sintaktik aloqa ва муносабатлар

DOC 56,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1405758962_56543.doc sintaktik aloqa ð²ð° ð¼ñð½ð¾ñð°ð±ð°ñð»ð°ñ ð ðµð¶ð° 1. sintaktik aloqa. 2. soâz tizmasi. 3. soâz birikmasi. 4. sintaktik aloqani taâminlovchi vositalar. sintaktik aloqa. mustaqil soâzlarning nutq jarayonidagi erkin bogâlanishi sintaktik aloqa deyiladi: suvlar tiniq, toza havo. sintaktik birliklar bir necha aâzoli boâladi. faqat gap bir aâzoli boâlishi mumkin. nutqda soâzlarning bir-biri bilan bogâlanishi har bir tilning lsqlari, leksemalarning birikish imkoniyatlari asosida sodir boâladi. soâzlarning sintaktik munosabatga kirishuvi natijasida hosil boâlgan sintaktik qurilma soâz qoâshilmasi deyiladi. bu soâzlarning bir-biriga ergashishi (aâlochi oâquvchi) yoki tenglashishi (olma va anor) shakllarida boâlishi mumkin. aâlochi oâquvchi birikmasida bir soâz maânoviy qobiliyatini namoyon qilish uchun boshqasiga ehtiyoj sezadi. aniqrogâi, (oâquvchi) uzvi izohlanishga muhtoj. shu boisdan (aâlochi) soâzi unga ergashib, izohlab keladi. bu tobelanish aloqasidir. tobelanish aloqasi natijasida soâz birikmasi va gaplar hosil boâladi: tiniq suv, salim oâqidi. oâzbek tilida keyin kelib, maânosi izohlanayotgan soâz hokim (bosh) soâz, hokim soâzga ergashish yoâli bilan bogâlanib, uning maânosini izohlaydigan …

tobelanish aloqasi asosida soâz birikmasi va gap shakllanadi. soâz tizmasi. soâz tizmasi (olma va anor) teng huquqli aâzolardan tashkil topadi. ular orasida tobelik boâlmaydi. shunga muvofiq, ular orasida bir-birini izohlash, toâldirish hodisasi ham boâlmaydi. soâz tizmasi tashkil etuvchilarining oârnini almashtirish ham mumkin: (anor va olma). bu ularning sintaktik mavqei va maânosiga putur yetkazmaydi. soâz tizmasidagi aâzolar birgalikda boshqa soâzga tobelanib, uni aniqlashi (oq va sariq gullar) yoki boshqa soâz tomonidan izohlanib, birgalikda hokim uzv boâlib kelishi mumkin (shirin olma va anor). shuningdek, soâz tizmasidagi har bir uzv oâziga xos tobe uzvlarga ham ega boâlishi mumkin (oâqiyotgan bola) va (yozayotgan qiz). soâz tizmasi aâzolari teng bogâlovchilar yordamida yoki bogâlovchi vositalarsiz, faqat ohang yordamida bogâlanishi mumkin: bola, qiz kabi. soâz tizmasi aâzolari, asosan, bir soâz turkumiga mansub leksemalar voqelanishlari boâladi: olma (ot) va anor (ot). baâzan ular turli turkumlardan ham boâladi: salim (ot) va men (olmosh). soâz birikmasi birikuvchi soâzlarning hokim-tobelik munosabati …

b va ohangdan bilinib turadi. masalan: (tiniq suv) (tobe+hokim), suv tiniq (tobe+hokim). nutqiy birikuvlarda hokim-tobelik belgilarini aniqlashda ohangga asoslanishning ahamiyati katta. masalan, soâz tizmasida sanash ohangi mavjud boâlsa (qalam, daftar), soâz birikmasida koâtariluvchi (kitobni oâqimoq) va gapda pasayuvchi ohang (suvlar tiniq) amal qiladi. biroq hokim-tobelikni aniqlashda morfologik koârsatkichlarga tayanish har doim ham toâgâri boâlavermaganligi kabi (chunki morfologik koârsatkichlarsiz ham soâz birikuvlari hosil boâlaveradi - qizil qalam), ohang va soâz tartibiga tayanish ham mutlaq asos emas. chunki kitobni oâqidi nutqiy soâz birikmasi pasayuvchi ohang bilan aytilsa, oâqidim kitobni hosilasida hokim soâz oldin tobe soâz keyin kelsa-da u soâz birikmasi sanalaveradi. umuman, tobelikning koârsatkichlari boâlmaganda, tartib hokim-tobelikning asosiy belgisi boâladi, bunday koârsatkich boâlganda esa u oâz kuchini yoâqotadi. tenglashish uyushiq boâlaklar va ayrim qoâshma gap aâzolari orasida amal qilsa, bulardan boshqa bogâlanishlar tobelanish aloqasidir. gap. gapning asosini ham tobelanish tashkil qiladi. kesim gapning markaziy, uyushtiruvchi boâlagi boâlib, u barcha gap boâlaklarini oâziga …

