ipak qurtining zoologik sistematikada tutgan o’rni

DOCX 18,6 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1669408833.docx [bookmark: _goback]ipak qurtining zoologik sistematikada tutgan oârni hasharotlar yer yuzida juda keng tarqalgan va turlicha tuzilishga ega. ular koâp sonli hayvonlar sinfi boâlib, milliondan ortiq turlari maâlum, yaâni hamma hayvon turlari hamda hamma oâsimlik turlari bilan birga olganda ham koâp. olimlarning hisobiga koâra yer yuzida bir vaqtning oâzida 1017 (100 000 000 000 000 000) donaga yaqin hasharot yashaydi, har bir odam boshiga bu sinfning 250 millionta har xil vakili toâgâri keladi. haqiqatda planetamizda hasharotlarning turlari 1,5 milliondan kam emas degan fikrlar bor. demak, hali kam oârganilgan oâlkalardagi va tropik zonalardagi hasharotlarning tuzilishini, yashashini tekshirib, bir necha ming yangi turlarni oârganishga toâgâri keladi. bunday katta turli xil hayot formalarini egallashning ilmiy vositasi sistematika yoki taksonomiyadir. sistematika yoki taksonomiya â biologiyaning bir qismi, hayvon va oâsimlik organizmlari klassifikatsiyasi hamda aniqlash nazariyasini ishlab chiqadi. sistematikaning asosiy vazifasi turli organizmlar oârtasidagi qarindoshlik va oâzaro munosabatini aniqlash, qarindoshlik darajasiga koâra, sistematik kategoriyalari yoki …

rarli va uch tishli xrushlar turlari bir-biriga yaqin, shuning uchun xrushlar â melolonta avlodiga kiradi . oâxshash avlodlar oilalarga birlashtiriladi. misol, chigirtkasimonlar, oq kapalaklar va boshqa oilalar. oâxshash va bir-biriga yaqin oilalar turkumlarga birlashtiriladi: masalan, kapalaklar, qoângâizlar, ninachilar, bitlar, kandalalar va boshqa turkumlar. turkumlardan - sinflar, umumiy oâxshash belgili sinflar sistematikaning eng yuqori birligi tiplarga birlashadi. misol, boâgâimoyoqlilar tipi. bularga hasharotlar sinfidan tashqari, oârgimchaksimonlar, qoâloyoqlilar, qisqichbaqasimonlar va boshqalar kiradi. demak, sistematik birliklar quyidagilar: tur, avlod, oila, turkum, sinf va tip. baâzan bu birliklar hayvonlarning (hasharotlarning) oâzaro qarindoshlik darajalarini toâgâri xarakterlashda yetarli emas. shuning uchun bularning oraliq birbiriga oâxshash darajalari qoâshni sistematik birliklar: kenja tur, kenja avlod, kenja oila, kenja turkum, kenja sinf va kenja tiplarga boâlinadi. misol, kenja sinf turkum va sinf oraliqdagi birlik boâlib hisoblanadi. baâzi holatda yana boshqa birliklarga â boâlim, kenja boâlim, bosh turkum, bosh oila va boshqalarga boâlinadi . sistematik birliklarni ifodalash uchun hamma mamlakatlarda xalqaro …

kldan chetga burilishi mumkin. bular kenja turlardir. kenja tur â turning geografik oâzgarishi. bir turning kenja turlari chidamliligi jihatidan bir-biridan farq qilishi mumkin, lekin nasldan oâtuvchi belgilar keskin farq qilmasligi kerak. kenja turlarni belgilashda turlarning nomiga yana uchinchi nom â kenja tur nomi qoâshiladi, bunda uch nom bilan ifodalaniladi. masalan, turkiston suvaragi â spelfordella lotarilis walk. kenja tur ekotip va populyasiyalarni oâz ichiga oladi . ekotip â kenja turning keyingi pogâonasi boâlib, ekologik irq, turning yangi yashash sharoitini, jumladan yangi yashash joyni oâzlashtirish natijasida vujudga keladi. masalan, shimoliy amerikadan yevropaga keltirilgan amerika qayragâoch qon shirasi yangi joyda olmada yashaydi, yaâni oâzining oldingi ozuqasi amerika qayragâochda yashash qobiliyatini yoâqotgan. janubiy zakavkazeda gulxayri kuyalari yovvoyi gulxayrilarda, paxtazorlarga koâchib, paxta bilan ovqatlanishiga moslashib, maxsus paxta kuyalar formasini hosil qilgan va boshqalar. populyasiya â turning tabiatda yashash asosiy birligidir. tabiatda turlar populyasiya shaklda hayot kechiradi, yaâni yaqin qarindosh individ gruppalar alohida joylanishni hosil qiladi. …

