«ulug`bek xazinasi» romanini o`qitishning samarali usullaridan foydalanib o`rganish

DOC 114,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1361190913_41570.doc «ulug’bek xazinasi» romanini o’qitishning samarali usullaridan foydalanib o’rganish www.arxiv.uz reja: 1. ix sinfda odil yoqubovning «ulug`bek xazinasi» romanini o`rganish orqali o`quvchilarning fikrlash salohiyatlarini o`stirish usullari 2. akademik liseylarda «ulug`bek xazinasi» romanini o`rganishda innovasion usullarini qo`llash 3. portret asosida qahramon ruhiyatini o`rganish 1. ix sinfda odil yoqubovning «ulug`bek xazinasi» romanini o`rganish orqali o`quvchilarning fikrlash salohiyatlarini o`stirish usullari. odil yoqubov hayoti va ijodi namunasi, aniqrog`i, avtobiografik xarakterdagi «muzqaymoq» hikoyasi bilan o`quvchilar 6- sinfda tanishgan. 9-sinfda yozuvchiga katta shuhrat keltirgan «ulug`bek xazinasi» romanini o`qish-o`rganish nazarda tutilgan. o`qituvchi «ulug`bek xazinasi» dan olingan parcha bo`yicha darslarga kirishdan oldin o`quvchilarga odil yoqubovning hayoti, ijodiy yo`li, adibning zamonaviy o`zbek adabiyotida tutgan o`rni haqida muxtasar tarzda ma`lumot beradi. bu ma`lumotlarni oliy yurtlari uchun chop etilgan «20 asr o`zbek adabiyoti tarixi» (1999) darsligidan, shuningdek, 11-sinf adabiyot darsligida keltirilgan yozuvchining «hayot saboqlari va ijod mashaqqatlari» maqolasidan olishi mumkin. o`qituvchi ayni paytda mazkur romanning dunyoga kelish tarixidan ham bahobar bo`lishi …

an kishilar haqida ham gapiramiz. insoniyat dahosining buyuk qomusi sanalmish bitiklarni asrab qolishdan o`zlarini «faqiri haqir» sanagan kamtarin xatotlarning ulkan xizmatini, kitob ishqida yongan, boshlariga qilich kelganda ham kitob asrash, uni targ`ib va tashviq qilish ahdidan qaytmagan fidoyilarning jasoratini unitishga haqqimiz yo`q. faqat beruniy merosi emas, qadida o`tgan barcha buyuk allomalar yaratgan asarlarning taqdiri xuddi o`sha «faqiri haqir»larning, kitob shaydolari va fidoyi shogirdlarning xizmat jasoratlariga bog`liqdir. sofokl, ibn sino, firdavsiy, navoiy, shekspirlar ana shularning xizmat va jasorati tufayli «tirik» qolgan. «ulug`bek xazinasi» romanini o`qiganda shu haqiqat yodga tushadi, shu muqaddas haqiqat tuyg`usi yodga tushadi, shu muqaddas haqiqat tuyg`usi butun borlig`ingizni chulg`ab oladi. demak, bu roman katta umuminsoniy mavzuga bag`ishlangan, unda ko`pchilikni hayajonga solgan masala ko`tarilgan. «roman aniq tarixiy haqiqat asosida yozilgan. buyuk alloma ulug`bek xazinasi – u yiqqan, yaratgan jamiki kitoblarning, tillarda doston bo`lib qolgan mashhur kutubxonaning taqdiri muammosi ko`pdan beri ilmiy jamoatchilikni qiziqtirib keladi. 20 asrning 60-yillari «pravda vastoka» …

li to`lmadi, ijodiy ish davom etdi. hayolda charx urgan fikrlar, gavdalangan obrazlar kengayib, to`lishib, jiddiy yirik asar shakliga kira boshladi, nihoyat, «ulug`bek xazinasi» nomi bilan atalgan roman dunyoga keldi». ma`lumki, ulug`bek haqida bir qancha badiiy asarlar bor, ular orasida m. shayxzodaning «mirzo ulug`bek» tragedichsi alohida ajralib turadi. ulug`bekdan so`z ochgan har bir qalamkash bu ajoyib tragediyani chetlab o`tishi mumkin emas. odil yoqubov ham m. shayxzodaning tajribalaridan bahramand bo`lgan. roman bilan tragediya orasida talay umumiyliklar mavjud. chunonchi, roman ham xuddi tragediya kabi ulug`bek hayotining so`nggi davrini hikoya qilishdan boshlanadi, tragediyadagi ko`pgina tarixiy faktlar romanda ham tilga olinadi, bir qancha tarixiy shaxslar bu erda ham ishtirok etadilar. shu bilan barobar «ulug`bek xazinasi» faktlar, tarixiy shaxslarning badiiy talqini, o`zining uslubiy, g`oyaviy-badiiy yo`nalishi jihatidan «mirzo ulug`bek» tragediyasidan kesikn farq qiladi. shu o`rinda adabiyot muallimi 7-sinf darsligidan o`rin olgan m. shayxzodaning «mirzo ulug`bek» tragediyasini eslatib o`tsa, foydadan xoli bo`lmaydi; imkon qadar «ulug`bek xazinasi» romani bilan …

