karbonsuvlar almashinuvi

DOCX 12 pages 30.4 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.4 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

organizmda karbonsuvlar almashinuvining uziga xos xususiyatlari karbonsuvlar ovqat hazm qilish traktida qator o'zgarishlarga uchraydi. monosaxaridlardan boshqa barcha uglevodlar oshqozon-ichak yo'lida gidrolizlanadi yoki parchalanadi. bunday jarayondan suvda erimaydigan polisaxaridlar mustasno bo'lib, disaxaridlardan saxaroza va laktozalar esa faol gidrolizlanadi. karbonsuvlar gidrolizlanib, mayda bo'laklargacha parchalangandan keyingina ichak devoridagi maxsus mexanizmlar orqali qonga, organizmning ichki muhitiga o'tishi ta'minlanadi. bordi-yu, disaxaridlar oshqozon-ichak yo'lidan o'tmay, to'ђridan-to'ђri qonga yuborilsa, ular hech qanday o'zgarishga uchramasdan, deyarli o'zlashtirilmasdan tashqariga chiqarib yuboriladi. karbonsuvlardan polisaxaridlarning gidrolizlanishi oђiz bo'shliђida so'lak bezlaridan ajralgan suyuqlik tarkibidagi -amilaza ta'sirida boshlanadi. buning uchun oђizga olingan ovqat tishlar va til yordamida maydalanib, so'lak bilan obdon aralashishi kerak. natijada bu polisaxarid saxarozagacha parchalanadi. lekin bunday gidrolizlanish oђiz bo'shliђida juda kam miqdorda bo'lib, uglevodlarning umumiy hazm jarayonida amaliy ahamiyatga ega emas. oђiz bo'shliђida oziq moddalarning, jumladan, uglevodlarning ham oshqozon-ichak yo'lida hazm bo'lishi uchun fizikaviy o'zgarishga uchrashi ularning kimyoviy o'zgarishga uchrashiga nisbatan muhim ahamiyat kasb etadi. oshqozonda so'lak bilan aralashib …

2 / 12

) oshqozon-ichak yo'lida deyarli kimyoviy o'zgarishlarga uchramaydi. lekin shunday bo'lsada, u meva va sabzavotlar orqali organizmga qabul qilinib, boshqa oziq moddalarning me'yoriy o'tishini ta'minlashda muhim hisoblanadi. shuningdek, ingichka ichakning pastki qismlari va yo'ђon ichakda kletchatka simbiont mikroorganizmlar ta'sirida parchalanib, ferment ta'sir qiladigan holatga olib keladi. uning parchalanishida organik kislotalar, so2, n2o va sn4 hosil bo'ladi. qonga so'rilgan organik kislotalar oziq modda sifatida ham ishlatilishi mumkin. demak, karbonsuvlar oshqozon-ichak yo'lida yuqorida aytilganidek, tegishli o'zgarishlarga uchrab monosaxaridlarga aylangandan keyingina organizm tomonidan o'zlashtiriladi. bu borada ingichka ichakdagi hazm jarayonlari alohida o'rin tutadi. bu haqda keyingi boblarda batafsil ma'lumotlar berilgan. oђiz bo'shliђida karbonsuvlarning gidrolizlanishi da so'lak va uning tarkibidagi fermentlar alohida o'rin egallaydi. oђiz bo'shliђiga so'lak quloq oldi, til osti va jaђ osti hamda sochilib joylashgan mayda bezlar tomonidan ajraladi. uning tarkibida yuqorida aytilganidek, oz bo'lsada -amilaza va maltaza fermentlari bo'ladi. ulardan -amilaza ovqat bilan qabul qilingan karbonsuvlardan kraxmalni maltozagacha parchalaydi. maltoza esa o'z …

3 / 12

u avvalo amiloza va amilopektin molekulalarining ichkarisidagi boђlarni uzib, dekstrinlargacha parchalaydi. shu bois uni dekstrinlovchi amilaza yoki endoamilaza deb ham yuritiladi. pankreatik amilaza ham aynan shu yuqorida ko'rsatilgan boђlarni uzib, maltoza molekulalarini hosil qiladi. kraxmalni parchalaydigan -amilaza maltogen amilaza yoki ekzoamilaza nomlari bilan ataladi. bunga sabab, u amiloza va amilopektin molekulalaridan maltoza ajratish orqali kraxmalni bir uchidan boshlab parchalaydi. shu yo'sinda amiloza to'liq, amilopektin esa -16 glyukozid boђlarigacha parchalanadi. amilopektinning –amilaza ta'sirida bunday parchalanishi o'rtacha 54% ni tashkil qiladi. yuqoridagilardan ko'rinib turganidek, karbonsuvlar oђiz bo'shliђida qisman bo'lsada, turli o'zgarishlarga uchraydi. shu bilan bir qatorda, ularning gidrolizlanishida aytarli darajada ahamiyatga ega bo'lmasada, karbonsuvlar oђiz bo'shliђida mexanik va fizik o'zgarishlarga ham uchraydi. yana shu narsani aytish lozimki, oђiz bo'shliђidagi so'lak bezlaridan ajratiladigan suyuqlik tarkibida lizotsim fermenti bo'lib, u bakteriotsidlik xususiyatini namoyon qiladi. ya'ni, oђiz bo'shliђiga tushgan har xil bakteriya va mikroblarni o'ldirib, organizmni turli xil salbiy oqibatlardan saqlashda xizmat qiladi. oshqozon ovqat …

