o'zbek adabiy tilining taraqqiyot bosqichlari

DOC 39,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1415025188_59780.doc o'zbek adabiy tilining taraqqiyot bosqichlari reja: 1. qadimgi turkiy til 2. eskl turkiy til 3. eski o'zbek adabiy tili qadimgi turkiy til markaziy osiyo hududlarida azaldan yashab kelgan o'g'uz, qipchoq, uyg'ur, nayman, uyshin, barlos, yuz, qirq, ming kabi ko'plab qabilalar o'zbek xalqining shakl-lanishida muhim o'rin tutgan. /o'rxun-enasoy yozuvi haqidagi dastlabki xabarlar n.k. vidzen, s.u. remezov, i. tabbet-stralenberg, d.g. messershmidt, m.a. kastren kabi tadqiqotchilar tomonidan e'lon qilingan^} 1889-yili n.m. yadrinsev mongoliyadagi qoraqurum shah-ristoni xarobalaridan ikkita katta bitiktosh topib oldi. keyinchalik ma'lum bo'lishicha, bu toshlar kul tigin va bilka hoqonlar sharafiga qo'yilgan bitiktoshlar ekan.jv.v. radlov, v.tomsen, p.m. melioranskiy kabi olimlar bu sirli yozuvlarni o'qishga qattiq kirishganlar. 1893-yilning 25-noyabr kuni v. tomsen birinchi bo'lib bitiktoshlar sirini ochganligini e'lon qildi. bu vaqtda v.v. radlov 10 ta harfni o'qib ulgurgan edi. mazkur sirli yozuvlar turk xalqiga tegishli ekan. enasoy hamda o'rxun daryolari havzalaridan topilganligi uchun ular o'rxun-enasoy yozuvlari deb atala boshlandi. hozirda ularning 700 …

r davrining eng asosiy adabiy va lingvistik yodgor-liklaridan biri mahmud koshg'ariyning «devonu lug'atit-turk» nomli qomusiy asaridir jbu asar turkiy tillarning o'sha davrdagi fonetikasi, leksikasi, grammatikasi, dialektal xususiyatlari haqida to'la ma'lumot beruvchi qimmatli man-badir. shu bilan birga turkiy xalqlarning xalq og'zaki ijodi namunalarini aks ettirgan yirik badiiy asardir.mahmud koshg'ariy tilshunoslik tarixida ilk bor barcha turkiy tillarning bir necha guruhlarini tasniflab, ular o'rtasidagi umumiy va farqli jihatlarni aniqlagan holda qiyosiy-tarixiy tilshunoslik deb nomlanuvchi tilshunoslik yo'nalishiga asos soldi..( qoraxoniylar davriffing ikkinchi yirik yozma yodgorli-gi — bu yusuf xos hojibning «qutadg'u bilik» («baxt kel-tiruvchi bilim») asaridir./bu asar yirik badiiy-tarbiyaviy asar bo'lib, turkiy adabiyot tarixida juda katta ahamiyatga ega. shuningdek, xo'ja ahmad yassaviyning hikmatlari, ahmad yugnakiyning «hibatul-haqoyiq» asarlari shu davr-ning eng buyuk adabiy durdonalaridir.(qoraxoniylar davri adabiy tili hozirgi markaziy osi-yodagi barcha turkiy tillarning shakllanishi va rivojlanishi uchun asos boigan til sanaladi va shuning uchun bu davr tili ko'pchilik turkiyshunoslar tomonidan eski turkiy til deb yuritiladi.'? …

