Back

nutqiy xatolar va ularni bartaraf qilish yo’llari

DOC 48.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1479834563_66150.doc nutqiy xatolar va ularni bartaraf qilish yo’llari reja: 1. xato turlari 2. xatolarni to’g’rilash va ularning oldini olish xato turlari nutqiy xatolarga noto’g’ri (noo’rin) tanlangan so’zlar, noto’g’ri tuzilgan gaplar, morfologik shakllarni noto’g’ri ishlatish kiradi. boshlang’ich sinflarda bunday xatolar ustida ishlash ancha qiyin, chunki ularni to’g’rilash va oldini olish uchun ona tili dasturida berilgan qisqa nazariy ma’lumot yetarli emas. bolalar nutqini takomillashtirish ustida rejali, muntazam ish olib borish uchun asosiy nutqiy xatolar turini bilish zarur. bunday nutqiy xatolarni o’rganish, shuningdek, ularning kelib chiqish sabablarini tekshirish xatolarni to’g’rilash va oldini olish uchun zamin hozirlaydi. nutqiy xatolar uch turga ajratiladi: lug’aviy-uslubiy, morfologik- uslubiy, sintaktik-uslubiy. boshlang’ich sinflarda lug’aviy-uslubiy xatolar ko’proq uchraydi. bunday xatolarga quyidagilar kiradi: 1. bir so’zni qayta-qayta ishlatish. bunday xatoning kelib chiqishiga sabab, birinchidan, o’quvchi so’zni ishlatishga kam e’tibor beradi va faol lug’atidagi so’zdan takroriy foydalanadi; ikkinchidan, o’quvchining so’z boyligi kam, sinonimlarni bilmaydi, takrorlanadigan so’zlar o’rniga olmoshlardan foydalana olmaydi. agar o’qituvchi …
2
atish, o’qilgan va qayta hikoya qilingan matnni til tomondan tahlil qilish, matndagi so’zlarning ma’no qirrasini tushuntirishdir. morfologik-uslubiy xatolarga so’z shaklini, so’z o’zgartuvchi va so’z yasovchi qo’shimchalarni noto’g’ri qo’llashdan kelib chiqadigan xatolar kiradi. sintaktik-uslubiy xatolarga so’z birikmasi va gap tuzishga oid xatolar kiradi. bunday xatolar juda xilma-xildir. kompozitsion, mantiqiy va dalillarni noto’g’ri bayon qilish nutqiy xato hisoblanmaydi. tipik kompozitsion xatoga insho, hikoya, bayonning tuzilgan rejaga mos kelmasligi, ya’ni voqea, kuzatishlarni bayon etishda izchillikning buzilishi kiradi. inshoga tayyorgarlik vaqtida o’quvchilar kuzatish, material to’plash, dalillarni tanlashda tartibsiz, rejasiz ish tutsalar, hikoyani qanday boshlash, keyin nimalar haqida yozish va uni qanday tugatishni aniq ko’z oldilariga keltira olmaydilar, natijada kompozitsion xatoga yo’l qo’yadilar. bunday xato hikoya mazmunini to’liq qamrab ololmaslik, materialni o’z o’rniga joylashtira olmaslik natijasidir. inshoni rejali, izchil yozish ko’nikmasi murakkab ko’nikma bo’lib, u o’quvchilarda muntazam bajariladigan mashqlar yordamida asta shakllana boradi. mantiqiy xatolar: 1. tasvirlanayotgan voqea-hodisa uchun zarur bo’lgan so’z, ba’zan zarur lavha, …
3
ruhlash, ularning turlarini aniqlash va har bir xatoning kelib chiqish sabablarini o’rganish asosida nutqqa oid xatolarni to’g’rilash va ularning oldini olish tizimi ishlab chiqiladi: 1) nutqqa oid xatolarni o’quvchilar daftarida to’g’rilash; 2) sinf o’quvchilari uchun umumiy bo’lgan nutqqa oid xatolar ustida sinfda ishlash (buning uchun darsning 15-20 minutlik qismi ajratiladi va tekshirilgan insho va bayon tahlil qilinadi, o’quvchilarning yo’l qo’yilgan xatoni mustaqil ravishda topishga va uni to’g’rilashga imkon beriladi); 3) ayrim individual xatolar ustida darsdan tashqari vaqtda ishlash, xatoni topish, tushuntirish va to’g’rilash; ko’rsatilgan yo’nalishlarning hammasi har bir sinf o’quvchilari uchun, ayniqsa, iii va iv sinf o’quvchilari uchun muvofiq keladi. nutqiy xatolarni to’g’rilash va oldini olish til ustida ishlash bilan bog’lab, maqsadga muvofiq holda uyushtiriladi. nutqiy xatolarni to’g’rilash. o’quvchilar og’zaki va yozma nutqida yo’l qo’ygan nutqiy xatolarni o’z vaqtida to’g’rilab borish zarur. o’quvchi yo’l qo’ygan xatosining to’g’ri variantini o’zlashtirsin, imkoni bo’lsa, xatoning kelib chiqish sababini tushunsin. xatoni to’g’rilashning eng foydali …
4
yo’li tushuntiriladi. shundan so’ng xato ustida birgalikda ishlanadi: o’qituvchi yo’l qo’yilgan xatoning bir turini to’g’rilash yuzasidan topshiriq beradi: â«noo’rin ishlatilgan so’zni boshqasi bilan almashtiringâ». xatosi bor matnni o’qib yoki yozib beradi, o’quvchilar yo’l qo’yilgan xatoni topadilar, maqsadga muvofiq so’z bilan almashtirib, uni to’g’rilaydilar va tushuntiradilar. ayrim o’quvchilar yo’l qo’ygan individual xatolar darsdan tashqari vaqtda, qo’shimcha mashg’ulot jarayonida to’g’rilanadi. o’quvchi bilan individual suhbatda ham, sinfda jamoa bo’lib ishlash jarayonidagi kabi bolalarning aqliy faolligiga, ya’ni u xatosi nimadaligini tushunibgina qolmay, balki uni to’g’rilashi va tushuntirishiga erishish muhimdir. grammatikaga oid mavzuni o’rganishda o’quvchilar yo’l qo’yishi mumkin bo’lgan xatoning oldini olish uchun mazkur mavzu ularga qanday imkoniyatlar yaratishi tushuntiriladi. masalan, â«olmoshâ» mavzusini o’rganganda, kishilik olmoshlarining takrorlangan so’zlar o’rnida qanday ishlatilishi o’quvchilarga misollar bilan tushuntirilsa, ular ham insho yoki bayon yozishda shunga rioya qiladilar. o’quvchilarning og’zaki va yozma nutqini o’stirishdagi muvaffaqiyat quyidagi uch asosiy omilga bog’liq: 1) so’zga e’tibor bilan munosabatda bo’lish, o’quvchilarning ko’p mutolaa …
5
o’zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligining axborotnomasi, 7-maxsus son. î º t.: sharq, 1999. 5. boshlang’ich ta’lim bo’yicha yangi tahrirdagi davlat ta’lim standarti // boshl. ta’l. jurnali. î º toshkent, 2005. î º №5. 5, 6, 8-9-betlar. 6. boshlang’ich ta’lim bo’yicha yangi tahrirdagi o’quv dasturi // boshl. ta’l. jurnali. î º toshkent, 2005. î º №5. 21- 33 – betlar.

