ipak qurtining zoologik sistematikada tutgan o’rni

DOCX 18,6 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1669408833.docx ipak qurtining zoologik sistematikada tutgan o’rni arxiv.uz ipak qurtining zoologik sistematikada tutgan o’rni hasharotlar yer yuzida juda keng tarqalgan va turlicha tuzilishga ega. ular ko’p sonli hayvonlar sinfi bo’lib, milliondan ortiq turlari ma’lum, ya’ni hamma hayvon turlari hamda hamma o’simlik turlari bilan birga olganda ham ko’p. olimlarning hisobiga ko’ra yer yuzida bir vaqtning o’zida 1017 (100 000 000 000 000 000) donaga yaqin hasharot yashaydi, har bir odam boshiga bu sinfning 250 millionta har xil vakili to’g’ri keladi. haqiqatda planetamizda hasharotlarning turlari 1,5 milliondan kam emas degan fikrlar bor. demak, hali kam o’rganilgan o’lkalardagi va tropik zonalardagi hasharotlarning tuzilishini, yashashini tekshirib, bir necha ming yangi turlarni o’rganishga to’g’ri keladi. bunday katta turli xil hayot formalarini egallashning ilmiy vositasi sistematika yoki taksonomiyadir. sistematika yoki taksonomiya – biologiyaning bir qismi, hayvon va o’simlik organizmlari klassifikatsiyasi hamda aniqlash nazariyasini ishlab chiqadi. sistematikaning asosiy vazifasi turli organizmlar o’rtasidagi qarindoshlik va o’zaro munosabatini aniqlash, …

lar turlari bir-biriga yaqin, shuning uchun xrushlar – melolonta avlodiga kiradi . o’xshash avlodlar oilalarga birlashtiriladi. misol, chigirtkasimonlar, oq kapalaklar va boshqa oilalar. o’xshash va bir-biriga yaqin oilalar turkumlarga birlashtiriladi: masalan, kapalaklar, qo’ng’izlar, ninachilar, bitlar, kandalalar va boshqa turkumlar. turkumlardan - sinflar, umumiy o’xshash belgili sinflar sistematikaning eng yuqori birligi tiplarga birlashadi. misol, bo’g’imoyoqlilar tipi. bularga hasharotlar sinfidan tashqari, o’rgimchaksimonlar, qo’loyoqlilar, qisqichbaqasimonlar va boshqalar kiradi. demak, sistematik birliklar quyidagilar: tur, avlod, oila, turkum, sinf va tip. ba’zan bu birliklar hayvonlarning (hasharotlarning) o’zaro qarindoshlik darajalarini to’g’ri xarakterlashda yetarli emas. shuning uchun bularning oraliq birbiriga o’xshash darajalari qo’shni sistematik birliklar: kenja tur, kenja avlod, kenja oila, kenja turkum, kenja sinf va kenja tiplarga bo’linadi. misol, kenja sinf turkum va sinf oraliqdagi birlik bo’lib hisoblanadi. ba’zi holatda yana boshqa birliklarga – bo’lim, kenja bo’lim, bosh turkum, bosh oila va boshqalarga bo’linadi . sistematik birliklarni ifodalash uchun hamma mamlakatlarda xalqaro ilmiy lotin nomenklaturasi qo’llaniladi: …

i. bir turning kenja turlari chidamliligi jihatidan bir-biridan farq qilishi mumkin, lekin nasldan o’tuvchi belgilar keskin farq qilmasligi kerak. kenja turlarni belgilashda turlarning nomiga yana uchinchi nom – kenja tur nomi qo’shiladi, bunda uch nom bilan ifodalaniladi. masalan, turkiston suvaragi – spelfordella lotarilis walk. kenja tur ekotip va populyasiyalarni o’z ichiga oladi . ekotip – kenja turning keyingi pog’onasi bo’lib, ekologik irq, turning yangi yashash sharoitini, jumladan yangi yashash joyni o’zlashtirish natijasida vujudga keladi. masalan, shimoliy amerikadan yevropaga keltirilgan amerika qayrag’och qon shirasi yangi joyda olmada yashaydi, ya’ni o’zining oldingi ozuqasi amerika qayrag’ochda yashash qobiliyatini yo’qotgan. janubiy zakavkazeda gulxayri kuyalari yovvoyi gulxayrilarda, paxtazorlarga ko’chib, paxta bilan ovqatlanishiga moslashib, maxsus paxta kuyalar formasini hosil qilgan va boshqalar. populyasiya – turning tabiatda yashash asosiy birligidir. tabiatda turlar populyasiya shaklda hayot kechiradi, ya’ni yaqin qarindosh individ gruppalar alohida joylanishni hosil qiladi. xx asr boshlarigacha sistematika faqat morfologik mezoniga asoslangan edi. hozirgi zamon sistematikasi …

