biologik resurslar va ulardan oqilona foydalanish muammolari

PPTX 4,2 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1479378724_64399.pptx /docprops/thumbnail.jpeg biologik ryesurslardan oqilona foydalanish muammolari biologik resurslar va ulardan oqilona foydalanish muammolari reja 1. biologik resurslarni xususiyatlari 2. o’zbekistonning biologik resurslari va ulardan foydalanish muammolari 3. biologik resurslar bilan bog’liq muammolar 4. biologik resurslarni muhofaza qilish tadbirlari biologik resurslarni xususiyatlari. tabiiy resurslar orasida biologik boyliklar alohida ahamiyatga ega, chunki ular tugallanmaydigan resurslar bo’lib mahsulotlarni cheksiz muddatda beradi. o’simlik va hayvonot olami bir-birlari bilan o’zaro bog’liq. agar o’simlikning bir turi yo’qolsa hashoratlarning 10 dan to 30 turigacha qirilishi mumkinligi aniqlangan, yoki ba’zi hayvonlar shu joyni tark etishi mumkin. shu jihatdan qaraganda o’simlik va hayvonot dunyosi barcha joylarda saqlanishi zarur. yer kurrasida qariyb 1-1,5 mln. hayvon turlari yashaydi. bu miqdor o’simlik turlardan uch marta ko’p. yunyesko ma’lumotiga ko’ra keyingi yuz yil mobaynida insonning xo’jalik faoliyati 25 ming turdagi oliy o’simliklar va 1 ming turdagi umurtqali hayvonlarning qirilib ketishini xavf ostida qoldirdi. o’simliklarning inson hayotidagi ahamiyati nihoyatda katta: atmosferada kislorod balansini …

qolganligi tufayli yuzaki eroziyaning oldini oladi, daraxtzorlar zich o’sgan daryo va soy vodiylarida surilma, sel va chuqurlama eroziya kabi hodisalarning sodir bo’lishi kamdan-kam bo’ladi. o’simlik olami, ayniqsa, tog’ yon bag’rlarida qor qoplamining erishini sekin-asta kechishiga ta’sir etadi. tekisliklarda o’rmon va ihotazorlar shamol eroziyasining oldini oladi, yozning jazirama kunlarida soya-salqinli o’ziga xos mikroiqlim vujudga keltiradi. respublika tabiiy sharoitlarining turli-tumanligi, uning biologik boyliklarining ham har xil bo’lishiga ta’sir etadi. hozirda o’simliklarning 4168 turi mavjud bo’lib, ularning 577 turi dorivor hisoblanadi. o’zbekistonning o’rmon fondi 10 mln. ga, shundan qariyb 2 mln. ga maydon o’rmon bilan qoplangan. o’rmonli yerlar tekislikda, qumli hududda 3 mln. ga, tog’ yonbag’irlarida 0,5 mln. ga dan ziyod, qayirlardagi o’rmonlar maydoni 31 ming ga, tog’ vodiylaridagi to’qay o’rmonlar maydoni 23 ming ga. respublikamiz o’rmonlarga ancha kambag’al, mamlakat hududining 5 %ini tashkil qiladi. avvallari, xattoki xix asrning o’rtalariga qadar tog’ yonbag’irlarining 700-800 m balandligigacha keng bargli va mayda bargli o’rmonlar tushib …

’mir tayyorlash uchun to’xtovsiz qirqilib turgan, tog’lardagi daryo va soy vodiylarida topilgan mis, temir rudalaridan metall olishda ko’plab daraxtlar kesib yoqilgan, shuning uchun ham tog’ yonbag’irlari va daryolar bo’ylaridagi to’qayzorlar o’rmonlarga juda ham kambag’al. archazorlar siyrak, ba’zan katta maydonlarda archa uchramaydi, ularni asosan 1800-2000 m balandlikdan boshlab o’sishi kuzatiladi. tekisliklarda ham qora va oq saksovul, cherkez, qandim, shuvoq, to’qayzorlardagi turang’il, jiyda, tol asosan yoqilg’i sifatida qirqilib turganligi tufayli ular endilikda siyrak uchraydi. qashqadaryo, zarafshon, amudaryo, surxondaryo, chirchiqning to’qayzorlari xx asrga qadar asosan qirqib bo’lingan edi, faqat onda-sonda kichik maydonlarda dov-daraxtlar saqlanib qolgan. to’qayzorlar keyingi yillarda bearmon yo’q qilindi. binobarin, insonning xo’jalik faoliyati o’rta asrlar, xususan xviii-xix asrlarda o’simlik qoplamini ancha siyraklashuviga jiddiy ta’sir etgan, xx asrda dov-daraxtlarni qirqish, yangi yerlar ochish maqsadida to’qayzorlarni yo’q qilish davom etdi. o’zbekistonda o’rmonlarni geografik joylashuviga muvofiq uch toifaga bo’linadi: 1) tog’, 2) cho’l va 3) to’qay o’rmonlari. tog’li hudud mamlakatda 6634 ming ga ga …

