modda tuzilishi

DOCX 26 pages 101.5 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 101.5 KB

File type DOCX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

mavzu: modda tuzilishi reja: 1. kirish. 2. modda tuzilishi nima. 3. makrojismlarning tuzilishi va hossalari to’g’risida ta’limot. 4. moddalarning fazoviy holatlari. 5. moddalar geometriyasi va stereokimyosi. 6. xulosa. 7. adabiyotlar. kirish modda tuzilishi kursi talabalar anorganik kimyo, analitik kimyo, fizik kimyo, organik kimyo, kvant mexanikasi va kvant kimyosi kabi kimyo tizimidagi fanlarni o’zlashtirib bo’lgandan so’ng barcha olingan bilim va ko’nikmalarni moddalarning tuzilishi hamda hossalari nuqtai-nazaridan shakllanishida, malakalarning chuqurlashishida yakunlovchi tayanch predmetlaridan biri bo’lib hisoblanadi. unda atom va molekulalarning tuzilishi, tadqiq etish usullari haqida ma’lumot beriladi. bunday ma’lumotlar pirovard natijada moddalarning reaksion qobiliyatlarini tavsiflab beradi va u yoki bu reaksiyaning moddalar ishtirokida borishi, bunda qanday mexanizm amal qilishi mumkinligi to’g’risida yo’l-yo’riq ko’rsatadi. тayyorlanadigan mutaxassislar shu ko’p qirrali kimyo fanlari sirlarini to’la o’zlashtirgan holdagina to’la qonli mutaxassis sifatida shakllanadilar. shu tufayli umumkasb predmetlari o’qitilishi shu yo’nalishda o’z kasbini chuqur o’zlashtirgan mutaxassis kadrlar yetishtirishga imkon yaratadi. so’nggi yillarda oliy ta’lim soxasiga doir mamlakatimiz …

2 / 26

qa shaklda bayon etilishiga qaramasdan nafaqat ilmiy ma’lumotlarni o’zlashtirish, ilmiy tadqiqotlarda foydalanish yo’nalishidagina emas, balki pedagogik faoliyatda ham qiziquvchilarga yetarli darajada yo’llanma bera oladi deb o’ylaymiz. modda tuzilishi nima kimyo fanini o’rganish moddalarning kimyoviy xususiyatlarini o’rganish demakdir. kimyoviy jarayon xossalari ma’lum bo’lgan moddalardan xossalari aksariyat hollarda noma’lum bo’lgan yangi moddalarni olish demakdir. ikkala holda ham boshlang’ich va yangidan hosil bo’lgan moddalarni to’liq xarakterlash (identifikatsiya) qilish uchun ularni kimyoviy va ayniqsa hozirgi zamon fizik-kimyoviy usullar yordamida tekshirish kerak bo’ladi. ma’lumki kimyoda «tarkib-tuzilish va xossa» uchburchagining aniq bo’lishi hal qiluvchi rol o’ynaydi. shuning uchun "modda tuzilishi" kursi uzoq vaqtlar davomida fizikaviy kimyo kursining boshlang’ich va eng asosiy qismlaridan biri bo’lib hisoblanib keldi. ammo keyingi paytlarda atomlar, molekulalar, kristall va polimer moddalarga tegishli ma’lumotlarning ko’payganligi va modda tuzilishini o’rganishning turli-tuman usullari yaratilganligi tufayli va bu ma’lumotlar kimyoning hamma sohalarida bab-barobar ishlatilayotganligi uchun "modda tuzilishi" universitetlarda alohida fan sifatida o’qitila boshlandi. modda tuzilishi to’g’risidagi …

3 / 26

intez qilish yoki tabiiy materiallar tarkibidan ajratib olish bilangina cheklanib qolmasdan ularning tarkibi, tuzilishi va xossalarini aniqlash va o’rganishga doimo katta e’tibor berib kelganlar. olingan ma’lumotlarni umumlashtirish, o’zaro taqqoslash, moddalarning tarkibi va tuzilishiga qarab ularning xossalarini oldindan aytib berish imkoniyatini tug’dirdi. ularning qo’llanish sohalarini aniqlashda, ekologik muammolarni hal qilishda zararsizlantirish usullarini ilmiy asosda tanlash imkoniyatini berdi. moddalarning tuzilishi ularning tashqi muhit bilan ta’sirlanish xarakterini belgilaydi va bunday bog’liqlikdan moddalarni tekshirishda foydalanamiz. тashqi ta’sirga nisbatan indifferent (befarq) bo’lgan moddalarni tekshirish usullari doirasi birmuncha kichrayadi va masalaga ijobiy javob berish anchagina murakkablashadi. modda tuzilishini o’rganish vaqtida biz uning diskretligidan kelib chiqamiz. modda materiyaning ikki xil yashash, mavjud bo’lish shaklidan bittasidir. materiyaning yashash shaklining uchinchisi maydondir. modda tinchlik massasiga ega va u lektonlar, adronlar kabi mikrozarrachalardan iborat. ko’p sonli mikrozarrachalardan turli ma’lum qonuniyatlar asosida moddalar, jismlar ya’ni makrosistemalar paydo bo’ladi. maydonni tashkil qiluvchi zarrachalar masalan fotonlar tinchlik massasiga ega emaslar. ular vakuumda yorug’lik …

