o`zbek tilshunosligida antraponimlar

DOCX 33 pages 82.4 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 82.4 KB

File type DOCX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta o`zbek tilshunosligida antraponimlar mundarija kirish…………………………………………………………….. birinchi bob. o`zbek tilshunosligida antraponimlarning semantik-uslubiy xususiyatlari 1-§. o`zbek tilida ismlarning nominativ vazifasi xususida…………. 2-§. antroponimlarning leksik-sеmantik xususiyatlari……………… ikkinchi bob. antroponimlarda motivatsiya va laqablarga xos semantik-uslubiy xususiyatlar……… 1-§. antroponimlarda motivatsiya……………………………………. 2-§. laqablarga xos semantik-uslubiy xususiyatlar…………………… 3-§. o`zbek zooantroponimlari xususida………………………………. xulosa................................................................................................ foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati............................. kirish barchamizga ayonki, inson qalbiga yo`l, avvalo, ta`lim-tarbiyadan boshlanadi[footnoteref:1]. ta`lim-tarbiya masalasini esa ona tilida savod chiqarish, tilni hurmat qilish, adabiy tilda so`zlashish, so`zlashish madaniyati, chiroyli so`zlash (so`zamollik) kabi holatlar til fani bilan bog`laydi. zamonaviy axborot va kompyuter texnologiyalari, raqamli va keng formatli telekommunikatsiyalar, internetni nafaqat maktab, litsey, kollej va oliy o`quv yurtlariga, balki har bir oilaga joriy qilish harakatlari bugungi kunda tobora kuchayib bormoqda. aynan zamonaviy aloqa va axborot texnologiyalari tizimini keng ko`lamda rivojlantirish mamlakatimiz va jamiyatimizning taraqqiyot darajasini ko`rsatadigan mezonlardan biri bo`lib xizmat qiladi… hozirgi keskin raqobat sharoitida innovatsion texnologiyalar va ilm-fanni yanada rivojlantirish, iqtidorli yoshlarni …

2 / 33

asi prezidenti i.karimovning o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyasining 18 yilligiga bag’ishlangan tantanali marosimidagi ma’ruzasi. 2010- yil 7- dekabr.] dunyodagi yetakchi mamlakatlar tajribasiga tayangan holda, kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash milliy tizimining takomillashtirilishi axborot sohasidagi faoliyatning sifati va saviyasini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlar tizimida ko`p jihatdan hal qiluvchi ahamiyatga ega bo`ldi. bunday keng miqyosdagi ishlar natijasida faqat keyingi 10 yilning o`zida bosma ommaviy axborot vositalarining soni 1,5 barobar, elektron ommaviy axborot vositalarining soni esa 7 barobar ko`payib, bugungi kunda ularning umumiy soni qariyb 1200 taga yetdi... efir orqali uzatiladigan materiallarni tayyorlash jarayoniga zamonaviy raqamli va multimedia texnologiyalari joriy qilinayotganida namoyon bo`lmoqda. yurtimizda internet tizimidan foydalanuvchilar safi jadal sur`atlar bilan kengayib bormoqda. bugungi kunda ularning soni 6 milliondan ortib ketgani ham buni tasdiqlab turibdi[footnoteref:3]. [3: mamlakatimizda demokratik islohotlarni yanada chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyatini rivojlantirish konsepsiyasi. o‘zbekiston respublikasi prezidenti i.karimovning o‘zbekiston respublikasi oliy majlisi qonunchilik palatasi va senatining qo‘shma majlisidagi ma’ruzasi. 2010-yil 12-noyabr.] antroponimika (yunoncha antropos …

3 / 33

i. 2010-yil.14-bet.] nom (mantiqda) – til ifodasi. predmet (atoqli nom) yoki bir guruh predmetlar (umumiy nom) ni anglatadi. bunda predmet keng ma`noda tushiniladi. atoqli nomlar ayrim predmetlarning nomlari (masalan ,,bobur``,,,o`tgan kunlar`` muallifi) hamda bir guruh predmetlarning umumlashgan nomlar (masalan,,,insoniyat``) bo`linadi. guruhlar nomini umumiy nom (masalan, ,,inson``)dan farqlash lozim. sodda yoki elementlar nomlar va murakkab nomlar bo`ladi. sodda nomlar boshqa nomlardan yoki tilning boshqa ma`noli ifodalaridan tuzilmaydi. murakkab nomlar esa ma`no kasb etuvchi qismlardan tuzilgan bo`ladi (,,insoniyat``- sodda nom bo`lsa,,,hozirgi insoniyat`` murakkab nom). nominatsiya (lot. nomination – nomlash, nom qo`yish, atash) (tilshunoslikda) – nomlash hususiyatiga ega bo`lgan, ya`ni nolisoniy borliq unsurlariga nom berish va ularni ajratib ko`rsatish, ular haqida tegishli tushunchalarni shakllantirish uchun xizmat qiladigan til birliklari – so`zlar, so`z birikmalari, frazeologizmlar va gaplarni hosil qilish. nomlar jarayonining natijasi hisoblangan ma`noli til birligi ham ayni shu termin orqali ifodalanadi. ayrim olimlar nomlar terminini tilshunoslikning nomlash jarayonlari tarkibini o`rganuvchi bo`limini bildirish uchun …