o'rin tutgan.ko'kramak — na'ra tortmoq sandilach — sa'va qirg'ilach — qaldirg'och sandug'ach — bulbul elig — hukmdor bo'gu — dono al — qizil ko'ni — to'g'ri, rost, haqqoniy eski o'zbek adabiy tili qoraxoniylar davri adabiy tili o'zbek tilining shakllanishi uchun ham asos bo'ldi. bu davrdagi ikki adabiy til an'anasi sharqiy (qorluq-uyg'ur) adabiy tili va g'arbiy (qipchoq-o'g'uz) adabiy tili o'zbek tilining shakllanishida xizmat qildi. j7) xusiisan, g'arbiy til an'anasida yozilgan qui alining «qissai yusuf» dostoni (1239-yil) hamda sharqiy til an'anasida yozilgan rabg'uziyning «qisasi rabg'uziy» (1309—1310) asarlari o'zbek adabiy tilining shakllangan davrini ifoda etuvchi badiiy asarlardir. a. borovkovning e'tirof etishicha, «tafsir» (xiii asr) tili eski o'zbek tilining yorqin namunasidir. «0'g'uznoma», «tafsir» (qur'onning so'zma-so'z tarjimasi, izohlar, sharhlar, tushuntirishlar), qutbning «xus-rav va shirin», sayfi saroiyning «guliston», xorazmiy-ning «muhabbatnoma» asarlari eski o'zbek tilida yaratilgan dastlabki namunalardir. arab, fors-tojik tillariga xos bo'lgan fonetik, leksik va grammatik xususiyatlar eski o'zbek tiliga ko'plab o'zlashdi. bu davrda o'zbek qabilalari …

ilgan bo'lsalar, mavlono alisher navoiy uning obro'yini dunyoga tanitdij navoiy davri va navoiygacha bo'lgan davrda o'zbek tili turk lafzi, turkiy til nomi bilan yuritilgan. xvi asrdan o'zbek urug'larining nomi butun xalqning nomiga aylanib ketdi. shuningdek, o'zbek tili mo'g'ullar bosqinidan so'ng shu yerga egalik qilgan chig'atoy nomi bilan, rus bosqini davrida esa ruslar tomonidan sart tili nomi bilan ham yuritilgan. | eski turkiy tildan ajralib to hozirgi o'zbek tilining shakl-lanishigacha (xx asr boshlarigacha) bo'lgan o'zbek tili eski o'zbek tili deb nomlanadi!""/demak, [eski o'zbek tili xii—xiii asrdan to xx asr-ning boshlarigacha bo'lgan o'zbek tili tarixini o'z ichiga oladi va juda katta yozma manbalarni o'zida mujassam etadi. alisher navoiy, zahiriddin muhammad bobur, turdi farog'iy, boborahim mashrab, zokirjon holmuhammad o'g'li furqat, muhammad aminxo'ja muqimiylarning eski o'zbek tilini yangi taraqqiyot bosqichiga olib chiqishda xiz-matlari katta. jayniqsa, bu borada alisher navoiy ulkan ishlar qildi. u o'zbek tilini xazina deb bildf./ bu xazinani ilonlar va tikonlar o'rab …

o'zbek adabiy tilining taraqqiyot bosqichlari - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o'zbek adabiy tilining taraqqiyot bosqichlari"

1415025188_59780.doc o'zbek adabiy tilining taraqqiyot bosqichlari reja: 1. qadimgi turkiy til 2. eskl turkiy til 3. eski o'zbek adabiy tili qadimgi turkiy til markaziy osiyo hududlarida azaldan yashab kelgan o'g'uz, qipchoq, uyg'ur, nayman, uyshin, barlos, yuz, qirq, ming kabi ko'plab qabilalar o'zbek xalqining shakl-lanishida muhim o'rin tutgan. /o'rxun-enasoy yozuvi haqidagi dastlabki xabarlar n.k. vidzen, s.u. remezov, i. tabbet-stralenberg, d.g. messershmidt, m.a. kastren kabi tadqiqotchilar tomonidan e'lon qilingan^} 1889-yili n.m. yadrinsev mongoliyadagi qoraqurum shah-ristoni xarobalaridan ikkita katta bitiktosh topib oldi. keyinchalik ma'lum bo'lishicha, bu toshlar kul tigin va bilka hoqonlar sharafiga qo'yilgan bitiktoshlar ekan.jv.v. radlov, v.tomsen, p.m. melioranskiy kabi olim...

Формат DOC, 39,5 КБ. Чтобы скачать "o'zbek adabiy tilining taraqqiyot bosqichlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o'zbek adabiy tilining taraqqiy… DOC Бесплатная загрузка Telegram