undosh tovushlar tasnifi. talaffuzi va imlosi

DOC 37,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405770039_56712.doc undosh tovushlar tasnifi. talaffuzi va imlosi reja: 1. undosh fonemalar va ularning tasnifi: -ovoz va shovqinning ishtirokiga ko’ra; -hosil bo’lish (artikulatsiya) o’rniga ko’ra. -hosil bo’lish usuliga ko’ra; 2. undosh fonemalarning jadvali. a a harfi. badan, vazifa, gap, dasht, jabr, zarb, kalla, lab, mana, nam, past, rasm, talaba,faraz, xabar, shabada, g’azab, harf so’zlarida old qator keng unlini ifodalash uchun yoziladi. bahor,vaqt, davom, zavq, nahor, savob, tavfiq, xaloyiq, qahhor kabi so’zlarda o eshitilsa ham, a yoziladi. muomalo, muhokama kabi so’zlardaieshitilsa ham, a yoziladi. o o harfi. obod, ovoz, odob, ojiz, ozod, oy, olomon, ona, opa, oson, ota, oxur, och, oq, og’ir, ohkabi so’zlardaorqa qator keng unlini ifodalash uchun qo’llanadi. lotin yozuviga asoslangan o’zbek alifbosida boks, gol, domna, azot, kod, lom, morfema, nota, pochta, rota, sotka, tonna, fosfor, xor, shonkabi so’zlarda o’zbekcha o’harfi o’rniga ishlatiladi. i i harfi . ish, tiyin, jiyron, ziyrak, kiyim, muhimkabi so’zlarda old qator tor unlini ifodalash uchun …

ko’rmaskabi so’zlarda seshitilsa hamzyoziladi. n n harfi. manba, tanburkabi so’zlardameshilsa hamnyoziladi. f f harfi. fayz,fotimakabi so’zlarda ba’zan ptarzida aytilsa hamfyoziladi.q q harfi.to’qson, maqsad, maqtovkabi so’zlarda x eshitilsa ham qyoziladi.tutuq belgisi ( ‘ ). quyidagi vazifalarni bajaradi. 1. lotin yozuviga asoslangan o’zbek alifbosida ayirish belgisi o’rnida ishlatiladi.unlilardan keyin ularning cho’ziqroq talaffuz qilinishi ifodalasa, undoshlardan keyin kelganda ularning oldingi tovushlardan ajratib aytilishini ko’rsatadi: a’lo,me’yor, qat’iy, tal’at. s , h harflari yonma-yon kelganda, ularni shharfi birikmasidanfarqlash uchunham qo’llanadi: as’hob, is’hoq.mo’tabar, mo’jiza kabi so’zlarda o’unlisi cho’zib aytilsa hamtutuq belgisi qo’yilmaydi. undoshlar talaffuzida faol ishtirok etgan a’zolar ham turlicha harakat qilishi mumkin. masalan: t,d undoshlari talaffuzida tilning oldingi qismi faol ishtirok etsa b, p tovushlari hosil bo’lishida lablar ishtirok etadi.undosh tovushlarning talaffuzida faol ishtirok etgan a’zolar shu tovushning hosil bo’lish o’rni hisoblanadi.shunga ko’ra, t,d undoshlari til undoshlariga,b,p undoshlari esa lab undoshlariga kiradi. undosh tovushlar nutq a’zolarining biror yerida to’siqqa uchrab o’tishlari bilan o’ziga xos xususiyatga …

