yosh grammatikachilar oqimi

DOC 44,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405850291_56822.doc yosh grammatikachilar oqimi yosh grammatikachilar oqimi reja: 1. qiyosiy-tarixiy tilshunoslik taraqqiyotining ikkinchi davri xususiyatlari. 2. “yosh grammatikachilar” oqimining o`ziga xos belgilari. 3. g.paulning «til tarixi prinsiplari» asari haqida. 4. «yosh grammatikachilar» ta`limotining hozirgi davr tilshunosligi uchun ahamiyati. asosiy tayanch tushunchalar: tilning individual-psixologik faoliyati, til faoliyatining fiziologik tomoni, «lingvistik atomizm» haqida, uzual va okkazional ma`no, tildagi fonetik o`zgarish va fonetik qonuniyat. xix asrning oxirgi choragida tilshunoslikda yosh grammatikachilarning qarashlari etakchi o`rin egalladi. bu oqimning vujudga kelishi qiyosiy-tarixiy tilshunoslik shakllangandan yarim asr o`tgach amalga oshdi. bu davrga kelib tillarni qiyosiy-tarixiy jixatdan o`rganish butun dunyo bo`ylab tarqaldi. agar komparativistika taraqqiyoti birinchi davrida nemis va daniya olimlari etakchilik qilgan bo`lsalar, keyingi davrda evropa va amerikaning ko`pgina mamlakatlarida lingvistik markazlar, ilmiy maktablar yuzaga keldi. masalan, 1866 yilda franciyada “parij lingvistik jamiyati”ga asos solindi. amerikada taniqli olim v.d.uitni (1827-1894) samarali faoliyat ko`rsatdi. f de sossyur fikricha, v.d.uitni tilshunoslikdagi naturalizmga, g.shteyntalning “xalqlar psixologiyasi” nazariyasiga qarshi chiqib, …

n tillarida turlanish” (1876) nomli asarida yosh grammatikachilikning nazariy asoslari o`z ifodasini torgan. karl brugman, german ostgof, german paul`, bertol`d delbryuk singari a.leskinning shogirdlari esa uning ilmiy qarashlarini davom ettirdilar va rivojlantirdilar. yosh grammatikachilarning nazariy qarashlari quyidagi ishlarda to`larok ifodalangan: a) “morfologik tadqiqotlar” nomli ko`p tomli asarning birinchi tomiga k.brugman va g.ostgof yozgan so`zboshi (1878). bu so`zboshini hatto ayrim tilshunoslar yosh grammatikachilikning manifesti deb ham ataydilar, b) g.paulning “til tarixi tamoyillari” nomli asari (1880). asarning ruscha tarjimasi 1960 yilda e`lon qilingan, uni yosh grammatikachilarning qomusi deb yuritadilar, v) b.delbryukning “hind-evropa tillarini o`rganishga kirish” asari (1880), g)k.brugman va b.delbryukning “hind-german tillari qiyosiy grammatikasining asoslari” nomli asari (1886-1900) va boshqalar. yosh grammatikachilar tilda individual psixofizik (yoki psixofiziologik) o`zgarishlar individning “odatdagi nutqiy faoliyati” natijasida sodir bo`ladi, deb hisoblaydilar. shu fikrga asoslanib yon grammatikachilar birinchi navbatda jonli tillarni o`rganishlarga chaqirdilar, chunki qadimgi o`lik tillarga nisbatan til taraqqiyotining o`ziga xos qonuniyatlarini ochishga jonli tillar ko`proq …

di. ular tilni doimiy o`zgarib turuvchi hodisa deb hisoblaganliklari uchun tilning hamma sohasiga tarixiy yondoshishni talab qildilar. til hodisalarini chuqur va mukammal o`rganish uchun yosh grammatikachilar tildagi ayrim hodisalarni boshqa hodisalardan holda tekshirishni tavsiya qildilar. ularning ta`limotida bunday tekshirish “atomizm” deb nomlandi. garchi analogiya til shakllarini ma`lum darajada baravarlashtirishga, tenglashtirishga olib kelsa-da, tilning o`zgaruvchanligini tamomila yo`qota olmaydi. til hodisalari orasida ayniqsa, so`z ma`nolari nisbatan tez uzgaradi. shuning uchun yosh grammatikachilar so`z ma`nolarining o`zgarishini, bu ma`nolarning xilma-xilligini, so`z ma`nosining predmet va tushuncha bilan turlicha munosabatini o`rganishga katta e`tibor berdilar. ma`nolarning o`zgarishiga sabab so`z ma`nosi bilan uni individual kullash uzus(til)da mos kelmasligidir. shunga ko`ra ma`nolarning ikki tipi - uzual va okkozional ma`nolar bir-biridan farqlanadi. bularning farqi quyidagi to`rt yo`nalishda namoyon bo`ladi: a) uzual ma`no ma`lum bir til egalarining barchasi uchun tanish bo`ladi, okkozional ma`no esa muayyan nutk aktidagi ma`nodir; b) okkozional ma`no uzual ma`noga nisbatan ancha boy hisoblanadi; v) okkozional so`z nisbatan …

ning asosiy muammolari urtaga tashlandi. til va nutkning uzaro munosabati taxlil kilindi. foydalanilgan adabiyotlar: 1. ya.v.loya. istoriya lingvisticheskix ucheniy. m., 1968. 2. n.a.kondrashov. istoriya lingvisticheskix ucheniy.m., 1973. 3. v.i.koduxov. obshee yaziukoznanie. m., 1974. 4. s.usmonov. umumiy tilshunoslik. t., 1972. 5. t.a.amirova, b.a.ol`xovikov, yu.v.rojdestvenskiy. ocherki po istorii lingvistiki. m., 1975. 6. n.a.baskakov, a.s.sodiqov, a.a.abduazizov. umumiy tilshunoslik t., 1979. 7. www.ziyonet.uz

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yosh grammatikachilar oqimi"

1405850291_56822.doc yosh grammatikachilar oqimi yosh grammatikachilar oqimi reja: 1. qiyosiy-tarixiy tilshunoslik taraqqiyotining ikkinchi davri xususiyatlari. 2. “yosh grammatikachilar” oqimining o`ziga xos belgilari. 3. g.paulning «til tarixi prinsiplari» asari haqida. 4. «yosh grammatikachilar» ta`limotining hozirgi davr tilshunosligi uchun ahamiyati. asosiy tayanch tushunchalar: tilning individual-psixologik faoliyati, til faoliyatining fiziologik tomoni, «lingvistik atomizm» haqida, uzual va okkazional ma`no, tildagi fonetik o`zgarish va fonetik qonuniyat. xix asrning oxirgi choragida tilshunoslikda yosh grammatikachilarning qarashlari etakchi o`rin egalladi. bu oqimning vujudga kelishi qiyosiy-tarixiy tilshunoslik shakllangandan yarim asr o`tgach amalga oshdi. bu davrga kelib tillar...

Формат DOC, 44,0 КБ. Чтобы скачать "yosh grammatikachilar oqimi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yosh grammatikachilar oqimi DOC Бесплатная загрузка Telegram