o'zbek tilining yangi imlo qoidalari

DOC 88.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1415024997_59776.doc o'zbek tilining yangi imlo qoidalari yozuv har bir xalqning ma'naviy boyligi, yuksak ma-daniyatga erishganligining o'ziga xos ko'rinishi sanaladi. so'zlarning yozilishidagi barqarorlik, qat'iylik millatni yakdiilikka, ma'naviy jipslikka yetaklaydi. shu ma'noda har bir xalq o'z tilining imlo qoidalarini ishlab chiqadi, uni amali-yotga tatbiq etadi. kirill yozuviga asoslangan imlo qoidalarimiz 1956-yilda tasdiqlangan edi. davr o'tishi bilan u eskirdi, amaliy ehti-yojlarimizga javob bermay qoldi. shu bois, 80-yillarning boshlaridayoq uni yangilashga urinishlar boshlandi. o'zbek tiliga davlat tili maqomining berilishi, mustaqil-likning qo'lga kiritilishi yangi imlo qoidalarini ishlab chi-qish uchun qulay imkoniyat yaratdi. lotin yozuviga asoslangan yangi alifboning joriy etilishi esa bu jarayonni yanada tezlashtirib yubordi. shu maqsadda o'zbekiston respub-likasi vazirlar mahkamasi 1995-yilning 24-avgustida 339-sonli «0'zbek tilining asosiy imlo qoidalarini tasdiqlash ha-qida» qaror qabul qildi. u 82 banddan iborat bo'lib, quyi-dagi bo'limlarni o'z ichiga oladi. 1. harflar imlosi: a) unlilar imlosi (1—7-bandlar); b) undoshlar imlosi (8—32-bandlar). 2. asos va qo'shimchalar imlosi (33—37-bandlar). 3. qo'shib yozish (38-50-bandlar). …

mmaviy, lutfiy singari so'zlarda «/» cho'ziq aytiladi, lekin doimo «iy» yoziladi. 4' uu harfi yutuq, butun, tovuq, sovuq, sovun kabi so'zlarda «/»ga monand talaffuz etilsa-da, qoidaga binoan ««» yoziladi. ј,0'o'harfi o'zbek, o'ika, o'simlikkabi so'zlarda old qator, o'rta-keng, lablangan unli tovushni ifodalash uchun yoziladi. be e harfi e 'ion, ehtirom, fe % bermoq, meros, mone, tole, kofe kabi so'zlarda old qator, o'rta-keng, lablanmagan unli tovushni ifodalash uchun yoziladi: «e», «e», ««?», «x» harflari yangi alifboda quyidagicha yoziladi: e: yetti, yetmish, yetim; yo: yolg'iz, yomon, yong'oq; yu: yulduz, yumshoq, yumuq. ya: yakka, yangi, yaroqsiz; milliard, material, million, radio, ukrain, said, doim, shoir, teatr, okean singari so'zlar talaffuzida unlilar orasida «y» undoshi qo'shib aytilsa-da, yozuvda tushib qoladi. taassurot, taalluqli, taajjub, matbaa, saodat, maorif, muomala, inshoot kabi so'zlar o'rtasidagi unlilar yozuvda saqlanadi. undoshlar imlosi 1. «b» tovushi boribjavob, hisob, bob, xitob kabi so'zlarda «p», qibla, tobla so'zlarida «v» tarzida aytilsa ham «b» yoziladi. 2. …

qo'yiladi: is'hog, as'hob kabi. 8. ch ch harfi chumoli, choy, achchiq, soch kabi so'zlarda til oldi, jarangsiz, qorishiq undosh tovushni ifodalash uchun yoziladi. 9. r r harfi rahmat, rahm, diyor; l i harfi lola, bol, olmoq; n n harfi non, ona, osmon; g g harfi gul, ega, eg; kk harfi kam, ikki, tok; yy harfi yetti, yuz, dunyo, toy; ng ng harfi ko'ngil, tong, ong; q q harfi qizil, oq, aql; g' g' harfi g'oz, og'a, tog1; x x harfi xalq, axborot, baxt; h h harfi hamma, hosil, ehson, isloh kabi so'zlardagi muayyan tovushlarni ifodalash uchun yoziladi. 10. farzand, band, poyezd so'zlaridagi «d» undoshi, go 'sht, past, artist so'zlaridagi, «t» undoshi talaffuzda tushib qolsa ham yozuvda doimo ifodalanadi. 11. xuddi shuningdek metall, kilovatt, kongress kabi so'zlar oxiridagi qo'sh undoshlardan biri talaffuzda tushi-rilib qoldirilsa ham yozuvda hamisha ifodalanadi. 12. tutuq belgisi a'lo, ta'lim, e'lon, she'r, fe'l kabi so'zlarda unlidan keyin kelib, …

