida, betakror va yaratuvchi inson. shu manoda, zamondoshimizni o`z shaxsiyatining elchisi, deyish mumkin. mustaqillik davri o`zbek qissalarida o`zbekning o`ziga xos tabiatini, ko`nglidagi sezimlar va mayllarini aks …

ning hayot tarzi, xatti-harakatlari, o`y-kechinmalari ana shu muqaddas ezguliklar ruhiga evrilgan. ruqiya kelinbibi sal narsaga duv-duv yosh to`kaveradigan ko`ngli bo`sh ayol bo`lsa, ulg`ay ena ne-ne hayot sinovlariga dosh berib, so`ng qoyaga aylangan, bardoshli, mehrli inson. ruqiya kelinbibiga ulg`ay ena uch-to`rt hovli naridagi qo`shni. ammo ularni, ruqiya bibining o`g`illari elyor bilan ilyosni mehr-muhabbat, oqibat rishtalari bog`lab turadi. ruqiyaning goh o`zi, goh o`g`illari kampirning issiq-sovug`idan xabar olib turishadi. kampir esa yolg`izgina o`g`li – shaharda rassomlikka o`qiyotgan to`xtasinini kutib yashaydi, eshikka termulib, uning qishloqqa, ona bag`riga qaytishini intizorlik bilan kutadi. ota-bobolaridan qolgan yolg`iz yodgorlik – ana shu bog`ni qo`shqo`llab yolg`iziga tutqazsa, o`g`lining bolalari bog`da yayrab o`ssa, uni obod qilishsa... kampirning yagona orzusi shu. asarda ruqiya bibining toshbag`ir eri safarov, ulg`ay enaning tezroq o`lib, bog`ini o`ziniki qilib olish xayolidagi nu’mon qirtish, to`g`riso`z, imonli gulmurod bilan brigadir, manfaat yo`lida har qanday ezgulik va halollikni bosib-yanchib o`tadigan rais, nosir cho`tir, hayit malla singari xilma-xil qiyofadagi insonlar …

borini el-yurtniki deb bilishlari oqibatida odamlar o`rtasida mehr-oqibat shu bog` kabi ildiz otib, qudratli kuchga aylangandir, balki bog`ning mevalari orqali avlodlardan avlodlarga shu ezgu tuyg`u ko`chib o`tgandir, rivoyatlar, hikmatlar inson bolasini ezgulik sari etaklab borgandir? asardagi ulg`ay enaning qabristonga salom berib kirib borishi, toshmozor haqidagi rivoyatlarni eslashi kitobxonga ham hayajonli kechinmalarni yuqtiradi. hamma tuproq – bir tuproq. ammo qay ulug` xis kichkina tepalikni yurtga aylantirgan? qay ulug` tuyg`u – odamlarning vijdon, imon, oqibat tomirlarini zaminga bog`lagan?! kitobxon ulg`ay ena timsolida ona yurtga mehr qo`ygan, tomirlari ona zaminga chatishib ketgan ulug` ayni chog`da oddiy va kamtarin insonlarni tasavvur qiladi. ulg`ay ena kabi bog` ham yaxshi odamga o`xshaydi, ming yilda dunyoga bir keladi. daraxtlar odamlarning qolgan umrini yashaydi, shuning uchun daraxtlargayam, odamlargayam, ona zaminga ham mehr kerak! – deya bong urging keladi. yozuvchining “bir kunlik mehmon”2 qissasida ham tog` odamlarining hayoti tasvirlangan. voqealar sobiq kursdoshlardan saidning qishloqqa, xolmo`min xonadoniga mehmon bo`lib borishi …

