tut ipak qurtining teri qoplami va uning tuzilishi

ZIP 10 pages 2.6 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.6 MB

File type ZIP

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

1669409356.docx tut ipak qurtining teri qoplami va uning tuzilishi tut ipak qurtining teri qoplami va uning tuzilishi hasharotlar tanasining hamma qismini mexanik bog’laydigan suyakdan iborat skeletining bo’lmasligi bilan umurtqali hayvonlardan farq qiladi. ipak qurtida teri qoplami bog’lovchilik rolini bajaradi. bunday qoplamning asosiy qismi teri (kutikula) hisoblanadi. bu uchta: yuqorigi, o’rta va ostki qavatlardan iborat. yuqorigi qavat juda yupqa (uning qalinligi bir mikronga yaqin) bo’lib, yog’simon aralashma va mumsimon moddalar kutikulindan iborat. bu qavat yupqa bo’lishiga qaramay, qurtni tashqi ta’sirlardan juda yaxshi saqlaydi: u suv o’tkazmaydi va unda ivimaydi, kimyoviy faol moddalar, jumladan, qator kislota va ishqor eritmalaridan ta’sirlanmaydi. bu qavat gazlarni ham o’tkazmasligi aniqlangan. shunday qilib, yuqorigi qavat himoya qavati hisoblanib, mexanik vazifalarni bajarmaydi. kutikulaning uchta qavati orasida bu qavat birmuncha cho’zilishga layoqatli, uning elastik bo’lishi esa yupqaligi tufaylidir. bu qavatning tashqi tomonida ko’pgina mikroskopik o’siqlar bor. o’rta qavat birmuncha qalin (ba’zan u terining hamma qalinligiping yarmisigacha etadi) bo’lib, xitin, …

2 / 10

ka bilan boradigan reaksiya holatini ko’rish mumkin. xitin teri qoplamining asosiy tarkibiy qismi hisoblanmaydi; kutikulaning barcha qavatlarida uning miqdori, ba’zan 50% ga etadi, odatda 30 - 35% ga teng bo’ladi. xitin ostki qavatda yaxlit massa hosil qilmay, tangacha qavatsimon tuzilishli bo’ladi. ostki qavatning hamma qalinligi bo’ylab, ko’p sonda, kanalchalar o’tgan. bu qavat hamma kutikula ichida birmuncha elastik hisoblanadi. kutikula ostki qavatining bevosita yaqin yerida hujayralar qavati yotadi; bu tirik hujayralar qavati ham teri qoplami tarkibiga kiradi. bu hujayralar qavati kutikula qavatini hosil qiladigan moddalar ishlab chiqadi. 46-rasm. ipak qurti terisining tuzilishi 1- po’st tukchalari. 2-po’st qilchalari. 3-yuqorigi qavat 4-o’rta qavati. 5- pastki qavati. 6-po’st hujayralari. 7-umumiy bo’shliqdan chegaralovchi yupqa epitelial oldi pardasi. 8- tukcha hosil qiluvchi hujayralar. 47-rasm. tut ipak qurtining kutikula qavati. 1-epikutikula, 2- ekzokutikula, 3-endokutikula, 4- po’st xujayralari, 5-rang beruvchi qatlam bu hujayralarning ingichka protoplazmatik o’siqlari kutikula ostki qavatining kanallaridan o’tadi. bu o’siqlar teri o’z funkiiyasini bajarish uchun …

3 / 10

eski. teri yangi teri hosil bo’lishiga to’sqinlik qilmasligi kerak. bu po’st tashlash bezlari yordamida amalga oshadi. qurtda bunday bezlardan 15 jufti bor; ko’krak bo’g’imlarining har birida ikki juftdan: har bir yonida nafas teshigi joylashgan chiziqdan bir oz yuqoriroqda bittadan, ko’krak oyoqlari asosida bittadan bez joylashgan. qorinning sakkizinchi bo’g’imida ham ikki juft bez taxminan shunday xolatda joylashgan. oldingi yettita bo’g’imda bir juftdan bez bo’ladi. bu bezlar yon tomonlarga nafas teshiklaridan bir oz yuqoriroq va oldinroqda joylashgan. teri bezlari bevosita ipak qurtining teri qoplamini hosil qiluvchi hujayralar qavati ostida joylashgan. bu yirik hujayralardan biri bo’lib, teri hujayralari qavati orqali o’tadigan bo’yinga ega, bo’yinning ichki qismi- kanaldir. bu kanal- ipak ajratish bezi ajratgan suyuqlik bu kanal orqali teri qoplamiga o’tadi. po’st tashlashdan oldin bez kattalashadi, uning protoplazmasida po’st tashlash suyuqligi bilan to’lgan vakuol paydo bo’ladi. bu vaqtda hujayra qavati yangi po’st hosil qila boshlaydi. dastlab yupqa yuqorigi qavat, so’ngra esa o’rta qavat hosil …

