savod o’rgatish metodikasi

DOC 202,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1479834416_66147.doc savod o’rgatish metodikasi reja: 1. savod o’rgatish metodikasining ilmiy, psixologik va lingvistik asoslari 2. savod o’rgatish metodlarining qiyosiy-tanqidiy tahlili 3. savod o’rgatishda analitik-sintetik tovush metodi 4. bolalarning savod o’rgatishga tayyorligini o’rganish 5. savod o’rgatish jarayoni 6. savod o’rgatish mashqlarining asosiy turlari 7. savod o’rgatish davrida grammatik-orfografik bilimlarni amaliy o’zlashtirish 8. savod o’rgatish jarayonida yozuvga o’rgatish 9. savod o’rgatish davrida o’qish va yozuv darslari 10. oz komplektli maktablarda savod o’rgatish darslarining 11. xususiyatlari savod o’rgatish metodikasining ilmiy, psixologik va lingvistik asoslari o’qish va yozish  nutq faoliyatining turi. maktabda o’qitish elementar o’qish va yozishga o’rgatishdan boshlanadi. “alifbe”ga asoslangan holda qisqa vaqt ichida o’quvchilar o’qish va yozishga o’rgatiladi, ya’ni o’qish va yozish ko’nikmasini egallaydilar. savod o’rgatish davrida o’qish va yozish harakatini maqsadga muvofiq ravishda bajara olish o’qish va yozish ko’nikmasi deyiladi. bu ko’nikma bilimni talab qiladi, chunki har qanday ko’nikma bilimsiz shakllanmaydi. bilim ko’nikmaga aylanmagan bo’lishi mumkin. masalan, bola v harfining …

keyingi bosqichlarida mustahkamlanib, avtomatlashish darajasiga yetkaziladi. o’qish va yozish malakasi biri ikkinchisining muvaffaqiyatli amalga oshuvini ta’minlaydi. shuning uchun ham o’qishga o’rgatish bilan yozuvga o’rgatish parallel olib boriladi va bu faoliyat muntazam ravishda mashq qildiriladi. shunday ekan, savod o’rgatish jarayonida bola juda ko’p o’qishi va yozishi zarur. o’zbek tili yozuvi tovush yozuvi, ya’ni fonematik yozuvdir. har bir tovush uchun, har bir fonema uchun maxsus grafik shakl (harf) olingan. o’qishda grafik shakllar tovushga aylantirilsa, yozuvda aksincha, tovushlar harflarga aylantiriladi. o’zbek tilining tovush tizimi va yozuvi. o’zbek tili yozuvi fonematik yozuv hisoblanadi. 1993 yildan boshlab o’zbek tili yozuvi uchun lotin grafikasi asos qilib olindi. nutqning har bir tovushi uchun unga mos grafik shakl qabul qilindi. o’qituvchi savod o’rgatish jarayonida o’quvchilarni tovush va harflar bilan tanishtirishda, ularni sintezlab o’qishga o’rgatishda o’zbek tilining fonetik xususiyatlarini hisobga olishi zarur. savod o’rgatish analitik-sintetik tovush metodiga asosan olib boriladi. so’z bo’g’inga bo’linadi, bo’g’indan kerakli  o’rganilayotgan tovush ajratilib …

ldin orfografik, so’ngra orfoepik o’qib beriladi va ularning o’qilishi bilan yozilishi taqqoslanadi. o’quvchilar muayyan darajada tushunchaga ega bo’lganlaridan so’ng orfoepik o’qish mashq qilinadi. o’qish va yozish jarayonining psixofiziologik tavsifi. o’qish ham, yozish ham murakkab nutq faoliyati hisoblanadi. bu jarayonlar kichik yoshdagi o’quvchidan iroda, aql, hatto jismoniy harakatni ham talab qiladi. kichik yoshdagi o’quvchini o’qishga o’rgatishda quyidagilar kuzatiladi: 1. bola o’qish paytida bitta harfni ko’radi, uni bilish uchun rasmlarni ko’z oldiga keltiradi, rasmlarni yoki boshqa harflarni eslaydi, esga tushirgach, uni aytishga oshiqadi, biroq o’qituvchi aytishga yo’l qo’ymaydi, undan bo’g’inni aytishni talab qiladi. o’quvchi ikkinchi harfni eslab olguncha, birinchisi esdan chiqib qoladi yoki ularni qo’shib bo’g’in, bo’g’indan so’z hosil qilguncha, o’qish jarayoni sustlashadi. 2. ko’pincha bola o’qiyotgan qatorni yo’qotib qo’yadi, harfni, bo’g’inni, so’zni qayta o’qishiga to’g’ri keladi. o’quvchining diqqati kengaygan sari bo’g’in va so’zni butunligicha idrok eta boshlaydi. o’qishni muvaffaqiyatli egallashlari uchun o’quvchilarning idroki, xotirasi, tafakkuri va nutqini o’stirishga katta e’tibor berish …

