organik birikmalarning elektron tuzilishi

PPT 22 pages 1.1 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPT

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

prezentatsiya powerpoint ma’ruzachi: dots. r.sh.kuryazov 6-mavzu: “organik birikmalarning elektron tuzilishi” reja: 1. organik birikmalarning elektron tuzilishidagi dastlabki qarashlar 2. organik birikmalarning elektron tuzilishi. 3. molekulada elektron zichlikning taqsimlanishi. 4. organik birikmaning elektron tuzilishi bilan xossalari o‘rtasidagi bog‘liqlik. 5. organik birikmalar tuzilish nazariyasining zamonaviy ta’rifi organik birikmalarning elektron tuzilishidagi dastlabki qarashlar kvant-mexanik tasavvurlar shakllanishigacha bog`lar nazariyasida lokallashgan elektron juftlar metodi ustuvorlik qilib, u bog`larni ion, kovalent va koordinatsion (semipolyar)larga ajratgan (v. kossel, g. lyuis). lyuis nazariyasiga muvofiq elementlar tashqi pog`onasi to`lib, mustahkam oktet shakllangancha bog`lar hosil qiladi. ammo, bu qoida bordan ftorgacha bo`lgan elementlarda kuzatiladi. elektron va atom tabiatiga oid kvantmexanik tasavvurlar rivojlangach kimyoviy bog`lar nazariyasida ikkita metod: valent bog`lar va molekulyar orbitallar metodi shakllandi. ma`lumki elektron bir vaqtda ham to`lqin, ham zarracha xossalariga ega. v. geyzenbergning mavhumlik printsipiga asosan elektronni ayni vaqtdagi o`rnini aniqlab bo`lmaydi. faqat atomni ma`lum hajmida bo`lish ehtimolligi haqida fikr yuritish mumkin. bu hajm elektron bulut yoki …

2 / 22

larni molekulyar orbitallar (mo) bo`yicha taqsimlashdir. mo ao kabi taxminiy matematik tavsifga ega bo`ladi va qator kvant sonlar to`plami va ma`lum energiya bilan ifodalanadi. mo usuli ko`proq molekulani spektral xossalarini va fotokimyoviy jarayonlarni, tutash va aromatik birikmalarning tuzilishi va xossalarini aniqlashda qo`llaniladi. mo usuli yordamida kislorodni paramagnit xossalarini, uch markazli orbitallarni, metallarni turli ligandlar bilan komplekslarini oson tushuntirish mumkin. shu bilan birga vb usuli ham o`z ahamiyatini yo`qotgani yo`q, chunki unda molekulani fizik modeli yaqqolroq namoyon bo`ladi. hisoblash texnikasi rivojlanishi bilan vb ko`p atomli molekulalarni miqdoriy hisoblash, kimyoviy jarayonlarni energetikasi va mexanizmlarini tasvirlashga imkon yaratdi. a.m. butlerovning kimyoviy tuzilish nazariyasi. xix asrning o’rtalariga kelib amaliy kimyoning rivojlanishi natijasida ko’p tajriba ma’lumotlari to’planib qoldi. binobarin, ularni birlashtiradigan, umumlashtiradigan va kimyoning kelajak rivojlanishiga yo’l ochib beradigan nazariya kerak edi. bu nazariyani rus olimi a.m. butlerov yaratib, birinchi marta 1861-yili tabiatshunoslarning germaniyada bo’lib o’tgan syezdida e’lon qildi. mazkur nazariya atom va molekulalar moddalarning …

3 / 22

ikish tartibini va ular bog’larining tabiatini a.m. butlerov kimyoviy tuzilish deb atadi. 2. moddalarni kimyoviy xossalari ular molekulasining tarkibiga va kimyoviy tuzilishiga bog’liq. kimyoviy tuzilishning bu qoidasi izomeriya hodisasini tushuntirib beradi. 3. reaksiyalarda molekulaning hamma qismi emas, balki ma’lum qismi o’rganganligi tufayli, moddaning kimyoviy o’zgarishini o’rganish yo’li bilan uning kimyoviy tuzilishin aniqlash mumkin. 4. mazkur moddaning xossasini o’rganib, molekulasining tuzilishini aniqlash, uning tuzilishini va xossasini ham aks ettiradigan ma’lum bir formula bilan ifodalash mumkin. 5. molekula tarkibiga kirgan funksional guruhning xossasi o’zgarmas bo’lmasdan, balki shu guruh birikkan atom yoki atomlar guruhning ta’sirida o’zgaradi. a.m butlerov ta'rifi moddaning xossalari uning elektron va fazoviy tuzilishi ham ta'sir qilishini hisobga olmaydi. hozirgi zamon ta'rifi: organik birikmalarning fizik va kimyoviy xossalari uning tarkibiga hamda kimyoviy, elektron va fazoviy tuzilishiga bog'liq. bu ta'rif moddaning xossalariga bog'liq bo'lgan hamma faktorlarni hisobga oladi. quyida keltirilgan misollar fikrimizni tasdiqlaydi. bizga ma’lum bo’lgan uglevodorodlar misolida birinchi qoidani ko’rib chiqaylik. …

