эстетикафанининг объектива фалсафий маънавий маънолари

PPTX 40 pages 4.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 40
тема № 18. предмет и задачи эстетики 10-мавзу: эстетика фанининг объекти ва фалсафий моҳияти тошкент тиббиёт академияси ижтимоий фанлар кафедраси лектор: ф.ф.н., доцент ф.с.атамуратова режа: 1. “эстетика” фанининг обьекти ва фалсафий моҳияти. 2. “эстетика” ҳақидаги қарашлар тарихи 3. эстетика категорияларининг таснифи. «эстетика» атамасини биринчи бўлиб буюк олмон файласуфи александр баумгартен (1714—1762) илмий муомалага киритган. aisthetikos–«ойэстетикос» сўзи «эстетика» (олмонча «еstetik»- «эштетик»)- «ҳис қилиш», «сезиш», «ҳис этиладиган» маъноларни билдиради. лейбниц инсон маънавий оламини уч соҳага бўлиб, уларнинг ҳар бирини алоҳида фалсафий жиҳатдан ўрганиш лозимлигини таъкидлайди. ақл ихтиёр ҳиссиёт баумгартен эстетикани ҳиссий идрок этиш назарияси сифатида илгари сурди. лекин, кўп ўтмай, у гоҳ «гўзаллик фалсафаси», гоҳ «санъат фалсафаси» сифатида талқин этила бошланди. ҳегел ««эстетика» деган ном муваффақиятсиз чиққани ва юзаки экани сабабли бошқа атама қўллашга уринишлар бўлди. сўзнинг ўз-ўзича бизни қизиқтирмаслигини назарда тутиб, биз «эстетика» номини сақлаб қолишга тайёрмиз, бунинг устига, у одатий нутққа сингишиб кетган. шунга қарамай, бизнинг фанимиз мазмунига жавоб берадиган …
2 / 40
. зеро гўзалликнинг иштирокисиз юқоридаги хусусиятларнинг бирортаси нафосатдорлик табиатига эга бўлолмайди. санъат эстетиканинг объекти сифатида ўзига хос олам. у инсонни ўргатади, даъват этади, гўзаллаштиради. бу вазифаларни бажаришда эстетика санъатнинг кўмакчиси, етакчиси ҳисобланади. «эстетика» 1. санъатнинг пайдо бўлишидан тортиб, унинг турлари, жанрларини ўрганади. 2. санъат учун умумий қонун - қоидаларни ишлаб чиқади ва тадбиқ этади. 3. санъат асарини идрок этаётган киши руҳидаги ўзгаришларни нафосат нуқтаи назаридан тадқиқ қилади. «эстетика» фалсафий фан сифатида, барча санъатшунослик фанлари эришган ютуқлардан умумий хулосалар чиқариб, шу хулосалар асосида инсонни гўзаллик орқали ҳақиқатга етиштиришга хизмат қилади. «эстетика» учун «қадрдон» фан этикадир ахлоқийлик - ички гўзаллик нафосат - ташқи гўзаллик арасту “эзгулик фақат ҳаракатда, гўзаллик эса, ҳаракатсиз ҳам намоён бўлади”. ахлоқийлик фақат инсоннинг хатти-ҳаракати, қилмиши орқали юзага келади; одам токи ҳаракатсиз экан, биз унинг на яхшилигини, на ёмонлигини биламиз; муаяйн хатти-ҳаракат содир қилинганидан кейингина биз уни ё эзгулик, ё ёвузлик, ё яхшилик, ё ёмонлик сифатида баҳолаймиз. ахлоқ учун …
3 / 40
а гўзаллик жонли, ҳиссиётли, ўзгарувчан нарсалар оламида ажралиб қолган абадий руҳ – ғоя сифатида таърифланади. гўзаллик мусулмон маданиятида давом эттирилиб, гўзаллик моҳияти ёлғиз аллоҳ иродасига боғлиқ қилиб ифодаланади. гўзаллик гегел фикрича, ҳис-туйғу қобилятига эга бўлган мутлақ руҳ-ғоя, яъни порлаб турган нарсагина гўзалдир. санъат гўзалликнинг асл маконидир. гўзаллик ўзининг ифодаси бўлган санъат каби ривожланиш хусусиятига эга. гўзаллик инглиз файласуфи д.юм гўзаллик нарсаларнинг сифатини билдирмайди, балки нарсаларнинг мушоҳада қилаётган инсон руҳий даражасида амал қилади, деб уқтиради. бунда ҳар бил одам руҳи ўзи белгилаган, таниган, англаган гўзалликни кўради. юм таълимотига кўра, инсон ўзининг ҳис-туйғулари билан ташқи дунё ҳодисаларини баҳраманд қилади. гўзаллик қадимги юнон мутафакари арасту гўзалликни реал воқелик инъикоси сифатида талқин этади. арасту гўзалликни моддий оламнинг мослик, аниқлик, ҳамоҳанглик, мезон-ўлчовлик каби миқдорли ва маконли тавсиялари билан боғлиқ мушохада қилади. гўзаллик гўзаллик гўзаллик бу воқелик (табиат, жамият, санъат) ҳодисаси бўлиб, аниқ ҳиссий таъсир ўтказиш орқали инсонда жисмоний ва маънавий кучлар оқимининг кўпайишига, шодлик, завқланиш, …
4 / 40
адиган нафосатли мезоний тушунчани ташкил этади. улуғворлик табиатда, жамиятда, инсон ишларида, унинг фаолият маҳсулотларида жамлангандир. улуғворлик улуғворлик белгисига эга бўлган барча нарсаларнинг, ҳодисаларнинг ҳаммасига хос бўлган умумийлик-уларнинг меъёрий баркамоллиги, шу қадарки, ундан ташқарида меъёр қонуни бузилиши мумкин. улуғворлик улуғворлик ҳисси ўз-ўзидан нафосатли мазмунга эга бўлмаган қувонч, ҳайратланиш, эҳтиром, тан бериш туйғуларини ўз ичига қамраб олади. буларга баъзида қўрқув ҳам қўшилади, лекин у инсонни камситмайди. балки тўсиқларни енгиб ўтишга туртки беради. улуғворлик пасткашлик ҳаётнинг чуқур зиддиятлари ва тўқнашувлари. унда ҳаёт ва ўлим, эркинлик ва зарурат, ақл ва туйғу, қонун ва бурч, шахсий ва ижтимоий томонлар намоён бўлади. фожеалилик санъатда улуғворлик фожеалилик билан кўпинча ёнма-ён туради ва намоён бўлади, сирасини айтганда, бу иики эстетик категория ўртасида ўзига хос диалектик алоқадорлик мавжуд бўлиб, унда умумийлик ва фарқли томонлари ҳам бордир. фожеалилик инсонннинг дунё-воқеа-ҳодисаларига ўзига хос муносабатларидан бири-дунёга кулгили нигоҳ билан қарашдир. бундай қарашни мавжуд воқелик ва унинг беўхшов томонлари тўлдиради. кулгилилик кулгилилилик бошқа …
5 / 40
peg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.png image11.jpeg image12.png image13.jpeg image14.jpeg image15.jpeg image16.jpeg image17.jpeg image18.jpeg image19.jpeg image20.jpeg image21.jpeg image22.jpeg image23.png image24.jpeg image25.jpeg image26.jpeg image27.jpeg image28.jpeg image29.png image30.png image31.jpeg image32.jpeg image33.jpeg image34.jpeg image35.jpeg image36.png image37.jpeg image38.png image39.jpeg image40.jpeg image41.jpeg image42.png image43.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "эстетикафанининг объектива фалсафий маънавий маънолари"