4 / 10

i yashab to’rgan novdaga yoki bargga yopishib oladi, po’st yorilgandan keyin esa eski teri ichidan chiqib, asta-sekin o’rmalay boshlaydi. yangi po’stning yuzasi tezda quriydi va qotib qoladi. shu bilan po’st tashlash jarayoni tugaydi. ipak qurtining rangi ular o’sgan sari o’zgarib boradi. qurtning birinchi yoshida ancha katta (nisbatan) boshi yaltiroq qora tusda, tanasi deyarli gilamsimon gulli, qoraroq(ba’zan to’qsarik,) ranglidir; tanasida uzun tuklar bilan qoplangan 26 ta teri bo’rtiklari joylashgan; bu tuklar qurtni birinchi yoshidayoq, serjun (boshqa yoshdagi qurtlardan farqi shunda) qilib qo’yadi. 48-rasm. po’st tashlash jarayonining tasviri: a -terining yangi yuqorigi qavatining hosil bo’lishi; terining ostki qavatining yangidan hosil bo’lishi; b -eski teri qavatidan o’rta va yuqorigi qavat qalgan: 1- yadroli kanal. 2-yadro; 3 - po’st tashlash bezi; 49-rasm. [ 6 ] po’st tashlayotgan 5-yoshdagi qurt 1- tashlanayotgan po’st ikkinchi yoshida qurtning rangi, ayniqsa, ko’krak qismi oqarib boradi, lekin tanasining gilamsimon gulliligi saqlanib qoladi va hatto birmuncha ravshanlashadi. tukli bo’rtiqlar yo’qolib …

5 / 10

’q rangga bo’yalgan bo’ladi. chipor tusdagi qurtlarda hap bir bo’g’imini kul rang-sarg’ish tusli qurtlarda oq qismida tarqoq holda mayda och kul rang-jigar rang chiziqlar uchraydi. 5 2 - rasm . [27] tut ipak qurtining ikkinchi va beshinchi bo‘g‘imlarida ikki juftdan yarimoysimon dog‘larni ko‘rinishi . 53-rasm 1-2-3 turli rangdagi ipak qurtlari[16] 1 2 ko’kish-yashil tusli qurtlarning orqa tomonida bir necha juft kattaroq va birmuncha yumaloq (oddiy tusdagi qurtlarga qaraganda) yarimoysimon dog’lar bor. baxmalsimon tusdagi qurtlarning orqa bo’g’imlari va yon tomonlarining oldingi chekkasidagi uncha katta bo’lmagan oq yo’lni hisobga olmaganda to’q rangga bo’yalgan. teri qoplami yuzasining chipor va baxmal tusda bo’lishi yovvoyi tut ipak qurti uchun himoya rangi bo’la oladi, deb faraz qilish mumkin. tut ipak qurti xonakilashtirilganda esa bunday himoya vositasi kerak bo’lmaydi, bu rang asta –sekin yo’qola borgan,natijada ko’kish- yashil, kul rangsarg’ish va boshqa oraliqranglar hosil bo’lgan.lekin ko’pchilik qurtlar oddiy rangda bo’ladi. chiziqlar butunlay yo’qolib ketsa,qurt oq tusli bo’lib qoladi. …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tut ipak qurtining teri qoplami va uning tuzilishi"

1669409356.docx tut ipak qurtining teri qoplami va uning tuzilishi tut ipak qurtining teri qoplami va uning tuzilishi hasharotlar tanasining hamma qismini mexanik bog’laydigan suyakdan iborat skeletining bo’lmasligi bilan umurtqali hayvonlardan farq qiladi. ipak qurtida teri qoplami bog’lovchilik rolini bajaradi. bunday qoplamning asosiy qismi teri (kutikula) hisoblanadi. bu uchta: yuqorigi, o’rta va ostki qavatlardan iborat. yuqorigi qavat juda yupqa (uning qalinligi bir mikronga yaqin) bo’lib, yog’simon aralashma va mumsimon moddalar kutikulindan iborat. bu qavat yupqa bo’lishiga qaramay, qurtni tashqi ta’sirlardan juda yaxshi saqlaydi: u suv o’tkazmaydi va unda ivimaydi, kimyoviy faol moddalar, jumladan, qator kislota va ishqor eritmalaridan ta’sirlanmaydi. bu qavat gazlarni ham o’tkazm...

This file contains 10 pages in ZIP format (2.6 MB). To download "tut ipak qurtining teri qoplami va uning tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: tut ipak qurtining teri qoplami… ZIP 10 pages Free download Telegram