tut ipak qurtining nafas olish tizimi. tut ipak qurtining muskullari

DOCX 1.6 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1669409260.docx tut ipak qurtining nafas olish tizimi. tut ipak qurtining muskullari tut ipak qurti ham boshqa hashoratlar singari traxeya tizimi bilan nafas oladi. bu nafas organi traxeya deb ataluvchi tarmoqlangan naychalardan iborat. havodagi kislorod hamma organlarga va chuqurroqda joylashgan to’qimalarga juda ko’p sondagi traxeyalar orqali kiradi. shuning uchun ham traxeya bilan nafas oluvchilar- kenja tipiga kiradi. traxeya organi qurtning teri ostidagi muskullar orasida zich holda tarmoqlangan va ichki organlarni o’rab olgan naychasimon tolalardan iborat bo’lib, nafas teshigi orqali qabul qilingan kislorodni organ va to’qimalarga hamda ayrim hujayralarga mikroskopik juda ingichka traxeyalar orqali etkazib beradi. traxeya naychalarining bir uchi qurt tanasida tashqi muhitga ochilgan bo’ladi. traxeyaning asosiy nayi qurt tanasiga parallel holda yon tomonlarida joylashgan bo’lib, uning tashqariga ochiluvchi teshikchalari mavjud. bu teshikchalarni nafas olish teshigi deb aytiladi. bular ko’krakning birinchi va qorin qismining hamma (1-8) bo’g’imlarida joylashgan. ikkinchi, uchunchi ko’krak va to’qizinchi qorin bo’g’imlarida nafas teshigi rivojlanmagan bo’ladi. nafas teshigi …

gi ko’krak bo’g’imlaridagi nafas teshigining dastagi oldingi, qolgan sakkizta qorin bo’limlaridagi esa orqaga yo’nalgan bo’ladi. dastakning burchagidan dastlabki bekituvchi yoyning pastki uchiga qarab bekituvchi nay ketadi. bu tikanga o’xshash dastakning uncha katta bo’lmagan o’sig’iga birikadi. dastlabki va ikkilamchi bekituvchi yoy nafas teshigining ichki chekkasi bilan tiniq parda orqali birlashgan bo’lib, ikkilamchi parda birlamchi pardaga qaraganda birmuncha uzunroq, chunki ikkilamchi yoy dastlabki yoyga qaraganda chuqurroqda joylashgandir. bu pardalar o’zining oldingi uchlari bilan nafas teshigini ifloslanishdan himoya qiluvchi qillarga o’tadi. ikkilamchi parda o’zining o’rta qismi bilan bekituvchi dastachaga birlashib, shu yerda burma hosil qiladi. dastacha dastagining oxiriga ikkita muskul birlashadi; bittasi kalta bekituvchi, uzunligi 0,6 mm bo’lib ikkilamchi yoyning pastki qismiga, ikkinchisi ancha uzun (ochuvchi 1,8 mm ) bo’lib, qurt teri qoplamining ichki yuzasiga boradi. ikkala muskulning eni bir xil va 0,006 mm ga teng. bekituvchi muskullardan qarama-qarshi tomoniga uzunligi 2,0 - 4,0 mm va eni 0,11 mm bo’lgan uchinchi muskul-versonov muskuli …

traxeyalarning joylanishi va tuzilishi. asosiy traxeya nayi o’qi qurt tanasida uzunasiga parallel holda ikki tomonida ko’ndalang joylashgan qorin traxeyalari bilan birlashgan bo’lib, birinchi ko’krak va oxirgi qorin bo’g’imlarida ham bog’lovchi ko’ndalang traxeyalar bor. traxeyalar o’z navbatida orqa muskullariga boruvchi traxeyaning orqa qismiga, ichakka va bel naychasigi boruvchi ichak traxeyasiga, nerv zanjiri va qorin tomonidagi muskullarga boruvchi qorin traxeyalar bo’linadi. 66- rasm. nafas olish organining bekituvchi apparati. 1-ochuvchi muskul. 2-bekituvchi dastachaning biriktiruvchi elkasi. 3-bekituvchi dastacha 4-dastlabki bekituvchi yoy. 5-bekituvchi muskullar. traxeya nayining ichki devori kutikulin qavatdan iborat. bu qavat katta yadroli va tashqi pardalidir. yirik traxeyalarning ichki qavatida xitin ham bo’ladi. kutikulin ham, xitin ham traxeyaning hujayrali qavati tomonidan ishlab chiqiladi. bu qavat katta yadroli va tashqi spiral holda joylashgan qalinlashmalar bor. bu traxeyalarning mustahkamligini oshiradi va gemolimfa bosimi o’zgarganda ularning egilishi va qisilishiga imkon beradi. 67- rasm tut ipak qurtining nafas olish organi traxeyalarning tashqi tomondan ko’rinishi. traxeolalar va ularning …