ar, -mas qo'shimchasi bilan yasalgan qo'shma so'zlar qo'shib yoziladi: o'rinbosar, buzoqboqar, ertapishar, ishyoqmas kabi. 3. narsani boshqa bir narsaga qiyoslash orqali hosil qi-lingan qo'shma otlar va sifatlar qo'shib yoziladi: toshbaqa, oybolta, qo'yko'z, sherdil, otquloq singari. 4. narsaning rangi, mazasi, nima uchun mo'ljallanganligi kabi ma'nolarni bildiruvchi qo'shma so'zlar qo'shib yoziladi: ko'ksulton, oqbosh, achchiqtosh, ko'zoynak, suvilon kabi. 5. ikkinchi qismi turdosh ot yoki obod so'zi bilan yasalgan joy nomlari qo'shib yoziladi: oqtepa, uchqo'rg'on, davlatobod, xo 'jaobod kabi, lekin markaziy osiyo, ko'hna urganch, g'arbiy yevropa kabi joy nomlari ajratib yoziladi. 6. ruscha, baynalmilal yoki tarjima qilingan qo'shma so'zlar qo'shib yoziladi: telestudiya, fotoapparat, radio- to'lqin, elektrarra kabi. 7. qisqartma so'zlar har doim qo'shib yoziladi: o'zmu, toshdpu. ajratib yozish 1. qo'shma fe'l, shuningdek ko'makchi fe'lli qo'shilmalar doimo ajratib yoziladi: kirib chiqdi, olib keldi, oshkor etdi, aytib qo 'ya qoldi, o 'qib chiqdi kabi. 2. har, kech, bir, u, shu, o 'sha, hamma kabi so'zlar o'zi …

zokirjon shukurjonovich, abdurauf fitrat, g'aznaviylar kabi. 2. mamlakatlar, shaharlar, qishloqlar, shaharchalar, daryo, dengiz, tog', tepa, adir nomlari ham bosh harf bilan yoziladi: hindiston, muborak, urgut, tentaksoy, qo'ng'irtog', qashqadaryo, qora dengiz va hokazo. 3. korxona, tashkilot, muassasa nomlari, adabiyot va san'at asarlari, sanoat va oziq-ovqat mahsulotlari, trans- port vositalarining nomlari bosh harf bilan yoziladi: «ma- lika» firmasi, «sharq» nashriyot-matbaa konserni, «0'zqish- loqxo'jmashxolding» kompaniyasi, «damas» avtomobili, ko'kdumaloq kompressor stansiyasi, xorazm chanqovbosti ichimliklar zavodi, qizilqum fosforit kombinati, «amudaryo» jurnali, «shaytanat» asari va hokazo. 4. muhim tarixiy sanalar va bayramlar nomi bosh harf bilan yoziladi: mustaqillik kuni, navro'z bayrami, xotira kuni. 5. oliy darajadagi davlat tashkilotlari, xalqaro birlash-malar nomi bosh harf bilan yoziladi: o'zbekiston respub-likasi, o'zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining raisi, yevropa ittifoqi kengashi kabi. 6. mudofaa vazirligi, davlat test markazi, «umid» jamg'armasi, xususiy tadbirkorlik va kichik biznesni qo'llab-quvvatlash jamg'armasi kabi tashkilotlar nomining birinchi harfi bosh harf bilan yoziladi. 7. oliy darajadagi unvonlar va mukofotlar …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek tilining yangi imlo qoidalari"

1415024997_59776.doc o'zbek tilining yangi imlo qoidalari yozuv har bir xalqning ma'naviy boyligi, yuksak ma-daniyatga erishganligining o'ziga xos ko'rinishi sanaladi. so'zlarning yozilishidagi barqarorlik, qat'iylik millatni yakdiilikka, ma'naviy jipslikka yetaklaydi. shu ma'noda har bir xalq o'z tilining imlo qoidalarini ishlab chiqadi, uni amali-yotga tatbiq etadi. kirill yozuviga asoslangan imlo qoidalarimiz 1956-yilda tasdiqlangan edi. davr o'tishi bilan u eskirdi, amaliy ehti-yojlarimizga javob bermay qoldi. shu bois, 80-yillarning boshlaridayoq uni yangilashga urinishlar boshlandi. o'zbek tiliga davlat tili maqomining berilishi, mustaqil-likning qo'lga kiritilishi yangi imlo qoidalarini ishlab chi-qish uchun qulay imkoniyat yaratdi. lotin yozuviga asoslangan yangi alifboning joriy ...

DOC format, 88.5 KB. To download "o'zbek tilining yangi imlo qoidalari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek tilining yangi imlo qoid… DOC Free download Telegram