fonetika: tovush va fonema. unli va undosh tovushlar va ularning tasnifi

PPTX 18 pages 75.6 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 75.6 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

mavzu rejasi: fonetika. tovush va fonema. unli va undosh tovushlar. reja: 1. fonetika – tovushlarni o‘rganuvchi soha. 2. tovush va fonema. 3. unli tovushlar va ularning tasnifi. 4. undosh tovushlar va ularning tasnifi. o‘qituvchi: b.sulaymonova mavzu: fonetika. tovush va fonema. unli va undosh tovushlar, ularning hosil bo‘lishi, tasnifi mavzu rejasi: 1. fonetika - tovushlar haqidagi bilimlarni o‘rganuvchi bo‘lim. 2. tovush - nutqning eng kichik birligi. 3.fonema haqida ma’lumot. 4. nutq tovushlari. ularning hosil bo‘lishi va turlari. 5. unli tovushlar va ularning tasnifi. 6. undosh tovushlar va ularning tasnifi. 7. fonetik tahlil ustida ishlash. f o n e t i k a fonetika so‘zi fone – “tovush” degan ma’noni bildiradi. nutq tovushlari so‘z va gaplarning yuzaga kelishida moddiy baza (qurilish materiali) bo‘lib xizmat qiladi. nutq tovushlari, ularning hosil bo‘lishi, turlari, o‘zgarishi, so‘z ma’nolarini farqlashdagi xizmati, urg‘u, bo‘g‘in kabi hodisalar fonetikada o‘rganiladi. biz tovushlarni talaffuz qilamiz. inson talaffuz qiladigan va boshqa bo‘laklarga …

2 / 18

lardir. a r t i k u l y a t s i y a nutq a’zolarining tovush hosil paytidagi harakat va holati artikulyatsiya deyiladi. tovush hosil qilishda qatnashayotgan a’zo yoki uning bir qismi artikulyatsiya o‘rni deb, artikulyatsiya o‘rnidan havo oqimining portlab yoki sirg‘alib o‘tishi artikulyatsiya usuli deb ataladi. nutq tovushlari tasnifi nutq tovushlari dastlab ikki turga bo‘linadi: unli va undosh tovushlar. 1. unli tovushlar faqat ovozdan iborat bo‘lib, bo‘g‘izdagi tovush paychalarining havo oqimi ta’sirida tebranishidan yuzaga keladi. unli tovushlarni talaffuz qilganda havo oqimi og‘iz bo‘shlig‘ida to‘siqqa uchramasdan o‘tadi. unlilarni cho‘zib talaffuz qilish mumkin. unlilarni talaffuz qilganda tovush paychalari albatta titraydi. hozirgi o‘zbek tilida 6 ta unli tovush bor: i, e, a, o, o‘, u ular yangi alifboda 6 ta (a, o, e, o‘, i, u) harf bilan ifodaladi. unli tovushlar quyidagicha guruhlarga ajratiladi: tilning gorizontal harakatiga ko‘ra: old qator unlilari – i, e, a; orqa qator unlilari – u, …

3 / 18

rniga ko‘ra undosh tovushlar quyidagi turlarga bo‘linadi: 1. lab undoshlari – bevosita lablar ishtirokida hosil bo‘luvchi tovushlar. bular beshta: b,p,m,v,f. shulardan b,p,m hamda qovun, sovun kabi so‘zlardagi v lab-lab undoshlari sanaladi; v,f tovushlari lab-tish undoshlaridir. 2.til undoshlari – bevosita til ishtirokoda hosil bo‘luvchi tovushlar. bularga o‘n sakkiz undosh kiradi: d,g,j,j(qorishiq dj ), k, l, n, q, r, s, t, x, y, z, g‘ , sh, ch, ng tilning qaysi qismi faol ishtirok etishiga ko‘ra til undoshlari o‘z navbatida uch turga bo‘linadi: 1) til oldi undoshlari – d,j,j (qorishiq dj), z, l, r, t, ch, sh; 2) til o‘rta undoshi – y; 3) til orqa undoshlari – k,g,ng (sayoz til orqa ), q,g‘,x (chuqur til orqa undoshlari). 3. bo‘g‘iz undoshi – h bo‘g‘izdagi un paychalari hosil qilgan tor oraliqdan havo oqimining qisilib o‘tishi natijasida yuzaga keladi. hosil bo‘lish usuliga ko‘ra tasnifda nutq a’zolari hosil qilgan to‘siqdan havo oqimining portlab yoki sirg‘alib …

4 / 18

ndoshi, portlovchi, jarangli, shovqinli yeng – 3 ta tovush; 2 ta harf (y,e) va 1 ta harflar birikmasi (ng); 1 ta unli (e); 2 ta undosh (y, ng); bir bo`g`in – yopiq bo`g`in. y – til o‘rta undoshi, sirg‘aluvchi, jarangli, shovqinli; e – old qator unli, o‘rta keng, lablanmagan ng – sayoz til orqa undoshi, portlovchi-sirg‘aluvchi, jarangli, sonor (ovozdor) peshona – 6 ta tovush; 5 ta harf (p,e,o,n,a); 1 ta harflar birikmasi (sh); 3 ta unli (e,o,a); 3 ta undosh (p,sh,n); uch bo`g`in – hammasi ochiq bo`g`in. p - lab-lab, portlovchi, jarangsiz, shovqinli; e - old qator unli, o‘rta keng, lablanmagan; sh – til oldi, sirg‘aluvchi, jarangsiz, shovqinli; o – orqa qator unli, quyi keng, lablangan; n – til oldi undoshi, portlovchi-sirg‘aluvchi, jarangli, sonor (ovozdor); a – old qator unli, quyi keng, lablanmagan sochiq – ….? quyidagi so‘zlarni fonetik tahlil qiling: ilm, meva, bodring, olma, anor, piyoz, pomidor, ayiq, jirafa, …

5 / 18

fonetika: tovush va fonema. unli va undosh tovushlar va ularning tasnifi - Page 5

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fonetika: tovush va fonema. unli va undosh tovushlar va ularning tasnifi"

mavzu rejasi: fonetika. tovush va fonema. unli va undosh tovushlar. reja: 1. fonetika – tovushlarni o‘rganuvchi soha. 2. tovush va fonema. 3. unli tovushlar va ularning tasnifi. 4. undosh tovushlar va ularning tasnifi. o‘qituvchi: b.sulaymonova mavzu: fonetika. tovush va fonema. unli va undosh tovushlar, ularning hosil bo‘lishi, tasnifi mavzu rejasi: 1. fonetika - tovushlar haqidagi bilimlarni o‘rganuvchi bo‘lim. 2. tovush - nutqning eng kichik birligi. 3.fonema haqida ma’lumot. 4. nutq tovushlari. ularning hosil bo‘lishi va turlari. 5. unli tovushlar va ularning tasnifi. 6. undosh tovushlar va ularning tasnifi. 7. fonetik tahlil ustida ishlash. f o n e t i k a fonetika so‘zi fone – “tovush” degan ma’noni bildiradi. nutq tovushlari so‘z va gaplarning yuzaga kelishida moddiy baza (qurilish ...

This file contains 18 pages in PPTX format (75.6 KB). To download "fonetika: tovush va fonema. unli va undosh tovushlar va ularning tasnifi", click the Telegram button on the left.

Tags: fonetika: tovush va fonema. unl… PPTX 18 pages Free download Telegram