4 / 12

an ta'minlanadi. њn ikki barmoq ichak ingichka ichakning boshlanђich qismi bo'lib, unga oshqozon osti bezining shirasi va o't suyuqligi quyilib turadi. shu bilan birga uning o'zidan ham ovqat hazm bo'lishida ishtirok etadigan shira ajralib turadi. њn ikki barmoq ichakdagi suyuqlikning reaktsiyasi ishqoriy bo'lib (rn-7,2-8,0), unga oshqozondan ovqatli aralashma tushganidan keyin muhit reaktsiyasi o'zgaradi. њn ikki barmoq ichakda kuchsiz ishqoriy sharoitda ovqat aralashmalari bilan o'tgan oshqozonning kislota tabiatli shirasi neytrallanadi va pankreatik amilaza ta'sirida kraxmalning parchalanishi davom etadi. hosil bo'lgan dekstrinlar ichak shirasidan topilgan amilaza 16 glyukozidazalar ta'sirida parchalanadi. yana shu narsa diqqatga sazovorki, oshqozon osti bezi shirasidagi fermentlarning faolligi eyiladigan ovqatning turiga boђliq bo'lar ekan. masalan, iste'mol taomlarida karbonsuvlarinng miqdori ko'p bo'lsa, shira tarkibida ularni parchalovchi amilaza boshqa fermentlarga nisbatan ko'proq va faolroq bo'ladi. oshqozon va o'n ikki barmoq ichakdagi fermentlar ta'sirida kimyoviy o'zgarishlarga uchragan karbonsuvlar ingichka ichakka o'tadi. ovqat hazm qilish tizimining bu qismi eng uzun hisoblanib, shira ajratuvchi …

5 / 12

irokida o'tishi olimlar tomonidan taxmin qilingan. keyingi yillarda karbonsuvlarning gidrolizlanishi haqidagi bunday taxminlar ancha-muncha o'zgardi. bu haqdagi zamonaviy tushunchalar sut emizuvchilarning oshqozon-ichak yo'lida karbonsuv- larning gidrolizlanishi misolida talqin etildi. a.m.ugolevning ko'rsatishicha uch xlor sirka kislotada qayta ishlangan ichak bo'lakchasining fermentativ faolligi yo'qotilib, kraxmal va amilaza eritmasida inkubatsiya qilinganda uning gidrolitik effekti 5-10 marta oshadi. ingichka ichak yuzasidagi adsorbentlar bu borada muhim vazifani bajaradi. odatdagi sharoitda bir qism hazm fermentlari ximus bilan aralashib, bo'shliqdagi hazm jarayonlarini ta'minlaydi. boshqa hazm fermentlari esa ichak hujayralari yuzasiga adsorbtsiyalanib, membranada ovqat hazm bo'lishini amalga oshiradi. karbonsuvlar gidrolizining dastlabki bosqichida ichak yuzasining ishtiroki faqat in vitro sharoitda emas, balki in situ sharoitda ham kraxmal eritmasini ichakning turli uchastkalarida perfuziyalanishi orqali aniqlangan. kraxmalning membrana yuzasida gidrolizlanishi kalamushning ingichka ichak bo'lagida in vivo sharoitda o'tkazilgan surunkali tajribalarda o'z tasdiђini topadi. qo'ylarda olib borilgan surunkali tajribalar shuni ko'rsatadiki, ingichka ichakda kraxmalning gidrolizlanish intensivligi in vitro sharoitga nisbatan in vivo …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "karbonsuvlar almashinuvi"

organizmda karbonsuvlar almashinuvining uziga xos xususiyatlari karbonsuvlar ovqat hazm qilish traktida qator o'zgarishlarga uchraydi. monosaxaridlardan boshqa barcha uglevodlar oshqozon-ichak yo'lida gidrolizlanadi yoki parchalanadi. bunday jarayondan suvda erimaydigan polisaxaridlar mustasno bo'lib, disaxaridlardan saxaroza va laktozalar esa faol gidrolizlanadi. karbonsuvlar gidrolizlanib, mayda bo'laklargacha parchalangandan keyingina ichak devoridagi maxsus mexanizmlar orqali qonga, organizmning ichki muhitiga o'tishi ta'minlanadi. bordi-yu, disaxaridlar oshqozon-ichak yo'lidan o'tmay, to'ђridan-to'ђri qonga yuborilsa, ular hech qanday o'zgarishga uchramasdan, deyarli o'zlashtirilmasdan tashqariga chiqarib yuboriladi. karbonsuvlardan polisaxaridlarning gidrolizlanishi oђiz bo'shliђida ...

This file contains 12 pages in DOCX format (30.4 KB). To download "karbonsuvlar almashinuvi", click the Telegram button on the left.

Tags: karbonsuvlar almashinuvi DOCX 12 pages Free download Telegram