Orqaga

so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari

DOC 71,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1405762068_56579.doc so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari reja: 1. omonimlar 2. omoformalar 3. omofonlar 4. omograflar 5. paronimlar 6. sinonimlar 7. antonimlar tildagi so‘zlarning ma’lum qismi shakl yoki ma’nosiga ko‘ra o‘zaro aloqador butunliklarni tashkil etadi. bunday butunliklardagi so‘zlar ana shu xususiyatlariga ko‘ra ikki guruhni tashkil qiladi: 1) omonimlar, omoshakllar, omofonlar, omograflar va paronimlar shakliga ko‘ra; 2) sinonimlar, antonimlar esa o‘zaro mazmun uzviyligi yoki zidligiga ko‘ra alohida guruhga mansub bo‘ladi. 1. omonimlar yunoncha homos-bir xil, onoma-nom so‘zlaridan olingan bo‘lib, talaffuzi va yozilishi bir xil, ammo alohida ma’nolarga ega bo‘lgan so‘zlardir. bunday so‘zlar leksik omonimlar deyiladi. masalan: kuya - hasharot, kuya - qozonning kuyasi. omonimlar bir va bir necha turkumga mansub bo‘lishi mumkin. masalan: chang - gard va cholg‘u asbobi ma’nolari bilan ot turkumiga mansub; o‘t-olov, ko‘kat kabi ma’nolari bilan ot so‘z turkumiga mansub, o‘t - fe’lining buyruq-istak mayli ekanligi kabilar shular jumlasidandir. bir xil so‘z turkumiga mansub omonimlar turli grammatik …
2
llafonlariga) ega bo‘lgan. biroq, hozirgi adabiy tilda ular farqlanmaydi. 2. ko‘p ma’noli so‘zlar o‘rtasidagi ma’no bog‘lanishning uzilishi, zaiflashishi asosida ham omonimlar shakllanadi. masalan, ko‘k so‘zi, dastlab, ko‘k rang (sifat) tushunchasiga ega bo‘lgan. keyinchalik bu so‘z metafora (o‘xshashlik) asosida osmon tushunchasiga nisbatan ham ishlatila boshlagan. hozir ular o‘rtasidagi bunday ma’no bog‘lanish yo‘qolib, omonim so‘z hosil bo‘lgan. xuddi shunday holatni dam so‘zining nafas, hordiq, harorat, bosqon ma’nolarida ishlatilishi misolida ham kuzatish mumkin. 3.umumturkiy yoki asl o‘zbekcha so‘zlar o‘zga tillardan so‘z o‘zlashtirish asosida ham shakldoshlikka ega bo‘lib qolishi mumkin. masalan, bog‘ (mevazor) va bog‘ (bog‘langan narsa, beda bog‘i); tok (uzum novdasi) va tok (elektor toki), tom (uy tomi) va tom (kitob jildi) so‘zlari o‘zbekcha-tojikcha hamda o‘zbekcha-rus va yevropa tillaridan o‘zlashgan so‘zlarning o‘xshash fonetik qiyofasi asosida yuzaga kelgan omonim so‘zlardir. 4. ma’lum bir so‘zning o‘zak-negizidan qo‘shimchalar orqali yangi so‘zlar yasalishi natijasida shakldosh so‘zlar hosil bo‘ladi. masalan: oylik olmoq, oylik reja birikmalaridagi oylik so‘ziga qo‘shilgan …
3
r) - buyruq fe’li, ii shaxs birlik; oqar ("oqadigan") fe’lning kelasi zamon sifatdosh shakli; yoz - ot, bosh kelishik shaklida, yoz - ii shaxs birlikdagi buyruq fe’li va boshqalar. bu so‘zlarga boshqa grammatik qo‘shimchalar qo‘shilganda bir-birlaridan tamomila ajralib, omonimlik yo‘qoladi. masalan: oqaray, oqarsin - oqaradi, oqarsan; yozning, yozni, yozga, yozda, yozdan - yozay, yozgin, yozsin kabi holatlarda omonimlik mavjud emas. 3. omofonlar fonetik tarkibi ma’lum tovush bilan farqlanadigan, lekin talaffuzda shakldosh bo‘lib qoladigan so‘zlardir. omofonlardagi o‘zaro farq ular tarkibidagi bitta fonemada bo‘ladi va ular, asosan, jarangli va jarangsiz juftliklar va hosil bo‘lish o‘rniga ko‘ra yaqin bo‘lgan tovushlarning talaffuzda bir xillik kasb etishida ko‘zga tashlanadi. masalan, sud - sut, tanbur - tambur, tub-tup , yetdi - yetti kabi so‘zlar talaffuzi omofonlarni yuzaga keltiradi. 