siz undoshlar: p, f, s, t, ch, k, q, x, h. undoshlarni janrangli va jarangsizga ajratishda quyidagi sabablar nazarda tutiladi: a) jarangli undoshlarni talaffuz etganda,tovush paychalari qatnashib taranglashadi. jarangsizlarni talaffuz etganda esa ovozdorlik sezilmaydi, chunki havo oqimi tovush paychalarini titratmaydi va tranglashtirmaydi; b) jarangli undoshlarni talaffuz etganda jaranglashish seziladi. shovqinli undoshga ovoz qo’shiladi, lekin ovoz miqdori shovqinga nisbatan kam bo’ladi; c) jarangsiz undoshlar faqat shovqindan hosil bo’ladi vaovoz mutlaqo ishtirok etmaydi. sonor undoshlar tarkibida ovoz miqdori shovqinga qaraganda ko’p bo’ladi. shuning uchun ham ular undoshlar ichida ovozliroq bo’ladi, unlilarga yaqin turadi. ammo tarkibida qisman bo’lsa ham, shovqin ishtirok etgani uchun sonorlar undoshlarga kiradi. o’zbek tilida sonorlarbeshta: m,ng,n,l,r . boshqa undoshlarning hammasi shovqinlilar hisoblanadi. ii. hosil bo’lish o’rniga ko’ra undoshlar uch turga bo’linadi. 1. til undoshlari. to’rt xil bo’ladi: a) til oldi: d,j,z,l,n,r,s,t,ch,sh.b) til o’rta: y. c) til orqa: k,g,ng. d) chuqur til orqa. 2. lab undoshlari. bevosita lablar ishtirokida hosil …

hiqishi bilan hosil bo’ladi va unga v,j,z,y,s,f,x,h,sh,g’undoshlari kiradi. masalan, havo oqimining ikki lab o’rtasidagi yoki pastki lab bilan yuqori tishlar orasidagi tor oraliqdan sirg’alib o’tishi v, f undoshlarini;til bilan yuqori milk o’rtasidagi tor oraliqdan sirg’alib o’tishi j,z,s,shundoshlarini; tilning o’rta qismi bilan qattiq tanglay o’rta qismi orasidagi tor oraliqdan sirg’alib o’tishiyundoshini;tilning o’rta qismi bilan tanglayning orqa qismi o’rtasidagitor oraliqdan sirg’alib o’tishig’,xundoshlarini;bo’g’izdagi un paychalari orasidagi tor oraliqdan sirg’alib o’tishihundoshini hosil qiladi. 3. portlovchi-sirg’aluvchi undoshlar portlash va sirg’alish jarayoning bir vaqtda yuz berishi natijasida vujudga keladi. bularga m,n,ng,rundoshlari kiradi. adabiyotlar: 1. o’zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining “davlat tili” “kadrlar tayyorlash milliy dasturi” haqidagi qonunlari. “xalq ta’limi”. 2. ne’matov h., bozorov o. til va nutq. t. 1993. 23 hozirgi o’zbek adabiy tili. t. 1996 3. azizov o. tilshunoslikka kirish. t. 1963. 4. mirzayev m., usmonovs., rasulov r. o’zbek tili. t. 1979. 1-2 5. shodmonov e., nafasov t. hozirgi o’zbek tili. laboratoriya mashqlari. t. 1986 6. …

undosh tovushlar tasnifi. talaffuzi va imlosi - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "undosh tovushlar tasnifi. talaffuzi va imlosi"

1405770039_56712.doc undosh tovushlar tasnifi. talaffuzi va imlosi reja: 1. undosh fonemalar va ularning tasnifi: -ovoz va shovqinning ishtirokiga ko’ra; -hosil bo’lish (artikulatsiya) o’rniga ko’ra. -hosil bo’lish usuliga ko’ra; 2. undosh fonemalarning jadvali. a a harfi. badan, vazifa, gap, dasht, jabr, zarb, kalla, lab, mana, nam, past, rasm, talaba,faraz, xabar, shabada, g’azab, harf so’zlarida old qator keng unlini ifodalash uchun yoziladi. bahor,vaqt, davom, zavq, nahor, savob, tavfiq, xaloyiq, qahhor kabi so’zlarda o eshitilsa ham, a yoziladi. muomalo, muhokama kabi so’zlardaieshitilsa ham, a yoziladi. o o harfi. obod, ovoz, odob, ojiz, ozod, oy, olomon, ona, opa, oson, ota, oxur, och, oq, og’ir, ohkabi so’zlardaorqa qator keng unlini ifodalash uchun qo’llanadi. lotin yozuviga asosl...

Формат DOC, 37,0 КБ. Чтобы скачать "undosh tovushlar tasnifi. talaffuzi va imlosi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: undosh tovushlar tasnifi. talaf… DOC Бесплатная загрузка Telegram