yosh grammatikachilar oqimi

DOC 44.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405850291_56822.doc yosh grammatikachilar oqimi yosh grammatikachilar oqimi reja: 1. qiyosiy-tarixiy tilshunoslik taraqqiyotining ikkinchi davri xususiyatlari. 2. “yosh grammatikachilar” oqimining o`ziga xos belgilari. 3. g.paulning «til tarixi prinsiplari» asari haqida. 4. «yosh grammatikachilar» ta`limotining hozirgi davr tilshunosligi uchun ahamiyati. asosiy tayanch tushunchalar: tilning individual-psixologik faoliyati, til faoliyatining fiziologik tomoni, «lingvistik atomizm» haqida, uzual va okkazional ma`no, tildagi fonetik o`zgarish va fonetik qonuniyat. xix asrning oxirgi choragida tilshunoslikda yosh grammatikachilarning qarashlari etakchi o`rin egalladi. bu oqimning vujudga kelishi qiyosiy-tarixiy tilshunoslik shakllangandan yarim asr o`tgach amalga oshdi. bu davrga kelib tillarni qiyosiy-tarixiy jixatdan o`rganish butun dunyo bo`ylab tarqaldi. agar komparativistika taraqqiyoti birinchi davrida nemis va daniya olimlari etakchilik qilgan bo`lsalar, keyingi davrda evropa va amerikaning ko`pgina mamlakatlarida lingvistik markazlar, ilmiy maktablar yuzaga keldi. masalan, 1866 yilda franciyada “parij lingvistik jamiyati”ga asos solindi. amerikada taniqli olim v.d.uitni (1827-1894) samarali faoliyat ko`rsatdi. f de sossyur fikricha, v.d.uitni tilshunoslikdagi naturalizmga, g.shteyntalning “xalqlar psixologiyasi” nazariyasiga qarshi chiqib, …

n tillarida turlanish” (1876) nomli asarida yosh grammatikachilikning nazariy asoslari o`z ifodasini torgan. karl brugman, german ostgof, german paul`, bertol`d delbryuk singari a.leskinning shogirdlari esa uning ilmiy qarashlarini davom ettirdilar va rivojlantirdilar. yosh grammatikachilarning nazariy qarashlari quyidagi ishlarda to`larok ifodalangan: a) “morfologik tadqiqotlar” nomli ko`p tomli asarning birinchi tomiga k.brugman va g.ostgof yozgan so`zboshi (1878). bu so`zboshini hatto ayrim tilshunoslar yosh grammatikachilikning manifesti deb ham ataydilar, b) g.paulning “til tarixi tamoyillari” nomli asari (1880). asarning ruscha tarjimasi 1960 yilda e`lon qilingan, uni yosh grammatikachilarning qomusi deb yuritadilar, v) b.delbryukning “hind-evropa tillarini o`rganishga kirish” asari (1880), g)k.brugman va b.delbryukning “hind-german tillari qiyosiy grammatikasining asoslari” nomli asari (1886-1900) va boshqalar. yosh grammatikachilar tilda individual psixofizik (yoki psixofiziologik) o`zgarishlar individning “odatdagi nutqiy faoliyati” natijasida sodir bo`ladi, deb hisoblaydilar. shu fikrga asoslanib yon grammatikachilar birinchi navbatda jonli tillarni o`rganishlarga chaqirdilar, chunki qadimgi o`lik tillarga nisbatan til taraqqiyotining o`ziga xos qonuniyatlarini ochishga jonli tillar ko`proq …

di. ular tilni doimiy o`zgarib turuvchi hodisa deb hisoblaganliklari uchun tilning hamma sohasiga tarixiy yondoshishni talab qildilar. til hodisalarini chuqur va mukammal o`rganish uchun yosh grammatikachilar tildagi ayrim hodisalarni boshqa hodisalardan holda tekshirishni tavsiya qildilar. ularning ta`limotida bunday tekshirish “atomizm” deb nomlandi. garchi analogiya til shakllarini ma`lum darajada baravarlashtirishga, tenglashtirishga olib kelsa-da, tilning o`zgaruvchanligini tamomila yo`qota olmaydi. til hodisalari orasida ayniqsa, so`z ma`nolari nisbatan tez uzgaradi. shuning uchun yosh grammatikachilar so`z ma`nolarining o`zgarishini, bu ma`nolarning xilma-xilligini, so`z ma`nosining predmet va tushuncha bilan turlicha munosabatini o`rganishga katta e`tibor berdilar. ma`nolarning o`zgarishiga sabab so`z ma`nosi bilan uni individual kullash uzus(til)da mos kelmasligidir. shunga ko`ra ma`nolarning ikki tipi - uzual va okkozional ma`nolar bir-biridan farqlanadi. bularning farqi quyidagi to`rt yo`nalishda namoyon bo`ladi: a) uzual ma`no ma`lum bir til egalarining barchasi uchun tanish bo`ladi, okkozional ma`no esa muayyan nutk aktidagi ma`nodir; b) okkozional ma`no uzual ma`noga nisbatan ancha boy hisoblanadi; v) okkozional so`z nisbatan …

ning asosiy muammolari urtaga tashlandi. til va nutkning uzaro munosabati taxlil kilindi. foydalanilgan adabiyotlar: 1. ya.v.loya. istoriya lingvisticheskix ucheniy. m., 1968. 2. n.a.kondrashov. istoriya lingvisticheskix ucheniy.m., 1973. 3. v.i.koduxov. obshee yaziukoznanie. m., 1974. 4. s.usmonov. umumiy tilshunoslik. t., 1972. 5. t.a.amirova, b.a.ol`xovikov, yu.v.rojdestvenskiy. ocherki po istorii lingvistiki. m., 1975. 6. n.a.baskakov, a.s.sodiqov, a.a.abduazizov. umumiy tilshunoslik t., 1979. 7. www.ziyonet.uz

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yosh grammatikachilar oqimi"

1405850291_56822.doc yosh grammatikachilar oqimi yosh grammatikachilar oqimi reja: 1. qiyosiy-tarixiy tilshunoslik taraqqiyotining ikkinchi davri xususiyatlari. 2. “yosh grammatikachilar” oqimining o`ziga xos belgilari. 3. g.paulning «til tarixi prinsiplari» asari haqida. 4. «yosh grammatikachilar» ta`limotining hozirgi davr tilshunosligi uchun ahamiyati. asosiy tayanch tushunchalar: tilning individual-psixologik faoliyati, til faoliyatining fiziologik tomoni, «lingvistik atomizm» haqida, uzual va okkazional ma`no, tildagi fonetik o`zgarish va fonetik qonuniyat. xix asrning oxirgi choragida tilshunoslikda yosh grammatikachilarning qarashlari etakchi o`rin egalladi. bu oqimning vujudga kelishi qiyosiy-tarixiy tilshunoslik shakllangandan yarim asr o`tgach amalga oshdi. bu davrga kelib tillar...

DOC format, 44.0 KB. To download "yosh grammatikachilar oqimi", click the Telegram button on the left.

Tags: yosh grammatikachilar oqimi DOC Free download Telegram