биосфера хакидаги таълимот

PPT 1.4 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1422731093_60041.ppt ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги андижон давлат университети табиатшунослик ва география факультети биология йуналиши iv – боскич «а» – гурух талабаси санобар ибрагимованинг «экалогия асослари» фанидан тайёрлаган мавзу: биосфера хакидаги таълимот режа: биосфера хакида тушунча. биосферанинг олимлар томонидан ўрганилиши. биосферанинг энергетик баланси. экологик халокат ва инсоннинг биосферага таъсири. биосферани мухофаза килиш муаммолари. www.arxiv.uz www.arxiv.uz 1971 –йил “инсон ва биосфера” халкаро дастури кабул килинган. барча нарса унинг хузурида улчовлидир (куръони каримдан). www.arxiv.uz www.arxiv.uz табиат жараёнларини урганиш ер биосфераси билан чамбарчас боглик булиб, биосфера хакида гапиришдан аввал унинг маъно мазмунига тухталсак. биосфера (грек: bios – хаёт, spharia – шар, кобик) – ер халкасидир, унда курукликда, атмосферанинг кобиги куйи кисмида тупрокда, гидросферада хаёт кечирувчи хилма – хил организмлар яшайди ва ривожланади. яъни биосфера бу – сайёрамизнинг ҳаёт қобиғидир. www.arxiv.uz www.arxiv.uz француз табиатшунос олими ж.б.ламарк биосферанинг моҳиятини ва унинг ролини, яъни организмлар билан унинг муҳит шароитлари ўртасидаги муносабатлар ва уларнинг …

жараёнлардаги роли ҳақидаги илмий таълимот биринчи бор йирик рус олими – табиатшунос владимир иванович вернадский (1863-1945) томонидан асосланиб берилди. биосфера ҳақидаги ғоянинг ривожланишида унинг хизмати ниҳоятда каттадир. бу олим ер шарини, океан сувларининг ва атмофсеранинг кимёвий таркибини ўрганди. в.и.вернадский табиий фанларнинг ривожланишида ўзи яратган асарлари билан чуқур из қолдирган олимлардан бири ҳисобланади. бу олим минерология, кристолография, геокимё ва биокимё фанлари асосларини, биосфера таълимотини бошлаб беради. www.arxiv.uz www.arxiv.uz биосферада кимёвий элементларнинг тарқалишида ва алмашинишида организмлар қандай аҳамиятга эга эканлигини тўла исботлашга муваффақ бўлди. биосфера таълимотининг вужудга келишида табиий фанларнинг роли ниҳоятда каттадир, айниқса физика, кимё, геология ва биология фанлари эришган ютуқлар туфайли мазкур таълимот вужудга келди. чунки атмосфера, гидросфера ва литосферадаги физикавий ҳодисаларни ўрганиш билан физика фани шуғулуланса, ердаги организм ва органик олам таркибини ўрганиш билан кимё фани шуғулланади. агар геологик қонуниятлар текширилмаганда сайёрамизнинг қачон вужудга келганини ва тоғ жинсларининг таркибини ҳам билмас эдик. бу ерда машҳур юртдошимиз, ал-беруний ўзининг минерологияга …

ига хос қобиғидир. www.arxiv.uz www.arxiv.uz у бутун жонли организмларни ўз ичига олади ва сайёрадаги моддаларнинг доимий равишда алмашиб туриши шу организмлар билан боғлиқ бўлади. ана шунга кўра биосфера-500 с гача ҳароратли термодинамик қобиқдан иборатдир. биосфера ерда тирик оргазмлар пайдо бўлиши билан бир вақтда вужудга келган ва уларнинг эволюцион ривожланиш жараёнида шакллана борган. биосфера аввало бутун қуруқлик юзасини денгиз сатҳидан тортиб, токи тоғ тизмаларнинг чўққиларигача ишғол қилиб туради. www.arxiv.uz www.arxiv.uz атмосферадаги ҳаётнинг энг юқори чегараси 25-27 километр баландликдадир, бу зоналарда фақат замбурғ ва бактерияларни спораларда учратиш мумкин. лекин ундан юқорида, стратосферада азон қаватлари чегарасига қадар ҳам тирик организмлар бўлиши мумкин. бу қаватлар 20-50 километр баландликда ерни қуршаб турувчи азон экранини ҳосил қилади. тирик организмга ҳалокатли таъсир этувчи космик нурланишлар ҳамда қуёшнинг ультрабинафша нурлари ана шу экранга урилиб қайтади. завод, фабрика ва бошқа саноат корхоналари чикиндилари билан муҳит шароитларининг ифлосланиши биосфера маҳсулдорлигига ва энергия балансига катта таъсир кўрсатади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz биосферанинг энергетик …