hash) yuqori sistematik birliklarni koârib chiqishga asoslangan boâlib, tur klassifikatsiyasining birligini, cheksiz miqdordagi turlarni tartibga solish imkonini yaratadi va ularning har biri uchun sistemada avlod, oila, turkumlarning oâz joylashish oârnini toptiradi. k.linney hasharotlarni turkumlarga boâlishda ularning qanotlariga asoslanadi. hamma keyingi klassifikatsiya tarixi bu asos belgi juda toâgâriligini isbotladi. hasharotlarning qanotlari murakkab organ boâlib, birinchidan, uning tomirlanishi juda koâp xilli kombinatsiyali, ikkinchidan, bu organlar yaqqol koâzga tashlanadigan va oârganish uchun qulay. binobarin, juda oson hamma umumiy belgilarini taqqoslab, inobatga olishni osonlashtiradi. dastavval k.linney (1753) hasharotlarni 7 turkumga boâladi. 1. coleoptera- qoângâizlar, toâgâri qanotlilar. 2. hemirpteraâ yarim qattiq qanotlilar. 3. lepidopteraâ tanga qanotlilar 4. heuroptera - toârqanotlilar 5. humenopteraâ parda qanotlilar 6. diptera â ikki qanotlilar 7. apteraâ tuban va qanotsizlar keyinchalik, qoângâizlar turkumidan toâgâri qanotlilarni alohida ajratdi. fabritsiy (1775 y.) oâzining klassifikatsiyasida ogâiz organlari tuzilishini asos qilib oldi. k.linney sistematikasi katta yutuqqa ega, u dyumerilli, lamark va boshqalarning sistematikalariga asos boâldi …

tlilar va boshqa bir qanchalarini alohida turkumlarga boâlib, qarindosh turkumlarni bosh turkumga birlashtirdi. keyinchalik a.v.martinov qanotlilar kenja sinfini ikki boâlimga - qadimgi qanotlilar, yaâni tinchlikda turganda qanotlarini yoyiq tutuvchilar (ninachilar va kunlilar) va yangi qanotlilar, yaâni tinchlikda turganda qanotlarini yigâib turuvchilarga boâldi. yngi qanotlilarning turkumlarini uchta tabiiy guruhga birlashtirdi: koâp tomirlilar â kemiruvchi ogâizorganlar; gemipteroidlar â sanchib soâroâvchi ogâiz apparatlilar va kam tomirlilar â toâliq metamorfozalilar . 1940 yillarda b.b.rodendrof va b.n.shavanvichlar qanotlilarning evolyutsiyasida uchuvchi apparat qismi sifatida oldingi jufti keyingi juftdan ustun kelishi qobiliyatini koârsatdi. baâzi hollarda, uchish vaqtida asosiy roâl oldingi juft qanotlarga oâtadi, unda orqa juft qanotlari oldingi juft qanotlari bilan ilgakchalar yordamida birlashib hajmini kichraytiradi; boshqa hollarda esa oldingi juft qanotlar qoplovchi funksiyasini bajarib, qanotqalqon (elitra)ga aylanib (masalan, qattiq qanotlilarda), uchish vaqtida asosiy rolni ketki juft qanotlar bajaradi. umuman uchishni takomillashishi qoâsh-qanot funksiyalari hisobiga roâyobga keladi. bu qonun rodendrof â shvanvish tamoyili deyiladi. foydalanilgan adabiyotlar 1. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ipak qurtining zoologik sistematikada tutgan o’rni"

1669408833.docx [bookmark: _goback]ipak qurtining zoologik sistematikada tutgan oârni hasharotlar yer yuzida juda keng tarqalgan va turlicha tuzilishga ega. ular koâp sonli hayvonlar sinfi boâlib, milliondan ortiq turlari maâlum, yaâni hamma hayvon turlari hamda hamma oâsimlik turlari bilan birga olganda ham koâp. olimlarning hisobiga koâra yer yuzida bir vaqtning oâzida 1017 (100 000 000 000 000 000) donaga yaqin hasharot yashaydi, har bir odam boshiga bu sinfning 250 millionta har xil vakili toâgâri keladi. haqiqatda planetamizda hasharotlarning turlari 1,5 milliondan kam emas degan fikrlar bor. demak, hali kam oârganilgan oâlkalardagi va tropik zonalardagi hasharotlarning tuzilishini, yashashini tekshirib, bir necha ming yangi turlarni oârganishga toâgâri...

Формат DOCX, 18,6 КБ. Чтобы скачать "ipak qurtining zoologik sistematikada tutgan o’rni", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ipak qurtining zoologik sistema… DOCX Бесплатная загрузка Telegram