langa chiqadi. asarning zamonaviy qimmati, bugungi kitobxonni hayajonga solishi siri shundaki, muallif ulug`bek xazinasining taqdiri bahonasida hozirgi paytda butun jamoatchilikni qiziqtirayotgan ma`naviy-ahloqiy muammolarni ko`targan, ustoz va shogird, burchi va vijdon, ma`naviy e`tiqod masalalarini juda keskin qilib qo`ygan. adib yuksak e`tiqod egalarini ulug`laydi, e`tiqoddan chikingan kimsalar dramasi va fojiasini butun shiddati bilan ko`rsatadi. tarixiy janr ustasi oybek: «men, yozuvchi qaysi bir tarixiy murojaat qilmasin, mabodo u davrning g`ayri yoki hattoki g`alati ko`ringan barcha xususiyatlari orasidan o`ziga tanish bo`lgan his-tuyg`ular, fikrlar izlasa, mutlaqo xato qilmaydi, deb o`ylayman…»degan edi. odil yoqubov ham shunday yo`ldan borgan. ulug`bek davrining bizdan uzoqlashtiradigan xususiyatlari orasida o`ziga tanish bo`lgan his-tuyg`ular, fikrlar qidirgan: asarning zamonaviy qimmati, bugungi kun bilan bog`laydigan tomonlari xususan ali qushchi, abdullatif, mavlono muhiddin obrazlari tashiydagan ma`naviy-ahloqiy muammolar, his-tuyhular tahlili va talqinida yaqqol namoyon bo`ladi. demak, «mirzo ulug`bek»da ham, «ulug`bek xazinasi» da ham zamonaviy ruh kuchli, ammo zamonaviylikning namoyon bo`lishi, davr ruhining ifodasi jihatidan ular bir-birini …

nasi» da esa yozuvchi ulug`bekning eng keskin dramatik damlardagi holatigina qiziqtiradi. bir qarashda qahramonni xilma-xil tomondan ko`rsatish uchun tragediyaga ko`ra romanda tanlangan vaziyatda imkoniyat torroqdek ko`rinadi. shunisi muhimki, roman muallifi qahramonning bir xil keskin dramatik daqiqalardagi hayotiy tanlab olsa-da, qahramon xarakterining xilma-xil qirralarini, undagi kuchli va ojiz jihatlarni echishga muvaffaq bo`ladi. m. shayxzodadan farq qilaroq, o. yoqubov xarakter tasivrida ko`tarinki romantik jilolardan qochadi, izchil realistik yo`ldan boradi. ulug`bekdagi oddiy, insoniy, tabiiy xislatlar tahliliga alohida e`tibor beradi. «ulug`bek xazinasi» dagi ulug`bek – fojiaviy shaxs, ammo uning fojiasi zaminida qandaydir, hayotbaxsh ruh bor, qora kuchlar ulug`bekni taxtidan judo qiladilar, yurtidan badarg`a etadilar, qonini to`kadilar, ammo uning ma`naviy xazinasini yo`qotishga kelganda qo`llari kaltalik qilib qoladi. ulug`bek shu ma`naviy xazinasi, munosib shogirdlari bilan tirik qoladi. asarning syujeti oqimidan shunday ma`no kelib chiqadi. «mirzo ulug`bek»da ham fojianing optimistik tomonini qayd etish bor. biroq u erda o`zgacha, muallif bunday g`oyani ulug`bekning o`lim oldidagi do`stlar qurshovida aytgan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "«ulug`bek xazinasi» romanini o`qitishning samarali usullaridan foydalanib o`rganish"

1361190913_41570.doc «ulug’bek xazinasi» romanini o’qitishning samarali usullaridan foydalanib o’rganish www.arxiv.uz reja: 1. ix sinfda odil yoqubovning «ulug`bek xazinasi» romanini o`rganish orqali o`quvchilarning fikrlash salohiyatlarini o`stirish usullari 2. akademik liseylarda «ulug`bek xazinasi» romanini o`rganishda innovasion usullarini qo`llash 3. portret asosida qahramon ruhiyatini o`rganish 1. ix sinfda odil yoqubovning «ulug`bek xazinasi» romanini o`rganish orqali o`quvchilarning fikrlash salohiyatlarini o`stirish usullari. odil yoqubov hayoti va ijodi namunasi, aniqrog`i, avtobiografik xarakterdagi «muzqaymoq» hikoyasi bilan o`quvchilar 6- sinfda tanishgan. 9-sinfda yozuvchiga katta shuhrat keltirgan «ulug`bek xazinasi» romanini o`qish-o`rganish nazarda tutilgan. o`qituvchi «ul...

Формат DOC, 114,0 КБ. Чтобы скачать "«ulug`bek xazinasi» romanini o`qitishning samarali usullaridan foydalanib o`rganish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: «ulug`bek xazinasi» romanini o`… DOC Бесплатная загрузка Telegram