tut ipak qurti tanasida oziqani parchalanishi va o’zlashtirilishi

DOCX 20.2 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1669409192.docx tut ipak qurti tanasida oziqani parchalanishi va o’zlashtirilishi qurt tanasiga tut bargi tarkibidan kiradigan asosiy oziq moddalar: oqsillar, yog’lar va uglevodlar hisoblanadi. biroq barg tarkibida moddalarning bevosita o’zlashtirib bo’lmaydigan shakllari bor. ovqat hazm qilish vaqtida bargning murakkab organik moddalari sekin-asta yoki tezda oddiy moddalarga parchalanadi, bu moddalarni qurt organlari va hujayralari o’zlashtiradi. bunday parchalanish ichakka kelib tushgan maxsus moddalarning ta’siri natijasida ro’y beradi. bu moddalar ichak shirasi tarkibiga kirib, fermentlar deb ataladi va ularni ichak o’rta qismi devorining hujayralari ishlab chiqaradi. fermentlar – bular moddalar almashinuvi natijasida yuzaga keladigan biokimyoviy reaksiyalarda katalizatorlik va tezlatuvchilik vazifasini o’taydi. bu organik moddalar hayvonlar, o’simliklar va mikroorganizmlar tomonidan ishlab chiqariladi. fermentlar biokimyoviy reaksiyalarni tezlatibgina qolmasdan, balki ularni hosil qilishi ham mumkin. ular moddalar almashinuvida va hayotiy hodisalarda muhim ro’l o’ynaydi. fermentlar o’ziga xos xarakterga ega, ya’ni har bir ferment faqatgina ma’lum biokimyoviy reaksiyalarning borishini tezlashtiradi . bir kislota (masalan, sulfat kislota) yordamida oqsil, …

’lishi shu bilan ham tushuntiriladiki, moddalarning bir shakldan ikkinchisiga aylanishining kimyoviy jarayonlari ichak va uning devorlaridagina emas, balki tananing hamma organ va to’qimalarida, organizmning har bir hujayrasida ham boradi. fermentlarning bir qismi hujayradan tashqarida ta’sir etadi. masalan, oshqozon shirasi yoki gemolimfa orqali, boshqalari esa hujayralarning ichida ta’sir etadi, bunday fermentlar esa ko’proq uchraydi. u yoki bu fermentlarning bo’lishi organizmlarning tur xususiyatiga, mazkur tur hayvon, o’simlik yoki mikroorganizmlarga xos bo’lgan moddalar almashinuvining turi va xarakteriga bog’liq. fermentlarning yana bir xususiyati shundaki, ular ishtirokida o’tayotgan reaksiyalar faqatgina birmuncha tez o’tmasdan, balki bunda fermentlarsiz bo’ladigan reaksiyalarga qaraganda kam energiya ham sarf bo’ladi. masalan, oqsillarni aminokislotalargacha parchalash uchun ular 25% li sulfat kislota bilan birga taxminan bir sutka davomida qaynatiladi, tripsin yordamida esa yuqoridagi natijaga (370 c da) bir necha soatda erishiladi. fermentlar ta’sirining kuchli ekanligini quyidagi misolda ham ko’rish mumkin. katalizning bitta molekulasi bir minutda 00da suvning 2600 000 molekulasini parchalaydi. fermentlar faolligi …

ishi reaksiyani tezlashtirsa, ikkinchi tomondan fermentlarning parchalanishini tezlashtiradi, chunki ular tez qiziydi. bu biokimyoviy qonuniyat qurtlari bahorda va, ayniqsa, kuzda boqish vaqtida haroratning ko’tarilishi qurtlarning qattiq shikastlanishi, ular hayot faoliyatining pasayishi, kasal va nobud bo’lishiga olib kelishini aniqlashga imkon beradi. bundan tashqari, fermentlar faoliyatini tezlashtiruvchi qator maxsus aktivatorlar bor, bular bilan birga, fermentlar faoliyatini sekinlashtiruvchi moddalar – ingibitorlar ham bor. kichik dozada radioaktiv nurlash fermentlar faoliyatini faollashtiradi, deyishga asos bor. fermentlar ta’siri vitamin va gormonlar ta’siri bilan bevosita bog’liq. ayniqsa, fermentlar vitaminlar bilan mustahkam bog’langan, ya’ni vitaminlar ko’pgina hollarda fermentlarning faol guruhini tashkil etib, to’g’ridan – to’g’ri ular tarkibiga kiradi. moddalarning bu uch gruppasi (bulardan tashqari organizmda o’stiruvchi moddalar, mikroelementlar va boshqalar bor bo’lsa ham) organizmda sodir bo’ladigan jarayonlarning asosiy boshqaruvchilari hisoblanadi. bu moddalar orasida anchagina farq bor. fermentlar asosan oqsil moddalardan iborat bo’lib, bu har bir hujayrada ishlanib chiqib, mazkur hujayraning ichida yoki tashqarisida ta’sir qiladi. gormonlar ham oqsil …