4 / 33

onida tanlab olinadigan leksik – gramatik vositalar bilan belgilanadi. shu sababli ichki shakl jihatidan bir hil bo`lgan nomlar o`zlarining tashqi shakli bilan farqlanadilar (,,nuroniy``, – ,,keksa odam``– ,,chol``). nomni vazifasi va kelib chiqish jihatidan tekshirish uni azaliy, avvaldan mavjud bo`lgan (yoki hozirgi tilda tub deb qaraladigan) nom va yasama (ma`no va so`z yasalishiga ko`ra) nom deb ikkiga ajratishga imkon beradi. avvaldan mavjud bo`lgan yoki birlamchi nom jarayonlari hozirgi tillarda juda kam uchraydigan hodisa: tilning nominative boyligi, asosan, o`zlashmalar va ikkilamchi nomlar hisobiga - nom jarayonida olinadigan mavjud bo`lgan birlikning fonetik shaklidan yangi ifodalanayotgan narsaning nomi sifatida foydalanish hisobiga boyib bormoqda. birlamchi nom natijalari muayyan til vakillari tomonidan azaliy, dastlabki nom tarzida idrok qilinadi (masalan, suv,tog`, ichmoq, qora kabi). bunday nomlarning yasama ekanligi faqat etmologjk yoki tarixiy tahlil orqaligina aniqlanishi mumkin. ikkilamchi nom natijalari esa morfologik tarkibi yoki ma`nosiga ko`ra, yasama nom sifatida idrok qilinadi. tulda tasviriy vositalar, perifaza va ideomalarning …

5 / 33

doshlari tomonidan berilgan sifat (asr, davr sohibi degan ma`noni bildiradi), tarag`ay – otasining ismi (familiya hisoblanadi), bahodir – otasining laqabi, ko`ragon – xonga kuyovlik nisbasi. dunyodagi turli xalqlarda turlicha antroponimik tizim mavjud bo`lgan. masalan, qadimgi rimda har bir erkak xos ismi oldidan keladigan nomga – avloddan avlodga o`tadigan urug` nomiga ega bo`lgan, bu urug`ning shajarasini tavsiflagan. hozirgi ispaniya va portugaliyada bir kishi bir necha xos (katolik cherkovi ro`yhatidan olinadigan) ismga, otasi va onasining familiyasiga ega bo`lishi mumkin. islandiyada har bir kishi, bir necha xos ismga (cheklangan ro`yhatdan olingan) va familiya o`rnida otasining ismidan hosil bo`lgan nomga ega bo`ladi. xitoy, koreya, vetnamda kishi nomi bir bo`g`inli familiyadan (turli davrda ular 100dan 400 gacha bo`lgan) va xos (odatda ikkita bir bo`g`inli morfemadan tashkil topgan) ismga ega bo`ladi, xos ismlar miqdori cheklanmaydi. antroponimika tizimida kipokoristika (erkalatib, kichraytirib atash: laziz(jon), dilobar(xon), homid(cha), ahmad(cha) kabi.) alohida o`rin tutadi. antroponimika ma`lumotlari tilshunoslikning boshqa sohalari uchun, jamiyatshunoslikda, …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o`zbek tilshunosligida antraponimlar"

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta o`zbek tilshunosligida antraponimlar mundarija kirish…………………………………………………………….. birinchi bob. o`zbek tilshunosligida antraponimlarning semantik-uslubiy xususiyatlari 1-§. o`zbek tilida ismlarning nominativ vazifasi xususida…………. 2-§. antroponimlarning leksik-sеmantik xususiyatlari……………… ikkinchi bob. antroponimlarda motivatsiya va laqablarga xos semantik-uslubiy xususiyatlar……… 1-§. antroponimlarda motivatsiya……………………………………. 2-§. laqablarga xos semantik-uslubiy xususiyatlar…………………… 3-§. o`zbek zooantroponimlari xususida………………………………. xulosa................................................................................................ foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati............................. kirish barchamizga ayonki, inson qalbiga yo`l, avvalo, t...

This file contains 33 pages in DOCX format (82.4 KB). To download "o`zbek tilshunosligida antraponimlar", click the Telegram button on the left.

Tags: o`zbek tilshunosligida antrapon… DOCX 33 pages Free download Telegram