uslubiyat. leksikografiya. etimologiya

DOC 36.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405770511_56728.doc uslubiyat. leksikografiya. etimologiya reja: 1. uslubiyat ( stilistika) 2. leksikografiya etimologiya 3. uslubiyat ( stilistika) uslub- soâzlovchi va yozuvchining ifodalanayotgan fikrga, voqea, hodisaga shaxsiy munosabatidir. shu yoâl bilan ayni bir jumlada qoâshimcha subâektiv ( modal) mazmun ham ifodalanadi. nutq uslublari besh xil: soâzlashuv, rasmiy, ilmiy, ommaviy, badiiy uslub. 1. soâzlashuv uslubi- ona tilidagi bor imkoniyatlardan foydalanadi. 2. rasmiy-idoraviy ( ish qogâozlari uslubi)- shaxslar bilan shaxslar orasidagi, shaxslar bilan davlat idoralari orasidagi ijtimoiy munosabatlarni ifodalashga xizmat qiladi: ariza, tilxat, adres, xat, telegramma, farmoyish, tarjimai hol rasmiy uslub koârinishlaridir. qisqalik, aniqlik, soddalik rasmiy ish qogâozlari uslubining asosiy belgilaridir. ibora va jumlalar bir qolipda boâladi. soâzlar koâchma maânoda ishlatilmaydi. 3. ilmiy uslub-fan-texnika tilidir. ilmiy uslubning asosini atama, taârif, qoida, qonun va shartli belgilar tashkil etadi. bu uslub termin ( atama) lar bilan ish koâradi. 4. ommaviy (ommabop, publisistik) uslub - matbuot, radio, telekoârsatuvga xos boâlgan tildir. 5. badiiy uslub- badiiy tasvir vositalari …

qomusiy) lugâatlar ijtimoiy turmushning barcha sohasiga oid soâzlarni qamrab oladi. ensiklopedik lugâatlarda soâzlar, birikmalar, maâlum bir voqea-hodisalar izohlanadi. lingvistik lugâatlarda esa faqat soâzlar beriladi. lugâatlar qoâllanish doirasiga koâra ikki xil boâladi: umumiy lugâatlar va maxsus lugâatlar. umumiy lugâatlar barchaga moâljallangan boâlib, ulardan turli soha vakillari foydalanishi mumkin. masalan: âimlo lugâatiâ, âizohli lugâatâ, âruscha-oâzbekcha lugâatâ. maxsus lugâatlar esa maâlum bir soha vakillari uchun moâljallangan boâladi: âsinonimlar lugâatiâ, âmatematik terminlar lugâatiâ. soâzligining bir til yoki bir necha tildan iborat boâlishiga koâra tarjima lugâatlari va bir tilli lugâatlar farqlanadi. i.tarjima lugâatlarida bir tilning lugâaviy birligiga boshqa tildagi mos birlik beriladi. masalan, âoâzbekcha-ruscha lugâatâ. ii. bir tilli lugâatlar (oâz til lugâatlari) ning soâzligi bir tilda boâladi. bir tilli lugâatlarning quyidagi turlari bor. 1. izohli lugâatda lugâaviy birliklarning (soâz yoki iboralarning) maânosi izohlanadi. lugâaviy birlik koâp maânoli boâlsa, uning barcha maânolari beriladi va izohlanadi. âoâzbek tilining izohli lugâatiâ 1981 yilda 2 jild holida nashr etilgan …

astotali lugâat soâzlarning qoâllanish miqdori va foizi haqida maâlumot beradi. 6.ters (chappa, teskari) lugâatda soâzlar qaysi harf bilan tugashiga qarab joylashtiriladi. 7.oâzlashma soâzlar lugâatida boshqa tillardan oâzlashgan soâzlar izohlanadi. 8.oâzbek tilining izohli frazeologik lugâatida frazeologik birliklar (iboralar) izohlanadi. sh.rahmatullayevning âoâzbek tilining izohli frazeologik lugâatiâ 1978 yilda tuzilgan. 9.sinonimlar lugâatida sinonimlar izohlanadi. 10.omonimlar lugâatida omonimlar izohlanadi. 11.antonimlar lugâatida antonimlar ( qarama-qarshi maânoli soâzlar) beriladi. 12.dialektal lugâatda oâzbek tilining dialekt va shevalariga xos boâlgan soâzlar qayd etiladi. 13. terminologik lugâatda terminlar izohlanadi. 14. etimologik lugâatda soâzlarning kelib chiqishi, shakllanish tarixi yoritiladi. â«oâzbek tilining etimologik lugâatiâ» 2000 yilda prof. sh. rahmatullayev tomonidan yaratildi. âoâzbek tilining izohli etnografik lugâatiâ, âqoâshma soâzlar lugâatiâ hali yaratilmagan. etimologiya etimologiya soâzlarning kelib chiqishi, shakllanish tarixini oârganuvchi boâlim. soâzlarning kelib chiqishini oârganish quyidagilarda ahamiyatli: 1) soâzlarning lugâaviy maâno koâlamini yoritishda. 2) soâz oâzagini aniqlashda. 3) tilning tarixiy taraqqiyoti davomidagi oâzgarishlarni tahlil qilishda. masalan: dehqon soâzi yer ochib, ekin oâstiruvchi …