4 / 22

rining bir-biri bilan birikib, zanjir hosil qila olish xususiyatiga egaligidir. ko’rib o’tilgan birikmalarda elementlarning valentligi o’zgarmagan. uglerod bu birikmalarning hammasida to’rt valentliligicha qolgan. molekulalardagi atomlarning birikish tartibi ifodalangan kimyoviy formulalar struktura formulalar, boshqacha aytganda, tuzilish formulalari deyiladi. shuni nazarda tutish kerakki, tuzish formulalari atomlarning birikish tartibinigina aks ettiradi, lekin ularning fazoda qanday joylashganligini ko’rsatmaydi. shuning uchun propanni qanday formula bilan ifodalasak ham ular bir modda molekulasini bildiradi, chunki ularda atomlarning birikish tartibi o’zgarmaydi: hozirgi nuqtayi nazardan tuzilish nazariyasining asosiy qoidalariga qisman tuzatish kiritish – fazoviy va elektron tuzilish haqidagi fikrlarni qo’shish kerak. u holda tuzilish nazariyasining asosiy qoidalarining 2-punktida organik birikmalarning xossalari ular molekulalarining tarkibi, shuningdek, ularning kimyoviy, fazoviy va elektron tuzilishi bilan aniqlanadi, deb ta’kidlash lozim. shunga ko’ra, a.m. butlerovning kimyoviy tuzilish nazariyasining hozirgi zamon ta’rifini ifodalash mumkin: “murakkab zarrachaning kimyoviy tabiati uning tarkibiga, kimyoviy, elektron va fazoviy tuzilishiga bog’liq”. a.m. butlerovning kimyoviy tuzilish nazariyasi organik kimyo nazariyasi asosining …

5 / 22

ulada atomlarning o’zaro birikish tarkibiga ham bog’liq. masalan, etil spirt (vino spirti) bilan dimetil efirning tarkibi bitta empirik formula c2h6o bilan ifodalanadi, lekin ularning xossalari turlicha: etil spirtning qaynash temperaturasi 78,3°c bo’lgan suyuqlik, dimetil efir esa 23,6°c da suyuqlikka aylanadigan gaz. tarkibi va molekular massasi bir xil, lekin molekulalarining tuzilishi har xil, shu sababli xossalari ham turlicha bo’lgan moddalar izomerlar deyiladi. organik kimyoning rivojlanishi jarayonida izomeriya tushunchasi chuqurlashib, fazoviy kimyo tasavvurlari hisobiga yangi mazmun bilan boyidi. hozirgi vaqtda izomerlar deb, tarkibi bir xil, ammo ularning fazoda joylashishi bilan farqlanadigan birikmalarga aytiladi. shu ta’rifga ko’ra izomerlar ikkita asosiy guruhga bo’linadi: tuzilish izomerlari va fazoviy izomerlar. tuzilish izomerlari kimyoviy tuzilishi bilan o’zaro farqlanadi, shuning uchun ular tuzilish izomerlari deb ataladi. butan va izobutan, pentan-1 va siklopentan tuzilish izomerlariga misol bo’ladi, organik birikmalarning fazoviy tuzilishini fazoviy tuzilishini fazoviy kimyo o’rganadi. fazoviy kimyoni uch o’lchovli fazodagi birikmalarning kimyosi deb atash mumkin. birikmalarning fazoviy tuzilishi …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "organik birikmalarning elektron tuzilishi"

prezentatsiya powerpoint ma’ruzachi: dots. r.sh.kuryazov 6-mavzu: “organik birikmalarning elektron tuzilishi” reja: 1. organik birikmalarning elektron tuzilishidagi dastlabki qarashlar 2. organik birikmalarning elektron tuzilishi. 3. molekulada elektron zichlikning taqsimlanishi. 4. organik birikmaning elektron tuzilishi bilan xossalari o‘rtasidagi bog‘liqlik. 5. organik birikmalar tuzilish nazariyasining zamonaviy ta’rifi organik birikmalarning elektron tuzilishidagi dastlabki qarashlar kvant-mexanik tasavvurlar shakllanishigacha bog`lar nazariyasida lokallashgan elektron juftlar metodi ustuvorlik qilib, u bog`larni ion, kovalent va koordinatsion (semipolyar)larga ajratgan (v. kossel, g. lyuis). lyuis nazariyasiga muvofiq elementlar tashqi pog`onasi to`lib, mustahkam oktet shakllangancha ...

This file contains 22 pages in PPT format (1.1 MB). To download "organik birikmalarning elektron tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: organik birikmalarning elektron… PPT 22 pages Free download Telegram