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "nutqiy xatolar va ularni bartaraf qilish yo’llari"

1479834563_66150.doc nutqiy xatolar va ularni bartaraf qilish yo’llari reja: 1. xato turlari 2. xatolarni to’g’rilash va ularning oldini olish xato turlari nutqiy xatolarga noto’g’ri (noo’rin) tanlangan so’zlar, noto’g’ri tuzilgan gaplar, morfologik shakllarni noto’g’ri ishlatish kiradi. boshlang’ich sinflarda bunday xatolar ustida ishlash ancha qiyin, chunki ularni to’g’rilash va oldini olish uchun ona tili dasturida berilgan qisqa nazariy ma’lumot yetarli emas. bolalar nutqini takomillashtirish ustida rejali, muntazam ish olib borish uchun asosiy nutqiy xatolar turini bilish zarur. bunday nutqiy xatolarni o’rganish, shuningdek, ularning kelib chiqish sabablarini tekshirish xatolarni to’g’rilash va oldini olish uchun zamin hozirlaydi. nutqiy xatolar uch...

DOC format, 48.5 KB. To download "nutqiy xatolar va ularni bartaraf qilish yo’llari", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqiy xatolar va ularni bartar… DOC Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
bog‘lanishli nutq, og‘zaki hikoya va yozma insho. nutqiy xatolar va ularni bartaraf qilish yo‘llari — PPTX PPTX
bog‘lanishli nutq, og‘zaki hikoya va yozma insho. nutqiy xatolar va ularni bartaraf qilish yo‘llari
30 pages 112.0 KB
yozma ishlardagi xatolar va ularni bartaraf etish usullari — DOCX DOCX
yozma ishlardagi xatolar va ularni bartaraf etish usullari
37 pages 1.2 MB
yozma ishlarda xatolar va ularni bartaraf etish usullari — DOCX DOCX
yozma ishlarda xatolar va ularni bartaraf etish usullari
55 pages 91.9 KB
yozma ishlarda xatolar va ularni bartaraf etish usullari — DOCX DOCX
yozma ishlarda xatolar va ularni bartaraf etish usullari
55 pages 91.9 KB
o’zbekistonda ekotizimlar muammolari va ularni bartaraf etish yo’llari — PPT PPT
o’zbekistonda ekotizimlar muammolari va ularni bartaraf etish yo’llari
— 1.2 MB
zamonaviy ijtimoiy muammolar va ularni bartaraf etish yo’llari — PPTX PPTX
zamonaviy ijtimoiy muammolar va ularni bartaraf etish yo’llari
16 pages 3.5 MB
nutqiy xatolarni bartaraf etish — PDF PDF
nutqiy xatolarni bartaraf etish
10 pages 448.5 KB
uslubiy xatolar va ularni bartaraf etish yo`llari. oav tili tahlili. — PPTX PPTX
uslubiy xatolar va ularni bartaraf etish yo`llari. oav tili tahlili.
11 pages 1.0 MB
koreya respublikasida ekologik muammolar va ularni bartaraf etishning iqtisodiy yo’llari — DOCX DOCX
koreya respublikasida ekologik muammolar va ularni bartaraf etishning iqtisodiy yo’llari
— 151.0 KB
yadro darajasidagi xatolar va ularni tuzatish — PPTX PPTX
yadro darajasidagi xatolar va ularni tuzatish
15 pages 61.7 KB
hozirgi vaqtda oilalarda bolalarni tarbiyalash muommolari va ularni bartaraf etish yo’llari — DOCX DOCX
hozirgi vaqtda oilalarda bolalarni tarbiyalash muommolari va ularni bartaraf etish yo’llari
35 pages 56.4 KB
hozirgi vaqtda oilalarda bolalarni tarbiyalash muommolari va ularni bartaraf etish yo’llari — DOCX DOCX
hozirgi vaqtda oilalarda bolalarni tarbiyalash muommolari va ularni bartaraf etish yo’llari
35 pages 56.4 KB