ular soâz birikmasida tobe aâzo mavqeida kelish uchun maâlum bir grammatik koârsatkichni talab qilmaydi. ayrim soâz turkumlari (masalan, ot, feâl) asosan, hokim mavqe egallashga xoslangan: issiq non, kitobni keltirmoq. shu boisdan ular tobe aâzo sifatida nutqda ishtirok etishi uchun oâziga xos grammatik shakl kasb etadi: paxtani termoq, terilgan paxta. sintaktik aloqalarni ifodalovchi vositalar sintaktik shakl hosil qiluvchi qoâshimchalar, yordamchi soâzlar, soâz tartibi va ohanglardir. aloqa-munosabat (sintaktik ) shakllari. bular sintaktik shakl hosil qiluvchi vositalar - kelishik, egalik, kesimlik shakllaridir. aloqa-munosabat shakllari soâzlarni erkin biriktirishning eng faol vositalaridan hisoblanadi. men qishloqqa bordim gapida -ga shakli qishloq soâzini bormoq feâli bilan, -dim kesimlik shaklidagi -m koârsatkichi men soâzini bormoq feâliga tobelash vazifasini oâtamoqda. egalik qoâshimchalari mustaqil soâzlarning hokim mavqeda kelishini ifodalab, uning tobe soâzga munosabatini koârsatadi (sizning uyingiz). shuningdek, bogâlash bilan birgalikda, hokim va tobe soâzning shaxs va sonda moslashishini ham taâminlaydi. kelishik mustaqil soâzlarning barchasi uchun tobelikni taâminlovchi formal koârsatkichdir. masalan, …

lishini ham talab qiladi: marraga qadar bir tekisda yugurib borishdi. bogâlovchilar odatda, soâz tizmalarining, gaplarning aâzolarini bogâlash uchun xizmat qiladi. masalan: olma va anor. men oâqidim va yozdim. teng bogâlovchi birinchi misolda soâz tizmasi aâzolarini, ikkinchi misolda esa qoâshma gap aâzolarini bogâlash uchun xizmat qilgan. bogâlama ot kesimni ega yoki boshqa tobe aâzolar bilan bogâlash uchun xizmat qiladi: biz oâtgan yili talaba boâldik. bunda boâldik bogâlamasi shaxs-son va zamon maânolarini ifodalagan va kesimni uning shaxs (biz) va zamon (oâtgan yili) kengaytiruvchilari bilan bogâlagan. soâz tartibi. soâzlar erkin birikuvlarda grammatik shakllar asosida bogâlanganda soâz tartibi oâzgarsa-da, u maânoviy munosabat yoki bogâlanishga taâsir qilmaydi: sen kitobni keltirdingmi? kitobni sen keltirdingmi? keltirdingmi sen kitobni? birikuvlaridagi soâzlar oârni almashtirilganiga qaramay, keltirdingmi soâz shakli hokim, sen va kitobni soâz shakllari tobe aâzo sifatida qolavergan. chunki ular sintaktik mavqelarini taâminlovchi vositalar - morfologik koârsatkichlarga ega. soâzlarning hokim-tobeligi (sintaktik mavqei)ni koârsatuvchi vositalar boâlmaganda soâz tartibining qimmati oshadi …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"sintaktik aloqa ва муносабатлар" haqida

1405758962_56543.doc sintaktik aloqa ð²ð° ð¼ñð½ð¾ñð°ð±ð°ñð»ð°ñ ð ðµð¶ð° 1. sintaktik aloqa. 2. soâz tizmasi. 3. soâz birikmasi. 4. sintaktik aloqani taâminlovchi vositalar. sintaktik aloqa. mustaqil soâzlarning nutq jarayonidagi erkin bogâlanishi sintaktik aloqa deyiladi: suvlar tiniq, toza havo. sintaktik birliklar bir necha aâzoli boâladi. faqat gap bir aâzoli boâlishi mumkin. nutqda soâzlarning bir-biri bilan bogâlanishi har bir tilning lsqlari, leksemalarning birikish imkoniyatlari asosida sodir boâladi. soâzlarning sintaktik munosabatga kirishuvi natijasida hosil boâlgan sintaktik qurilma soâz qoâshilmasi deyiladi. bu soâzlarning bir-biriga ergashishi (aâlochi oâquvchi) yoki tenglashishi (olma va anor) shakllarida boâlishi mumkin. aâlochi ...

DOC format, 56,5 KB. "sintaktik aloqa ва муносабатлар"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: sintaktik aloqa ва муносабатлар DOC Bepul yuklash Telegram