шқа ҳамма элементлар давра бўйлаб муттасил айланиб юради. бу жараён бир неча ўн миллион йиллардан бери давом этиб келмоқда. в.и.вернадский биосферанинг мана шу хусусиятларига алоҳида эътибор бериб, шундай ёзади: «охирги оқибатлари жихатидан тирик организмларга нисбатан доимий равишда таъсир этадиган ундан кура қудратлироқ кимёвий куч ер юзида йуқдир». биосферада доимий равишда ҳаракат жараёни ва моддаларнинг қайта тақсимланиши давом этади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz бундан қаттиқ, суюқ ва газсимон (тана) моддаларнинг ҳар хил ҳароратда ва босимда ялпи холда кўчиши содир бўлиб туради. литосферанинг асосий кимёвий элементлари о, аl, fe, mg, na қатнашиб ҳар хил ривожланиш босқичларини ўтадилар, яъни энг чуқур қисмларидан литосферанинг юқори қатламларигача етиб борадилар. в.и.вернадский таълимотига мувофиқ, ерда яшовчи тирик организмлар, қуёш нурлари энергиясини потенциал энергияга, сўнг геокимёвий жараёнларнинг кинетик энергиясига айлантирувчи мураккаб механизмлар тизимидир. биосферанинг бу юпқа қатламида қуёш нури тарқалади, ўзгартирилади, тўпланади, мураккаб органик моддалар ҳосил бўлади ва парчаланади, хилма-хил организмлар пайдо бўлади ва бошқалар. www.arxiv.uz www.arxiv.uz табиатнинг бир бўлаги …

билан чекланиб қолмасдан, балки осмон билан ер ўртасидаги воситачи ҳамдир. қуёш нуридан олинган энергия ўсимлик организмида йиғилади ва шу тахлитда танасида тўпланган органик модда билан биргаликда ўсимлик озуқаси билан овқатланувчи бошқа ўсимликлар ёки ҳайвонлар организмига ўтади. бу организмлар эса ўз навбатида бошқа гетеротроф организмлар учун озиқ ҳисобланади. фотосинтез жараёнида яшил ўсимликлар томонидан ҳосил қилинадиган кислород барча аэроб шароитида яшайдиган индивидлар ҳаёти учун ниҳоятда муҳимдир. www.arxiv.uz www.arxiv.uz бу организмлар нафас олиш жараёнида ҳаводаги кислородни ўзига сингдириб, айни вақтда корбанит ангидрид ажратиб чиқаради. атмосферага корбанат ангидриднинг мана шундай муттасил қўшилиб туриши моддаларнинг доимий айланишида жуда катта аҳамиятга эга. ерда фотосинтезни амалга оширувчи ўсимликлар жамоасининг яшаб келаётган даври мобайнида улар жуда кўп миқдорда углерод захираларини тўплаган ва бу захиралар нефт, тошкўмир, конлари, торф ва бошқа ёнувчи қазилма бойликлар сифатида сақланган. в.и.вернадскийнинг қайд этишича, тирик организмлар биосферада кимёвий элементлар кўчиб юришининг асосий омилидир. бу миграцияни иккита қарама-қарши аммо ўзаро боғланган жараён келтириб чиқаради: www.arxiv.uz …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "биосфера хакидаги таълимот"

1422731093_60041.ppt ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги андижон давлат университети табиатшунослик ва география факультети биология йуналиши iv – боскич «а» – гурух талабаси санобар ибрагимованинг «экалогия асослари» фанидан тайёрлаган мавзу: биосфера хакидаги таълимот режа: биосфера хакида тушунча. биосферанинг олимлар томонидан ўрганилиши. биосферанинг энергетик баланси. экологик халокат ва инсоннинг биосферага таъсири. биосферани мухофаза килиш муаммолари. www.arxiv.uz www.arxiv.uz 1971 –йил “инсон ва биосфера” халкаро дастури кабул килинган. барча нарса унинг хузурида улчовлидир (куръони каримдан). www.arxiv.uz www.arxiv.uz табиат жараёнларини урганиш ер биосфераси билан чамбарчас боглик булиб, биосфера хакида гапиришдан аввал унинг маъно мазмунига тухталсак. ...

PPT format, 1.4 MB. To download "биосфера хакидаги таълимот", click the Telegram button on the left.

Tags: биосфера хакидаги таълимот PPT Free download Telegram