tabiiy resurslar va ulardan oqilona foydalanish

DOCX 18 pages 1.6 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

5-mavzu: tabiiy resurslar va ulardan oqilona foydalanish reja 1.o’zbekiston tabiiy resurslarining holati 2.tabiiy resurslar klassifikatsiyasi 3.tabiatni muhofaza qilishning aspektlari tayanch so’zlar: rudasiz metallar, neft, gaz, ko’mir, torf, yer osti suvlari qayta tiklanadigan resurslar quyosh bitmas tuganmas resurs, yer yuzini issiqlik va yorug’lik bilan ta’minlaydi. yomg’ir ko’llar va jilg’alarni suv bilan to’ldiradi. qachonki, o’simliklar fotosintez jarayonini amalga oshirsa, ular havoga kislordni qo’shadi. quyosh nuri, suv va havo qayta tiklanadigan resurslardir. qayta tiklanmaydigan resurslar chegaralangan bo’lib, ularni siz devorni bo’yashda yoki avtomashina bilan sayohat qilishda foydalanasiz. plastiklar, bo’yoqlar va benzin qimmatbaho qayta tiklanmaydigan resusrlar bo’lmish neft yoki moydan ishlab chiqariladi. neft mikroskopik dengiz organizmlarning qoldiqlarini yuz millionlab yil davomida burdalanib chirishi natijasida paydo bo’ladi. temir,mis, oltin, kumush va uran singari boyliklar metal himsoblanadi.* qattiq yoqilg’ilar ko’mir, neft, tabiiy gaz energiya manbai bo’lib, tiklanmaydigan resurslardir. qattiq yoqilg’ilar yuz millionlab yillar davomida paydo bo’lgan. mashinalar, avtobuslar, poezdlar va samolyotlar uchun ishlatiladigan benzin, dizelь yoqilg’isi …

2 / 18

tomonidan ma’qullanmoqda. qazilma yoqilg’ilari aloqalari deyarli har kuni dunyodagi barcha odamlar qazilma boyliklaridan bevosita foydalanib kelishadi. chunki, qazilma boyliklar qayta tiklanmaydi va yerda uning ta’minoti cheklangan. kelajakda uning narxi qimmat bolib ketishi va topilishi ham qiyinlashib ketishi mumkin. yoqilg’idan foydalanish atrof –muhitning eng dolzarb muammosidan biridir. masalan: tog’ kon ko’miri ekotizimni buzadigan yoqilg’i bo’lsda, biz uni qazib olishga ehtiyoj sezamiz. qazilma yoqilgilarini yoqish havoni zararlaydi, tarkibida smog va kislota bo’lgan keraksiz gazlarni keltirib chiqaradi. shu sababdan, ko’pgina odamlar yoqilg’i yoqishni kamaytirishni va energiyaning boshqa manbalarini topishni taklif qilishadi, biz yoqilg’idan foydalanishni kamaytirishning boshqa oddiy choralarini ham ko’rishimiz mumkin. xonadan chiqayotganda chiroqlarni o’chirish, televizorni ko’rmayotgan vaqtda o’chirish kabilardir. bu tadbirlar bilan siz yoqilg’i yoqish orqali energiya ishlab chiqaradigan elektr stansiyalaridan foydalanishni kamaytirgan bo’lasiz. aqshda millionlab mashinalar undan foydalanadilar. yoqilgidan foydalanishni kamaytirishning yaxshi tomoni- vilosipedda uchishdir. alternatiq energiya manbalari alternativ energiya manbalari quyosh nuri, suv, shamol va atom energiyalaridir. bu energiya manbalari …

3 / 18

ursimon po‘lat tirgakda joylashgan uch parrakli rotordan iboratdir. burilish mexanizmi rotorni shamol esayotgan tomonga yo‘naltirib turadi. rotor reduktor va asinxron generatorni ishga tushiradi. shamol generatori sekundiga 3-4 metrdan yuqori tezlikda ishlaydi. uning maksimal ishlash tezligi sekundiga 25-30 metrni tashkil etadi. biomassa energiyasi biogaz moslamalarida foydalaniladigan biomassaning 80-90 foizi go‘ngdan - sutchilik fermasi va qushxonlarning organik chiqindilari qo‘shilgan holda tayyorlanadi. biogaz ishlab chiqarishda go‘ng yig‘ish uchun, odatda, qoramollarni fermalarda boqish talab etiladi. 2050- yilgacha yer yuzi aholisi 9- mlrd ga yetishi mumkin. aholi o’sishi bilan bog’liq jarayonda transportlarning yo’lda tig’izligi, yer osti yo’llarini odamlar bilan to’lishi, avtobuslarning tig’iz ketishi, ozuqa resurslarining kamayishi kabi parametrlar yuzaga keladi. aholi zichligi ortadi, oziqa topish mushkullashadi, infektsion kasalliklar tarqalishi kuchayadi. tabiiy resurslardan oqilona foydalanish talab etiladi.[footnoteref:1] [1: 1peter rillero, dinah zike ecology, 2005. ( 95-96-100 - betlar) ] utaxdagi zion milliy xiyoboni markazi. quyosh isitish qurilmasi foydali kazilmalarga rudali va rudasiz metallar, neft, gaz, ko’mir, …