тема № 18. предмет и задачи эстетики 10-мавзу: эстетика фанининг объекти ва фалсафий моҳияти тошкент тиббиёт академияси ижтимоий фанлар кафедраси лектор: ф.ф.н., доцент ф.с.атамуратова режа: 1. “эстетика” фанининг обьекти ва фалсафий моҳияти. 2. “эстетика” ҳақидаги қарашлар тарихи 3. эстетика категорияларининг таснифи. «эстетика» атамасини биринчи бўлиб буюк олмон файласуфи александр баумгартен (1714—1762) илмий муомалага киритган. aisthetikos–«ойэстетикос» сўзи «эстетика» (олмонча «еstetik»- «эштетик»)- «ҳис қилиш», «сезиш», «ҳис этиладиган» маъноларни билдиради. лейбниц инсон маънавий оламини уч соҳага бўлиб, уларнинг ҳар бирини алоҳида фалсафий жиҳатдан ўрганиш лозимлигини таъкидлайди. ақл ихтиёр ҳиссиёт баумгартен эстетикани ҳиссий идрок этиш назарияси сифатида илгари сурди. лекин, кўп...

This file contains 40 pages in PPTX format (4.1 MB). To download "эстетикафанининг объектива фалсафий маънавий маънолари", click the Telegram button on the left.