solish imkonini yaratadi va ularning har biri uchun sistemada avlod, oila, turkumlarning o’z joylashish o’rnini toptiradi. k.linney hasharotlarni turkumlarga bo’lishda ularning qanotlariga asoslanadi. hamma keyingi klassifikatsiya tarixi bu asos belgi juda to’g’riligini isbotladi. hasharotlarning qanotlari murakkab organ bo’lib, birinchidan, uning tomirlanishi juda ko’p xilli kombinatsiyali, ikkinchidan, bu organlar yaqqol ko’zga tashlanadigan va o’rganish uchun qulay. binobarin, juda oson hamma umumiy belgilarini taqqoslab, inobatga olishni osonlashtiradi. dastavval k.linney (1753) hasharotlarni 7 turkumga bo’ladi. 1. coleoptera- qo’ng’izlar, to’g’ri qanotlilar. 2. hemirptera– yarim qattiq qanotlilar. 3. lepidoptera– tanga qanotlilar 4. heuroptera - to’rqanotlilar 5. humenoptera– parda qanotlilar 6. diptera – ikki qanotlilar 7. aptera– tuban va qanotsizlar keyinchalik, qo’ng’izlar turkumidan to’g’ri qanotlilarni alohida ajratdi. fabritsiy (1775 y.) o’zining klassifikatsiyasida og’iz organlari tuzilishini asos qilib oldi. k.linney sistematikasi katta yutuqqa ega, u dyumerilli, lamark va boshqalarning sistematikalariga asos bo’ldi . burmeystr (1835-1838 yy.) hasharotlarni rivojlanish xususiyatlariga ko’ra ikki guruhga - chala va to’liq metamorfozalilarga …

da qanotlarini yoyiq tutuvchilar (ninachilar va kunlilar) va yangi qanotlilar, ya’ni tinchlikda turganda qanotlarini yig’ib turuvchilarga bo’ldi. yngi qanotlilarning turkumlarini uchta tabiiy guruhga birlashtirdi: ko’p tomirlilar – kemiruvchi og’izorganlar; gemipteroidlar – sanchib so’ro’vchi og’iz apparatlilar va kam tomirlilar – to’liq metamorfozalilar . 1940 yillarda b.b.rodendrof va b.n.shavanvichlar qanotlilarning evolyutsiyasida uchuvchi apparat qismi sifatida oldingi jufti keyingi juftdan ustun kelishi qobiliyatini ko’rsatdi. ba’zi hollarda, uchish vaqtida asosiy ro’l oldingi juft qanotlarga o’tadi, unda orqa juft qanotlari oldingi juft qanotlari bilan ilgakchalar yordamida birlashib hajmini kichraytiradi; boshqa hollarda esa oldingi juft qanotlar qoplovchi funksiyasini bajarib, qanotqalqon (elitra)ga aylanib (masalan, qattiq qanotlilarda), uchish vaqtida asosiy rolni ketki juft qanotlar bajaradi. umuman uchishni takomillashishi qo’sh-qanot funksiyalari hisobiga ro’yobga keladi. bu qonun rodendrof – shvanvish tamoyili deyiladi. foydalanilgan adabiyotlar 1. “turkistanskie” vedomosti jurnali 1871y.№ 47,48 son 2. «шелководство и шелковая промышленность» jurnali.1913, №12. 3. abduqodirov sh. – pillachiligimiz tarixidan lavhalar. toshkent, «fan», 2000 y 4. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ipak qurtining zoologik sistematikada tutgan o’rni"

1669408833.docx ipak qurtining zoologik sistematikada tutgan o’rni arxiv.uz ipak qurtining zoologik sistematikada tutgan o’rni hasharotlar yer yuzida juda keng tarqalgan va turlicha tuzilishga ega. ular ko’p sonli hayvonlar sinfi bo’lib, milliondan ortiq turlari ma’lum, ya’ni hamma hayvon turlari hamda hamma o’simlik turlari bilan birga olganda ham ko’p. olimlarning hisobiga ko’ra yer yuzida bir vaqtning o’zida 1017 (100 000 000 000 000 000) donaga yaqin hasharot yashaydi, har bir odam boshiga bu sinfning 250 millionta har xil vakili to’g’ri keladi. haqiqatda planetamizda hasharotlarning turlari 1,5 milliondan kam emas degan fikrlar bor. demak, hali kam o’rganilgan o’lkalardagi va tropik zonalardagi hasharotlarning tuzilishini, yashashini tekshirib, bir necha ming yangi turlarni o’rganishg...

Формат DOCX, 18,6 КБ. Чтобы скачать "ipak qurtining zoologik sistematikada tutgan o’rni", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ipak qurtining zoologik sistema… DOCX Бесплатная загрузка Telegram