. turkiston archasi asosan turkiston tog’ tizmalarida 2200-3100 balandlikda uchraydi. tog’ o’rmonlari orasida pistazorlar maydon jihatidan ikkinchi o’rinni egallaydi. pista-qurg’oqchilikka chidamli va qimmatli mevali daraxt. pistazorlar sof holda qurg’oqchil tog’ etaklari va past tog’lar yonbag’irlarida tarqalgan. pistazorlarning asosiy qismi mavzuotog’ tizmasida (surxondaryo, maydoni 50 ming ga), qisman samarqand atrofida va boshqa tog’li hududlarda uchraydi. archazorlar bilan pistazorlar oralig’ida bodomzor, yong’oq, tog’olcha, olma, o’rik, do’lana, na’matak, qora qand va boshqa daraxtli va butali o’rmonzorlar joylashgan. ular ko’plab meva berishi bilan birga, yonbag’irlarni surilma va eroziyadan muhofaza qiladi. tog’ o’rmonlarining ahamiyati beqiyos katta, lekin aholi yoqilg’i bilan to’la ta’minlanmanganligi va qurilish materiallari bilan ham barcha joylarda yetarli ta’minlanmaganligi tufayli o’rmonlarni qirqish hollari uchrab turadi. bozor iqtisodiyoti sharoitida, ayniqsa qurilish materiallarining qimmatligi aholini yonbag’irlardagi daraxtlarni qirqishga undaydi. toshkent viloyatining bo’stonliq tumanida har bir oila bir yilda yoqilg’i sifatida o’rtacha 15-20 m3 o’tin to’playdi. qurigan daraxt va butalar bilan birga o’sib turgan daraxtlar ham …

ariladi. ammo respublikaning cho’l qismida geologik-qidiruv ishlarining faollashuvi, avtotransport harakatining kuchayishi, turli ma’danlarni qazib olishni keng miqyosda amalga oshirilayotganligi, shaharchalar qurilayotganligi yaylovlar maydonini qisqarishga ta’sir qilmoqda, mavjud o’rmonlar qirqilmoqda. hisob-kitoblarga qaraganda 1 km masofada magistral quvurlar yotqazilishi kamida 4 ga maydondagi yaylovlarni buzilishiga ta’sir etadi. cho’l mintaqasida hozirga kelib 1 mln. ga maydonda harakatdagi qumlar vujudga kelgan, ularda hech qanday o’simlik o’smaydi va yaylov sifatida foydalanilmaydi. shuningdek, 5 mln. ga maydonda mahsuldorligi juda ham kam bo’lgan (gektariga 0,5 ts) yaylov vujudga kelgan, bu hududda harakatchan qum massivlari ustuvorlikka ega. ular mavjud yaylovlardan to’g’ri foydalanmaslik oqibatida tarkib topgan. vohalar (buxoro, qarshi, qorako’l, qoraqalpog’iston, xususan to’rtko’l, ellikqal’a) bilan qumli cho’llarni bir-birlari bilan tutashgan mintaqalarida 200 ming ga maydonda harakatdagi (barxanli) qum shakllari mavjud. bu hol yoqilg’i sifatida saksovullar, cherkez, chog’onni qirqish natijasida vujudga kelgan. biologik resurslar bilan bog’liq muammolar o’simliklarning tuproqni eroziya va deflyatsiyaga qarshi barqaror-ligini oshirishda bosh omil deb baho berilsa …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "biologik resurslar va ulardan oqilona foydalanish muammolari"

1479378724_64399.pptx /docprops/thumbnail.jpeg biologik ryesurslardan oqilona foydalanish muammolari biologik resurslar va ulardan oqilona foydalanish muammolari reja 1. biologik resurslarni xususiyatlari 2. o’zbekistonning biologik resurslari va ulardan foydalanish muammolari 3. biologik resurslar bilan bog’liq muammolar 4. biologik resurslarni muhofaza qilish tadbirlari biologik resurslarni xususiyatlari. tabiiy resurslar orasida biologik boyliklar alohida ahamiyatga ega, chunki ular tugallanmaydigan resurslar bo’lib mahsulotlarni cheksiz muddatda beradi. o’simlik va hayvonot olami bir-birlari bilan o’zaro bog’liq. agar o’simlikning bir turi yo’qolsa hashoratlarning 10 dan to 30 turigacha qirilishi mumkinligi aniqlangan, yoki ba’zi hayvonlar shu joyni tark etishi mumkin. shu jihatdan qar...

Формат PPTX, 4,2 МБ. Чтобы скачать "biologik resurslar va ulardan oqilona foydalanish muammolari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: biologik resurslar va ulardan o… PPTX Бесплатная загрузка Telegram