brigadir, ombor mudiri va boshqalar o`tirgan xona tasviri, har bir shaxs qiyofasini chizib beruvchi tasvirlar mehmon nigohi orqali gavdalantirilgan. shahardan kelgan artistlarning ma’nisiz qo`shiqlarini pisand qilmay, el hurmatlagan hofizlarni qo`shiq aytishga chorlash, polvonlarning engiltaklikni or bilib, sukut saqlashlari, abdujalil tog`aning davrani sehrlagan ovozi tog` odamlari hayotidan bilinib-bilinmay uzoqlashayotgan an’analar, tabiiylik, beg`uborlik haqida o`ylatadi. hofizlar ustidan pul sochilganda “zamonaviy artistlar” terib oladi, ular esa mag`rur yurib to`yxonadan uzoqlashadilar. ana shu manzara tasviri haqiqiy iste’dodni olloh in’om etishi, buni anglay olgan iste’dod sohibi esa o`z iste’dodi mevasini xalqiga hech bir manfaatni ko`zlamay tortiq etishi lozimligini o`z e’tiqodiga aylantiradi. bunday imon egasi bo`lmaganlar esa hamma narsani pullaydilar. said voqealarni kuzatar ekan, o`z ayblari yo nuqsonlarini bekitish uchun “niqob” topadilar, shu niqobni kiyib, haqiqiy basharalarini bema’ni, qimmati yo`q matohday his qildi: necha yillardan beri bir bo`limda ishlaydi, erta ketadi, qosh qorayganda qaytadi. xo`sh, undan, u umrini tikkan ishidan kimga nima naf tegayapti? uning o`zi …

. uch-to`rt yil odin ikki olahakka paydo bo`lib, tinmay qag`illabdi. hammaning joniga teggach, bolalar rogatka bilan ikkalasini urib tushirishibdi. kundan-kun negadir qushlarning sayrashlari ham kamaya boshlabdi. bir kuni chinordan kattakon ilon sirg`alib tushayotganda odamlar ko`rib qolib, toshbo`ron qilib uni o`ldirishibdi. olahakkalar ilondan xabar berishganini odamlar keyin anglab etishibdi. insonlar aslida tabiatning bir bo`lagi, afsuski, buni doim ham yodda tutmaymiz. o`zligimizga, odamlarga qilgan xiyonatimiz, ona erga, ona tabiatga ham xiyonatdir! saidmurod shularni anglagan holda uyg`onadi, ketishga ishtiyoq sezadi, yo`lga otlanadi. u endi anglagan hayot yo`liga oshiqar edi. “bir kunlik mehmon” qissasi bizni hayot hodisalari zamiridagi haqiqatlarni idrok etishga yo`llaydi, o`zimiz uzoqlashayotgan tabiiylikka, ezgulikka qaytishga chorlaydi. qissa voqealari ayrim o`rinlarda yaxlit kompozitsion butunlikni hosil qilmaganday tasavvur uyg`otadi, mast-alast holdagi xolmo`min bilan do`xtir bovaning jiddiy falsafiy fikr-mulohaza yuritishlari kishini ishontirmaydi, asosiy voqealarning muallif tilidan hikoya qilinishi esa bir qadar kitobxonni zeriktiradi. “eski arava qissasi”dagi voqealar esa aksincha, biri-ikkinchisiga bog`lanib, voqealar rivojini ta’minlagan, qahramonlar …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o`zbek qissalariga xos qahramon yaratish tamoyillari"

1662847175.doc o`zbek qissalariga xos qahramon yaratish tamoyillari reja: 1. bugungi o`zbek qissachiligining janr va uslub xususiyatlari. 2. qissachilik taraqqiyotining etakchi tendensiyalari. 3. o`zbek qissalariga xos etakchi estetik tamoyillar. qissa janri hikoyaga nisbatan badiiy fikr harakati uchun keng imkon beradi. ana shu imkoniyatdan foydalangan yozuvchilar inson fojiasining yangicha badiiy talqinini yaratishga erishmoqdalar. qissa epik tur janrlari orasida imkoniyatlari hikoyaga qaraganda kengligi, shaklining rang-barangligi, mazmunining ko`lamdorligi bilan ham ajralib turadi. mana shu xususiyatlariga ko`ra bu janrni ummonga qiyoslash mumkin. badiiyat olami esa kashfiyotlar manbaidir. xususan, mustaqillik davrida ko`plab ijodkorlar qissachilik janrida barkamol ijod qilmokdalar: sh...

DOC format, 142.0 KB. To download "o`zbek qissalariga xos qahramon yaratish tamoyillari", click the Telegram button on the left.

Tags: o`zbek qissalariga xos qahramon… DOC Free download Telegram