4. omograflar yozilishi bir xil bo‘lgan shakldosh so‘zlardir. omograflar ma’nosi va fonetik tarkibi, talaffuzi jihatidan boshqa - boshqa, faqat yozilish shakli jihatdan bir xil bo‘lgan so‘zlardir. masalan, tol …
4
ng shakliy o‘xshashligiga asoslanadi va bu hodisa ko‘pincha so‘zlarni adabiy normada to‘g‘ri talaffuz etmaslik, adabiy normaning buzilishiga ham olib keladi. masalan, fakt - pakt, afzal - abzal so‘zlari f undoshining p, b tarzda talaffuzi asosida yuzaga kelgan paronimlar bo‘lib, ular aslida fonetik tarkibi va ma’no jihatdan farqlanuvchi so‘zlardir: fakt - dalil, isbot, pakt - davlatlar o‘rtasidagi shartnoma, kelishuv hujjati ma’nosidagi so‘z; afzal - qulay, ma’qul abzal esa ot va boshqa ulov anjomi, to‘qim va boshqa jihozlarning umumiy nomidir. xuddi shuningdek, paronimlik holatni amr-amir, zirak - ziyrak, jayron-jiyron, yondosh - yondash, quyilmoq - quyulmoq so‘zlari misolida ko‘rish mumkin. paronimlar tub yoki yasama so‘zlardan tarkib topgan bo‘lishi mumkin. masalan, fakt-pakt, burj-burch kabilar tub so‘zlar asosida shakllangan paronimlardir. yasama so‘zdan esa bir o‘zaklardan bir xil qo‘shimchaning fonetik variantlarini qo‘shish asosida hosil bo‘ladi: yoriq-yorug‘, qurit-qurut, oqlik-oqliq, otalik-otaliq. paronim so‘zlar o‘z va o‘zlashma so‘zlar asosida vujudga kelishi mumkin: aro-oro (o‘zbek va fors-tojik), burch-burj (o‘zb. va …
5
doy, demak-demoq, obro‘-obro‘y, nogoh-nogah, yiqilabermoq-yiqilavermoq kabi juftliklar, shular jumlasidandir. xullas, tilshunoslikda variantlilik, so‘z variantlari va leksik dubletlar kabi turlicha terminlar asosida nomlangan bu hodisa, paronimlardan farqli ravishda, bitta so‘zning og‘zaki va yozma nutqda turlicha shakllarda qo‘llanishidir. 2.paronimlar bilan yondosh hodisalardan yana biri omofonlardir. bu ikki hodisaning asosiy o‘xshash va farqli tomonlari quyidagilarda ko‘zga tashlanadi: a) monosillabik (bir bo‘g‘inli) o‘zlashma so‘zlardan tarkib topgan ba’zi paronimlardagi undoshlarning talaffuz o‘rni va usuliga ko‘ra bir xilligi ularni omofonlarga yaqinlashtiradi. masalan: burch-burj, dars-darz, qars-qarz. biroq aksariyat paronimlarda bunday undoshlar jarangli-jarangsiz juftlik bo‘lmay, hosil bo‘lishi o‘rniga ko‘ra o‘xshashlikka asoslanadi. masalan fakt-pakt, abzal-afzal. omofonlarda esa artikulyatsiya o‘rni va usuliga ko‘ra bir xil bo‘lgan undoshlar har doim so‘z oxirida uchraydi va talaffuzda aynan ana shu juftliklar omofonlikni yuzaga keltiradi. masalan: top-tob tub-tup, mard-mart, yod-yot kabilar shular jumlasidandir; b) ko‘p bo‘g‘inli so‘zlardan tarkib topgan paronimlarda esa paronim juftliklar o‘zaro noo‘xshash fonema vositasida ajralib turadi va shu jihatiga ko‘ra omofonlardan …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari" haqida