4 / 18

ik ayniksa neft, ko’mir, kaliy tuzi, qurilish materiallari kora va rangli metallar, tog’ kimiyoviy hom ashyolarni qazib olishda ko’plab roybermoqda. dunyoda juda ko’p neft konlaridan neftning 50-60%i qazib olinib qolgan qisimi olib ketmokda. shunday qilib hozirgi kunda yersharining litosferasidan har yili 150 mlrd.t. ruda qazib olinadi va undan kerakli elementlar ajratib olinib qolgan 95-98% atrof muxitga tashlanadi. shamol generatorlari. shamol energiyasidan mexanik yoki elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun foydalanish mumkin. bu energiya esa, bevosita shamol tezligiga bog‘liq. shamol generatorining standart turbinasi quvursimon po‘lat tirgakda joylashgan uch parrakli rotordan iboratdir. burilish mexanizmi rotorni shamol esayotgan tomonga yo‘naltirib turadi. rotor reduktor va asinxron generatorni ishga tushiradi. shamol generatori sekundiga 3-4 metrdan yuqori tezlikda ishlaydi. uning maksimal ishlash tezligi sekundiga 25-30 metrni tashkil etadi.shamol generatorlaridan foydalanishning afzalliklari: 1. ishlab chiqarilgan elektr energiyasining narxi yoqilg‘i narxlarining o‘zgarishiga bog‘liq emas. 2. foydalanish xarajatlari past. 3. zararli chiqindilar chiqarmaydi. shamol generatorlaridan foydalanishning kamchiliklari: 1. mustaqil ishlashi …

5 / 18

biomassaning 80-90 foizi go‘ngdan - sutchilik fermasi va qushxonlarning organik chiqindilari qo‘shilgan holda tayyorlanadi. qoramollarning bir tonna go‘ngidan 25 m3 , parrandachilik go‘ngidan 190 m3 , sanoat chiqindilaridan 130 m3 biogaz ishlab chiqarilishi mumkin. biogaz ishlab chiqarishda go‘ng yig‘ish uchun, odatda, qoramollarni fermalarda boqish talab etiladi. biogaz moslamalaridan foydalanish quyidagi afzalliklarga ega: 1. biogaz co2 ga qaraganda neytral yoqilg‘i hisoblanadi, undan foydalanish esa, atmosferada organik chiqindilarni achitishda yuzaga keladigan metan gazi miqdorining ko‘payishini oldini oladi. 2. achitilgan biomassadan olinadigan o‘g‘itlarning qiymati miqdori boshlang‘ich xomashyonikidan anchayuqori. 3. fermerlarga qarashli yerlarda oziqa moddalarini ekologik xavfsiz va iqtisodiy foydali uslubda, ikkilamchi qayta ishlash - qattiq biomassani biogaz olish uchun achitishning afzalligi hisoblanadi. tabiiy resurslar tugaydigan tugamaydigan tiklanmay-digan tiklanadigan iqlim yer, o’simliklar, hayvonot, bir necha mineral hom ashyo kosmik atmosfera havosi, shamol energiyasi yer osti boyliklari quyosh radiatsiyasi, dengiz oqimi suv foydali kazilmalarga rudali va rudasiz metallar, neft, gaz, ko’mir, torf, yer osti suvlari …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiy resurslar va ulardan oqilona foydalanish"

5-mavzu: tabiiy resurslar va ulardan oqilona foydalanish reja 1.o’zbekiston tabiiy resurslarining holati 2.tabiiy resurslar klassifikatsiyasi 3.tabiatni muhofaza qilishning aspektlari tayanch so’zlar: rudasiz metallar, neft, gaz, ko’mir, torf, yer osti suvlari qayta tiklanadigan resurslar quyosh bitmas tuganmas resurs, yer yuzini issiqlik va yorug’lik bilan ta’minlaydi. yomg’ir ko’llar va jilg’alarni suv bilan to’ldiradi. qachonki, o’simliklar fotosintez jarayonini amalga oshirsa, ular havoga kislordni qo’shadi. quyosh nuri, suv va havo qayta tiklanadigan resurslardir. qayta tiklanmaydigan resurslar chegaralangan bo’lib, ularni siz devorni bo’yashda yoki avtomashina bilan sayohat qilishda foydalanasiz. plastiklar, bo’yoqlar va benzin qimmatbaho qayta tiklanmaydigan resusrlar bo’lmish neft ...

This file contains 18 pages in DOCX format (1.6 MB). To download "tabiiy resurslar va ulardan oqilona foydalanish", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiy resurslar va ulardan oqi… DOCX 18 pages Free download Telegram