4 / 26

ning tuzilishi, ularning o’ziga xos tomonlari, ularni tekshirishning hozirgi zamondagi ilg’or fizikaviy va fizik-kimyoviy usullar bilan tanishtirish va qurollantirish moddalarni rangga ega bo’lish yoki bo’lmaslik, erib dispers sistemalar hosil qilish yoki qilmaslik, kimyoviy tuzilish va kimyoviy va fizikaviy xossalar o’rtasidagi bog’lanishni aniqlab olingan natijalarni xalq xo’jaligida qo’llanishdan iborat. тayanch iboralar: modda, modda tuzilishi, modda xossalari, fizik hodisa, kimyoviy hodisa, mikrozarracha, elektron, pozitron, annigilyatsiya, kvant, foton, fizikaviy xossa, kimyoviy xossa, maydon, modda diskretligi, materiya, materiyaning yashash shakllari. makrojismlarning тuzilishi va hossalari тo’g’risida тa’limoт makrojismlar yadro va elektronlardan iborat bo’lgan holda, ba’zi fizik sharoitlarda (harorat, bosim, maydon o’zgarganda) makrojismlar tuzilishini ko’rsatish uchun molekula, molekulyar ion, atom, atomar ion - kimyoviy zarrachalari tushunchalarini kiritish lozim bo’ladi. makrojism yagona kimyoviy zarra sifatida ko’rilishi uchun undagi yadro va elektronlar birlashmasi tashqi ta’sirlarsiz holatda noaniq uzoq vaqt davomida, kichik tuzilma birliklariga parchalanmasdan mavjud bo’la olishi kerak. gazsimon yoki bug’simon makrojismlarda kimyoviy zarralar orasidagi ta’sir shu zarralar …

5 / 26

inadi. bir tomondan bu fizikaviy sharoitlarga (harorat, bosim, maydon) bog’liq bo’ladi, chunki, bu sharoitlar o’zgarishi bilan makrojismda zarrachalarning o’zaro va ichki ta’sirlashuvlari intensivligi va roli o’zgaradi, shu sababdan, makrojismni ta’riflovchi alohida zarralar konkret modeli ham o’zgaradi. boshqa tomondan, kondensirlangan makrojismda molekula yoki ion kabi alohida zarrani alohida holda ajralgan deb ko’rsatishning o’zi to’g’ri bo’lmaydi. shunday qilib, gazlarning kuchli siyraklashtirilgan holatidan boshqa holatlarda kimyoviy zarracha tushunchasi makrojismlar uchun qandaydir darajada shartli ravishda qo’llanadi. kimyoviy zarralar yadro tarkibi va zaryadi quyidagi umumiy formula bilan ifodalanadi: papz aenz (kimyoviy element simvollari bilan); a-massa soni; z-zaryad soni; n-bu izotop ko’rinishining zarradagi yadrolari soni; papz-zarra; hsl zarrasini ifodalash: 1e11, 35e117 (n-oddiy 1n11 , cl-oddiy 35cl117) indeks qiymati 1 ga teng bo’lsa tushirib qoldiriladi, 1h35cl. agar zarra tarkibiga eng ko’p tarqalgan izotop yadrolari kirsa, massa soni ham tushirib qoldiriladi: hsl deb yoziladi. kimyoviy zarralar turli xarakteristikalar bo’yicha turlarga ajratilishi mumkin. yig’indi elektr zaryadi bo’yicha ular elektroneytral …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "modda tuzilishi"

mavzu: modda tuzilishi reja: 1. kirish. 2. modda tuzilishi nima. 3. makrojismlarning tuzilishi va hossalari to’g’risida ta’limot. 4. moddalarning fazoviy holatlari. 5. moddalar geometriyasi va stereokimyosi. 6. xulosa. 7. adabiyotlar. kirish modda tuzilishi kursi talabalar anorganik kimyo, analitik kimyo, fizik kimyo, organik kimyo, kvant mexanikasi va kvant kimyosi kabi kimyo tizimidagi fanlarni o’zlashtirib bo’lgandan so’ng barcha olingan bilim va ko’nikmalarni moddalarning tuzilishi hamda hossalari nuqtai-nazaridan shakllanishida, malakalarning chuqurlashishida yakunlovchi tayanch predmetlaridan biri bo’lib hisoblanadi. unda atom va molekulalarning tuzilishi, tadqiq etish usullari haqida ma’lumot beriladi. bunday ma’lumotlar pirovard natijada moddalarning reaksion qobiliyatlarini tavsif...

This file contains 26 pages in DOCX format (101.5 KB). To download "modda tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: modda tuzilishi DOCX 26 pages Free download Telegram