chiq bo’lsa, havo traxeyadan tashqariga chiqib ketadi, agar nafas teshigi berk bo’lsa, bunda havo traxeya tizimining ichkarisiga kirib boradi. qurt harakati bilan bog’liq bo’lgan muskullarning qisqarishi, traxeyalarga havoning kirib turishi ham qorin, bel naychasi, qanotsimon muskul, ichakning qisqarishiga hamda qoniing tanada aylanishiga sabab bo’ladi; traxeyalarda havo almashinishi ham nafas teshigi va traxeya og’izchasi muskullarining harakatlanishi natijasida sodir bo’ladi. qurt tanasining qorin nerv zanjirida nafas markazlari bor; bu markazlar o’zi joylashgan bo’g’imlardagi nafas teshiklari faoliyatini boshqaradi. ko’krakdagi nerv tugunlarida hamma segmentlardagi nafas organlari faoliyatini muvofiqlashtiruvchi markaz joylashgan. ipak qurti kislorod kam bo’lganda ham yashay oladi, ya’ni imkoniyat bo’lganda traxeya tizimida ortiqcha kislorod to’playdi va bundan kislorod yetishmaganda hamda aerob nafas olganda foydalanadi. kislorod qurtning organ va to’qimalariga traxeya tizimlaridan tashqari, gemolimfa orqali ham boradi. kislorodning gemolimfaga o’tishiga traxeya devorlarining o’tkazuvchanligi yordam beradi. traxeyaning o’tkazuvchanligi nafas teshigining dastlabki yo’g’onlashgan yeridan traxeola tomonga oshib boradi. biroq gemolimfa to’qimalarga gaz yetkazib (to’qima orqali nafas …

jasida qurt tanasida hosil bo’lgan karbonat angidrid molekulalari gemolimfa orqali teri qoplamiga yetkaziladi. gemolimfaning so 2 ni erkin molekulali eritma ko’rinishida saqlash qobiliyati ularning qurt terisi orqali chiqib ketishini ta’minlaydi. organizmga tushgan moddalar (oziq moddalar) umumiy oksidlanish jarayonida ishtirok etadi. bu jarayon havodagi kislorod yordamida amalga oshib, suv va karbonat angidridga ajraladi. ajralib chiquvchi moddalar bu jarayoning mahsuli hisoblanadi. oksidlanish jarayoni bog’langan reaksiya hisoblanadi, bunda bitta modda ikkinchi moddaning qaytarilishi hisobiga oksidlanadi. oksidlanish deganda, kislorodning to’g’ridan-to’g’ri birikishi va vodorodning ajralib chiqishi tushuniladi. oksidlovchi fermentlar nafas olishda kislorodni faollashtirib beradi. gaz almashinuvi qurt bir bosqichdan ikkinchi bosqichga o’tish vaqtida moddalar almashinuvining o’zgarishiga ta’sir etadi. qurtlik bosqichi o’tgan sari qurtning tirik vazni ortib boradi, nafas olish intensivligi va energiya esa yosh ortgan sari kamayib boradi. po’st tashlash (xitinli qavatni tashlash) vaqtda qurt oziqlanish-dan va harakatlanishdan to’xtaydi. bu vaqtda gaz almashinuvi ham o’zgaradi. nafas olish energiyasi mayda turlarida (tuxum, qurt, g’umbak, kapalak) yirik …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tut ipak qurtining nafas olish tizimi. tut ipak qurtining muskullari"

1669409260.docx tut ipak qurtining nafas olish tizimi. tut ipak qurtining muskullari tut ipak qurti ham boshqa hashoratlar singari traxeya tizimi bilan nafas oladi. bu nafas organi traxeya deb ataluvchi tarmoqlangan naychalardan iborat. havodagi kislorod hamma organlarga va chuqurroqda joylashgan to’qimalarga juda ko’p sondagi traxeyalar orqali kiradi. shuning uchun ham traxeya bilan nafas oluvchilar- kenja tipiga kiradi. traxeya organi qurtning teri ostidagi muskullar orasida zich holda tarmoqlangan va ichki organlarni o’rab olgan naychasimon tolalardan iborat bo’lib, nafas teshigi orqali qabul qilingan kislorodni organ va to’qimalarga hamda ayrim hujayralarga mikroskopik juda ingichka traxeyalar orqali etkazib beradi. traxeya naychalarining bir uchi qurt tanasida tashqi muhitga ochilgan ...

DOCX format, 1.6 MB. To download "tut ipak qurtining nafas olish tizimi. tut ipak qurtining muskullari", click the Telegram button on the left.

Tags: tut ipak qurtining nafas olish … DOCX Free download Telegram