o’ldirish hisoblanadi. so’ngra hujayradan suv tortib olinish, bu hujayradagi organik va anorganik moddalar erish va parchalanish, eng keyin esa oziq moddalari bo’lgan eritmani ichak tomonidan so’rib olinish jarayoni yuz beradi. bu hamma vazifalarni bajarish uchun ichak shirasida juda ko’p fermentlar va boshqa katalizator moddalar bo’ladi. shu bilan birga ovqat hazm bo’lish jarayonida barg hujayrasidagi fermentlar ham ishtirok etadi; protoplazma buzilgandan keyin uning faoliyati aktivlashadi. bunda avtoliz hodisasi ro’y beradi, ya’ni hujayrada normal hayot faoliyatidaligiga qaraganda organik moddalar fermentlar ta’sirida ko’proq parchalanadi. shunday qilib, ovqat hazm qilish – oshqozon shirasidagi va hujayraning o’zidagi moddalar ta’sirida bo’ladigan jarayonlarning murakkab kompleksidir. bu moddalar alohida yoki birgalikda ta’sir etishi mumkin. bu ta’sirlar qo’shilganda hujayradagi asosiy organik birikmalar (hujayra qobig’i ham kiradi) hisoblangan oqsil, uglevod va yog’lar parchalanadi. bu organik birikmalarning parchalanishi uchun oshqozon shirasida ularga muvofiq keladigan uch guruh fermentlar bor. bular proteaza oqsil moddalariga, karbogidraza– uglevod birikmalariga ta’sir etuvchi va lipaza – yog’larni …

ridlarga parchalanadi, monosaxarid esa erigan holda ichak tomonidan so’rib olinadi. yog’lar spirtlarga va kislotalarga parchalanadi. yog’larning parchalanishida lipaza (to’g’rirog’i, esteraza) guruhiga kiruvchi, barg tarkibidagi fermentlar ko’proq ishtirok etishi mumkin . parchalanishning hamma mahsulotlari mineral tuzlar va vitaminlar bilan birga eritma holda ichakning devori orqali o’tadi. bu yerda eritmaning bir qismi ichak devorining hujayralari qavati uchun qoladi, bir qismi esa keyingi o’zgarishlarga uchraydi, ya’ni eng oddiy organik birikmalarga parchalanadi (bu ikki jarayon bevosita ichakning hujayrali qavatida boradi), so’ngra ichak devoridan doimo oqib o’tuvchi gemolimfaga o’tadi. o’rta ichakda oziq massasi yarim suyuq holda bo’ladi, shunday holda sekinasta taxlam- taxlam bo’lib orqa ichakka o’tadi. ingichka va yo’g’on ichaklarda (orqa ichakning oldingi va o’rta qismi) qisilish ro’y beradi. buning natijasida oziq massasidan suyuq qism ajraladi va o’rta ichakka qaytib keladi, bu suyuq qismdagi oziq moddalari qayta hazm bo’ladi va so’riladi. suyuq oziq massasining bir qismi ingichka va yo’g’on ichak devorlari orqali so’rilishi mumkin. oziq …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tut ipak qurti tanasida oziqani parchalanishi va o’zlashtirilishi"

1669409192.docx tut ipak qurti tanasida oziqani parchalanishi va o’zlashtirilishi qurt tanasiga tut bargi tarkibidan kiradigan asosiy oziq moddalar: oqsillar, yog’lar va uglevodlar hisoblanadi. biroq barg tarkibida moddalarning bevosita o’zlashtirib bo’lmaydigan shakllari bor. ovqat hazm qilish vaqtida bargning murakkab organik moddalari sekin-asta yoki tezda oddiy moddalarga parchalanadi, bu moddalarni qurt organlari va hujayralari o’zlashtiradi. bunday parchalanish ichakka kelib tushgan maxsus moddalarning ta’siri natijasida ro’y beradi. bu moddalar ichak shirasi tarkibiga kirib, fermentlar deb ataladi va ularni ichak o’rta qismi devorining hujayralari ishlab chiqaradi. fermentlar – bular moddalar almashinuvi natijasida yuzaga keladigan biokimyoviy reaksiyalarda katalizatorlik va tezlatu...

DOCX format, 20.2 KB. To download "tut ipak qurti tanasida oziqani parchalanishi va o’zlashtirilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: tut ipak qurti tanasida oziqani… DOCX Free download Telegram