1405762068_56579.doc so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari reja: 1. omonimlar 2. omoformalar 3. omofonlar 4. omograflar 5. paronimlar 6. sinonimlar 7. antonimlar tildagi so‘zlarning ma’lum qismi shakl yoki ma’nosiga ko‘ra o‘zaro aloqador butunliklarni tashkil etadi. bunday butunliklardagi so‘zlar ana shu xususiyatlariga ko‘ra ikki guruhni tashkil qiladi: 1) omonimlar, omoshakllar, omofonlar, omograflar va paronimlar shakliga ko‘ra; 2) sinonimlar, antonimlar esa o‘zaro mazmun uzviyligi yoki zidligiga ko‘ra alohida guruhga mansub bo‘ladi. 1. omonimlar yunoncha homos-bir xil, onoma-nom so‘zlaridan olingan bo‘lib, talaffuzi va yozilishi bir xil, ammo alohida ma’nolarga ega bo‘lgan so‘zlardir. bunday so‘zlar leksik omonimlar deyiladi. masa...

DOC format, 71,5 KB. "so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: so‘zlarning shakl va ma’no muno… DOC Bepul yuklash Telegram

O'xshash fayllar

Bularni ham yoqtirishi mumkin

Hammasini ko'rsatish
so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari — PPTX PPTX
so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari
14 sahifa 111,8 KB
so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari antonim va paronimlar — DOCX DOCX
so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari antonim va paronimlar
44 sahifa 43,2 KB
so‘zlarning shakl va ma’no munosabati — DOCX DOCX
so‘zlarning shakl va ma’no munosabati
24 sahifa 75,5 KB
so’zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko’ra turlari 5-sinf — PPTX PPTX
so’zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko’ra turlari 5-sinf
— 4,5 MB
so'zlarning shakl munosabatiga ko'ra turlari — PPTX PPTX
so'zlarning shakl munosabatiga ko'ra turlari
11 sahifa 1,2 MB
maktab ta’limida so‘zlarni shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlarini yangi darsliklar asosida o‘qitishning ahamiyati — DOCX DOCX
maktab ta’limida so‘zlarni shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlarini yangi darsliklar asosida o‘qitishning ahamiyati
68 sahifa 126,0 KB
soʻzlarning shakl va maʼno munosabatiga koʻra turlari — PPTX PPTX
soʻzlarning shakl va maʼno munosabatiga koʻra turlari
8 sahifa 536,5 KB
сузларнинг шакл ва маъно муносабатига кура турлари — DOC DOC
сузларнинг шакл ва маъно муносабатига кура турлари
— 60,0 KB
so'zlarning shakl va ma'no-munosabatiga ko'ra turlari — PPTX PPTX
so'zlarning shakl va ma'no-munosabatiga ko'ra turlari
— 122,1 KB
grammatik shakl va grammatik ma’no — PPTX PPTX
grammatik shakl va grammatik ma’no
15 sahifa 479,8 KB
lisoniy shakl va lisoniy ma’no — PPTX PPTX
lisoniy shakl va lisoniy ma’no
13 sahifa 48,3 KB
morfemalarda shakl va ma’no munosabatlar — PPTX PPTX
morfemalarda shakl va ma’no munosabatlar
8 sahifa 296,0 KB