h bir vaqtda o’rgatilmagan, avval faqat o’qish o’rgatilgan. o’qish hijo (bo’g’in) usuli bilan o’rgatilgan. o’qishga o’rgatishning “hijjai qadimiy” deb atalgan usuli uzoq vaqtlar davomida hech qanday o’zgarishsiz davom etib kelgan. hijo usulida o’qishga o’rgatishni 3 bosqichga bo’lish mumkin: 1-bosqich. harflarning nomini yodlatish (“harfiy metod”). bu metodning mohiyati quyidagilardan iborat bo’lgan: bir necha yildan beri o’qiyotgan bolalar maktabxonaga yangi kelgan bolaga bir necha kichik-kichik surani og’zaki yodlatgan. bola aytayotgan suradagi so’zlarining ma’nosini tushunmay, suralarni birin-ketin yodlab olgan, bu orada taxminan bir yilga yaqin vaqt o’tgan. shundan keyin arab alifbosi yodlatila boshlangan; bola uyidan har ikki tomoni randalanib silliqlangan maxsus taxta olib kelgan. maktabdor taxtaning bir tomoniga qora siyoh bilan 28 ta arabcha harfning yolg’iz shaklini alifbo tartibida bandlarga bo’lib yozib bergan. maktabdor birinchi banddagi harflarning nomini alif, be, te, se deb aytgan. bola domlaga ergashib takrorlagan, ayta olmasa, domla yana aytgan va shuni yaxshilab o’rganishni vazifa qilib topshirgan. bola birinchi bandni …

-u; te-zabar-a, zer-i, pesh-u va hok. deb o’rgatganlar. maktabxonada “zeru zabar” quruq yodlatilgan, nimaga xizmat qilishi aytilmagan. aslida esa bu belgilarning ma’lum xizmati bor: zabar (fatha)-undosh harf ustidagi urg’u belgisiga o’xshash chiziqcha bo’lib, undoshga a unli tovushini qo’shib aytish zarurligini ko’rsatadi; zer (kasra) undosh harf ostidagi chiziqcha bo’lib, shu undoshga i unli tovushini qo’shib aytish kerakligini bildiradi; pesh (zamma) esa undosh harf ustiga qo’yiladigan belgi bo’lib, shu undosh tovushga u unlisini qo’shib aytish zarurligini ko’rsatadi. demak, arabcha matnlarni o’qish uchun “zeru zabar”ni bilish juda zarur bo’lgan, ammo o’qishga o’rgatish anglab o’qishga asoslanmagani uchun bolalar mim zabar ma, mim zer mi, mim pesh mu deb yodlaganlar, “zeru zabar”ning mohiyatini anglamaganlar. 3-bosqich. bo’g’inlarni qo’shish. eski maktabda bo’g’inlarni qo’shish “abjad” bilan boshlangan. maktabdor taxtaning ikkinchi tomoniga arab tili alfavitidagi 28 ta harf jamlangan 8 so’zni “zeru zabar” bilan yozib bergan. bolalar bu 8 ta so’zni birin-ketin hijo usulida o’qib yodlab olganlar. masalan, abjad …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "savod o’rgatish metodikasi"

1479834416_66147.doc savod o’rgatish metodikasi reja: 1. savod o’rgatish metodikasining ilmiy, psixologik va lingvistik asoslari 2. savod o’rgatish metodlarining qiyosiy-tanqidiy tahlili 3. savod o’rgatishda analitik-sintetik tovush metodi 4. bolalarning savod o’rgatishga tayyorligini o’rganish 5. savod o’rgatish jarayoni 6. savod o’rgatish mashqlarining asosiy turlari 7. savod o’rgatish davrida grammatik-orfografik bilimlarni amaliy o’zlashtirish 8. savod o’rgatish jarayonida yozuvga o’rgatish 9. savod o’rgatish davrida o’qish va yozuv darslari 10. oz komplektli maktablarda savod o’rgatish darslarining 11. xususiyatlari savod o’rgatish metodikasining ilmiy, psixologik va lingvistik asoslari o’qish va yozish  nutq faoliyatining turi. maktabda o’qitish elementar o’qish va yozishga o’rgatis...

Формат DOC, 202,5 КБ. Чтобы скачать "savod o’rgatish metodikasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: savod o’rgatish metodikasi DOC Бесплатная загрузка Telegram