adi: mehnat-mehnatning tagi rohat. vatan soâzi aslida âtugâilgan joyâ maânosini anglatadi. keyinchalik, vatan soâzining maâno doirasi kengaya borib, âmamlakatâ, âyurtâ tushunchasiga teng kelib qolgan. etimologik kuzatishlar, turkiy tillar etimologiyasiga bogâliq fikrlar muayyan til, jumladan, oâzbek tili tabiatini yoritishda muhim ahamiyat kasb etadi. turkiy soâzlar etimologiyasiga oid quyidagi xulosalar oâquvchi bilimini boyitishga xizmat qiladi. 1. oâzbek tilidagi turkiy soâzlar asosan ikki boâgâinli, qisman bir va uch boâgâinli boâlib, toârt va undan ortiq boâgâinli soâzlar juda kam. 2. bir boâgâinli soâzlar qadimgi turkiy tilga mansub boâlib, hozirgi oâzbek tili nuqtai nazaridan tub deb qaraladi. qadim turkiy soâzlar undosh- unli- undosh (sus) shaklida boâlgan oâzaklarga asoslangan. 3. turkiy tillarga, jumladan oâzbek tiliga bir boâgâin tarkibida ikki undoshning ketma-ket kelishi xos emas. oâzbek tilida uchraydigan berk, boârk, art burch, boârt soâzlari oxiridagi undosh aslida qoâshimcha sifatida keyin qoâshilgan: ber-ik-berk, boâru-k-boârk; ari-t-art, bur-uch-burch, boâr-ut-boârt. 4. qadimgi turkiy tilda (oâzbek tilining dastlabki taraqqiyot bosqichida) soâz yasovchi …

ulaâ tushunchasi shakllangan. soâzning qadimiy koârinishi keyingi davrlarda fonetik oâzgarishga uchragan: qoâsh-ugâ-qoâshugâ-qoâshuq-qoâshiq. burungi âilgariâ, âoldinâ, âavvalâ. koâchatlarning holati burun qanday boâlsa, hozir ham shunday. bu soâz âhid bilish aâzosiâ maânosidagi burun otining âoldinâ, âilgariâ maânosi asosida yuzaga kelgan (burun ham yuz sathidan oldin, ilgari turgani uchun shunday nomlangan). 1 mazkur soâz etimologiyasi haqida sh. rahmatullayev, m. qodirovlarning â«oâzbek tilining qisqa etimologik lugâatiâ» (-t.âuniversitetâ,1997-1998)da fikr bildirilgan.

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "uslubiyat. leksikografiya. etimologiya"

1405770511_56728.doc uslubiyat. leksikografiya. etimologiya reja: 1. uslubiyat ( stilistika) 2. leksikografiya etimologiya 3. uslubiyat ( stilistika) uslub- soâzlovchi va yozuvchining ifodalanayotgan fikrga, voqea, hodisaga shaxsiy munosabatidir. shu yoâl bilan ayni bir jumlada qoâshimcha subâektiv ( modal) mazmun ham ifodalanadi. nutq uslublari besh xil: soâzlashuv, rasmiy, ilmiy, ommaviy, badiiy uslub. 1. soâzlashuv uslubi- ona tilidagi bor imkoniyatlardan foydalanadi. 2. rasmiy-idoraviy ( ish qogâozlari uslubi)- shaxslar bilan shaxslar orasidagi, shaxslar bilan davlat idoralari orasidagi ijtimoiy munosabatlarni ifodalashga xizmat qiladi: ariza, tilxat, adres, xat, telegramma, farmoyish, tarjimai hol rasmiy uslub koârinishlaridir. qisqalik, aniqlik, soddalik rasmiy ish qo...

DOC format, 36.0 KB. To download "uslubiyat. leksikografiya. etimologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: uslubiyat. leksikografiya. etim… DOC Free download Telegram