қисаси рабғузийда қўлланган туш-феълининг маънолари
Предварительный просмотр (5 стр.)
Прокрутите вниз 👇![1405922896_57047.doc қисаси рабғузийда қўлланган туш-феълининг маънолари режа: 1. сўзнинг маъно кўлами тушунчаси. 2. қисаси рабғузий да қайд этилган тÿш- феълининг маънолари маълумки, сўз жамият тараққиёти билан боғлиқ ҳолда ривожланади, янги маънолар касб этади, маъно қирраларини вужудга келтиради. пайдо бўлган сема ёки маъно нозикликлари кенг жамоатчилик томонидан эътироф этилиб, умумхалқ тилидан мустаҳкам ўрин олади. шу ўринда сўз семалари ва маъно нозикликлари ўртасидаги семантик боғланиш ҳамда чегарани фарқлаш, уларга тўғри изоҳ бериш муҳим вазифалардан ҳисобланади. ҳар бир сўз ўрни билан бир-бирига яқин тушунчаларни ёки бир-биридан узоқроқ тушунчаларни ифодалаши мумкин. яқин тушунчалар ифодаси сўзнинг маъно нозиклигидир, узоқроқ тушунчалар ифодаси эса сўзнинг мустақил маъносидир. маъно нозикликлари билан мустақил маънолар ўртасидаги семантик боғланиш яққол сезилиб туради, аммо мустақил маънолар ўртасидаги боғланиш унчалик сезилмайди. сўзнинг маънолари ва маъно нозикликлари унинг ўз(асл) маъноси бўлиши ҳам мумкин, кўчма маъноси бўлиши ҳам мумкин [1]. маънолар тил системасидан хабардор барча кишилар учун барқарор ва умумийдир. қўлланиш эса сўз маъноларидан бирининг …](https://cdn.faylhub.uz/previews/pages/preview_C1XA03S.webp "қисаси рабғузийда қўлланган туш-феълининг маънолари - Страница 1")
![из мазкур лексема асар муаллифи томонидан қуйидаги маъноларда қўлланилганлигини кўрсатди [5]: 1. “юқоридан, баланддан ёки бирор нарса устидан пастга, ерга ҳаракат қилмоқ”: ибн йаминниң йашы ақа тахтдын тÿшÿб эвгä кирди (101v21). 2. “бирор нарса ичига кирмоқ”: оғлан эмгäклäб барыб танурға тÿшди (172r16). 3. “сафар чоғи бирор ерда дам олиш учун тўхтамоқ”: маккагä бир кÿнлÿк йэр қалыб эрди, тÿшдилäр (179v21). 4. “маълум бир йўналишда тарқалиб, муайян нуқтага ёйилмоқ”: қачан ул тÿңлÿклäрдин кÿн тÿшсä, ул гавҳарлäр йаруқлуқ бэрÿрлäр эрди (147r7). 5. “илинмоқ”: бу кÿн нэчä балық тутсақ сäңä бэрäлиң тэдилäр, ағ салдылар, нарса тÿшмäди (144v14). ушбу мисолда тадқиқ этилаётган лексик бирлик илин- феълининг маънодоши сифатида кўзга ташланади: …кöзи кöрклÿккä тÿшди, ал қылды, ағға илинди (77r10). 6. “бирор хонадонга узатилмоқ, келин бўлмоқ”: тэвäлäри чалықлық қылыб бурундуқлатмасалар йаңы тÿшгäн кэлинлäрни кэлтÿрÿб, ÿн тÿзÿб ырлатурлар (198r2). 7. “бирор хатти-ҳаракатга киришмоқ”: бэрк йолға тÿштилäр, ағышы-иниши тэлим (225v8). 8. “қандайдир сабаб ва мақсад билан бировнинг олдига бормоқ”: …](https://cdn.faylhub.uz/previews/pages/preview_ZPU2j0O.webp "қисаси рабғузийда қўлланган туш-феълининг маънолари - Страница 2")
![ÿшсä, йағылары билгÿрсä, ул тāбутны чықарыб илгäрÿ қойуб, дуā қылсалар ул муң, ул йағыдын қутулур эрдилäр (131v20). 14. “хабар тарқалмоқ”: миср халқы ара хабар тÿшдиким, мāлик за’р бир қул оғлан кэтÿрмиш (75r4). 15. “ҳомиласидан айрилмоқ”: йÿклÿк урағутлар қамуғы оғлан тÿшÿрдилäр (136v12). 16. “овоза бўлмоқ”: нāаҳллäрдин, кāфирлардин, зындықлардын мусулмāнлар ағзыға тÿшди, билмäсликдäн сöзлäйÿрлäр (145v1). 17. “бошига тушмоқ”: машриқдын мағрибға тэги қайу йэрдä тайақ ташласа, киши башынға тÿшäр эрди (23r9). айни пайтда, қиссада ўрганилаётган феълнинг ин- маънодоши ҳам учрайди: мавлāдин илк қат кöк фаришталäрингä йарлығ кэлди, йэргä индилäр (121r2). кези келганда қайд этиш жоизки, “ўзбек тилининг изоҳли луғати” да тÿш- феълининг 26 та маъноси берилган [6]. шундай қилиб, юқорида билдирилган фикр-мулоҳазалардан аён бўладики, матннинг турли стилистик тузилишига кўра, сўзларни ҳар хил маъноларда ишлатиш мумкин. рабғузий сўзларнинг бу хусусиятидан лингвистик қоидаларга мувофиқ тарзда фойдаланиб, уларни ранг-баранг маъноларда қўллашга муваффақ бўлган. бу эса муаллифнинг нафақат диний, шунингдек, тилшуносликка оид билимларни ҳам пухта ўзлаштирганлигидан далолатдир. …](https://cdn.faylhub.uz/previews/pages/preview_hzT8vK7.webp "қисаси рабғузийда қўлланган туш-феълининг маънолари - Страница 3")
О "қисаси рабғузийда қўлланган туш-феълининг маънолари"
1405922896_57047.doc қисаси рабғузийда қўлланган туш-феълининг маънолари режа: 1. сўзнинг маъно кўлами тушунчаси. 2. қисаси рабғузий да қайд этилган тÿш- феълининг маънолари маълумки, сўз жамият тараққиёти билан боғлиқ ҳолда ривожланади, янги маънолар касб этади, маъно қирраларини вужудга келтиради. пайдо бўлган сема ёки маъно нозикликлари кенг жамоатчилик томонидан эътироф этилиб, умумхалқ тилидан мустаҳкам ўрин олади. шу ўринда сўз семалари ва маъно нозикликлари ўртасидаги семантик боғланиш ҳамда чегарани фарқлаш, уларга тўғри изоҳ бериш муҳим вазифалардан ҳисобланади. ҳар бир сўз ўрни билан бир-бирига яқин тушунчаларни ёки бир-биридан узоқроқ тушунчаларни ифодалаши мумкин. яқин тушунчалар ифодаси сўзнинг маъно нозиклигидир, узоқроқ тушунчалар ифодаси эса сўзнинг мустақил маъносидир. маъ...
Формат DOC, 39,0 КБ. Чтобы скачать "қисаси рабғузийда қўлланган туш-феълининг маънолари", нажмите кнопку Telegram слева.
