sintaksis va uning o’rganish manbai. lisoniy sintaktik qolip

DOC 74,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1405758695_56541.doc sintaksis va uning oârganish manbai. lisoniy sintaktik qolip reja: 1. sintaksis va uning tadqiq manbai. 2. asosiy sintaktik birliklar. 3. lsq haqida tushuncha. 4. lsqning asosiy turlari 5. anâanaviy va sistemaviy (struktur) sintaksis. sintaksis va uning tadqiq manbai. til oâz ijtimoiy vazifasini sintaktik qurilma - gap vositasida amalga oshiradi. tildagi barcha - fonetik, leksik, morfologik hodisalar ana shu sintaktik qurilishga xizmat qiladi. biroq bular sirasida leksika va morfologiyaning til grammatik qurilishidagi ishtiroki bevosita muhimdir. zero, har qanday sintaktik hodisada soâz va morfologik koârsatkichlarni koâramiz. shu boisdan sintaktik mohiyatlarni belgilashda leksik va morfologik omillarga tayaniladi. grammatika morfologiya va sintaksisni oâz ichiga oladi. morfologiya, asosan, sintaktik qurilish vositalari boâlmish grammatik koârsatkichlar tizimi - morfologik kategoriyalarni oârganadi, ularning umumiy va xususiy grammatik maâno (ugm va xgm) larini oârganadi. shuningdek, u soâz turkumlarining umumiy grammatik xossalarini ham tekshirib keladi. aslida, morfologiyaning tekshirish manbai yo leksik, yo sintaktik tabiatga ega boâladi. masalan, soâz turkumlari …

ga â«belgiâ» maâno boâlakchasiga ega boâladi. aloqa-munosabat (sintaktik) shakllari soâzlarning lugâaviy maânosiga taâsir qilmasdan, ularni sintaktik aloqaga kiritish uchungina xizmat qiladi. masalan, kitobni olmoq birikmasidagi tushum kelishigi qoâshimchasi kitob leksemasini olmoq feâliga tobelash vazifasini bajarmoqda. aytilganlardan xulosa qilish mumkinki, soâz turkumlari yuksak lugâaviy umumlashtirish, soâzlarni umumiy belgilari asosida birlashtirish natijasi boâlsa, grammatik koârsatkichlarning bir qismi leksik va bir qismi sintaktik ahamiyatga egadir. demak, tilshunos i.i.meshchaninov taâbiri bilan aytganda, morfologiya aslida leksik va sintaktik jihatlar birligidir. sintaksis (gr. sintaxys - tuzish, qurish)ning asosi gap haqidagi taâlimotdir. gaplar, aslida, soâzlarning erkin birikuvlariga ham asoslanganligi tufayli soâzlarning bogâlanish qonuniyatlari, soâz birikmalari ham sintaksisda oârganiladi. atom xususiyatlari va ularning birikish qonuniyatlarini ochish molekula tabiatini oârganishga boâysundirilganligi kabi soâz birikmalarini oârganish ham gap taâlimotining tarkibiy qismi boâlib, undan ajratilgan holda qaralishi mumkin emas. sintaksis soâzlarning har qanday birikuvlarini emas, balki hokim-tobelik munosabatiga kirishgan erkin nutqiy birikuvlar va ularning lisoniy mohiyatlarini tekshiradi. qaysidir yoâsindagi soâzlarning birikuvlari …

irikmasi va gap sintaksisning asosiy birliklaridir. shunga koâra, sintaksis uchga boâlinadi; soâz shakli sintaksisi: soâz birikmasi sintaksisi; gap sintaksisi; soâzlarning nutqda oâzaro aloqaga kirishuvidan soâz qoâshilmalari vujudga keladi. soâz qoâshilmalarini ikki guruhga birlashtirish mumkin: gap (osmon tip-tiniq); soâz birikmasi (tip-tiniq osmon); til jamiyatda aloqa qilish, axborot uzatish vositasi hisoblanadi. axborot uzatish esa gap orqali amalga oshiriladi. demak, gap fikr ifodalaydi. soâz birikmasi fikr emas, balki soâz kabi tushuncha ifodalaydi. (biroq soâz birikmasi ifodalagan tushuncha soâz ifodalagan tushunchadan farqlanadi.) koârinadiki, sintaksisning bosh birligi gap boâlib, soâz birikmasi soâz kabi bevosita yoki bilvosita uning tashkil etuvchisidir. sintaktik birliklar â gap va soâz birikmalari â soâzlarning qoâshilishidan hosil boâlishi, bu qoâshilishning esa turli vosita (qoâshimchalar, yordamchi soâzlar) va usul (masalan, tobe aloqaning turlari) lar orqali yuzaga kelishi sintaksisning boshqa sathlar bilan zich aloqada ekanligini koârsatadi. demak, nutqda: 1.soâz boshqa soâz bilan tobe yoki hokim mavqeda bogâlanadi. buning uchun u maâlum bir grammatik shaklga …

a berilmaganlik (moddiylikdan xolilik), miqdoran cheklilik, takrorlanuvchanlik, ijtimoiylik va majburiylik belgilariga ega boâlib, bevosita kuzatishda berilganlik, miqdoriy cheklanmaganlik, betakrorlik, individuallik, ixtiyoriylik sifatlariga ega boâlgan nutqiy hodisalarga qarama-qarshi turadi. nutqiy sintaktik birliklar sifatida nutqda qoâllaniladigan, sezgi aâzolariga taâsir qiladigan oâqish, yozish, aytish, eshitish mumkin boâlgan soâz birikmalari va gaplar tushuniladi. lisoniy sintaktik birliklar esa soâz birikmasi va gap hosil qilish qoliplaridir. biz ularni lisoniy sathga tegishli boâlganligi uchun lisoniy sintaktik qolip (qisqacha lsq) lar deb ataymiz. lsq nima? gâisht quyuvchi usta gâisht quyishda qolipdan foydalanadi. loyni qolipning kataklariga joylashtirib, u qolip shaklini olgach, qolipdan chiqarib toâkadi. qolip asosida qancha gâisht quyilsa ham, gâishtlarning barchasi bir xil shaklga ega boâladi. bu bir xillik gâishtlarning oâziga bogâliq boâlmay, qolipning xususiyatlari bilan aloqadordir. lsqlar ham gâisht qoliplariga oâxshaydi. inson ongida ham soâzlash, nutqni shakllantirish maqsadida leksemalarni soâz birikmalari shakliga keltirish, gap hosil qilish qoliplari mavjud. ular lsqlar, modellar, konstruktsiyalar, qurilmalar tarzida nomlansa-da, aslida, bir …

ida uzoq vaqtlar davomida shakllanadi. bu koânikmalar boâlmasa, inson birikmalar hosil qila olmaydi. bunga quyidagi dalil asosida amin boâlishimiz mumkin. deylik, biror tilni, masalan, ingliz tilini oârganmoqchi boâlgan kishi ongida bu tilga xos birikma tuzish koânikmasi - lsq shakllanmagan boâlsa, oâzbekcha kitob va oâqimoq soâzlarining ingliz tilidagi a book va to read muqobillarini bilsa-da, birikma hosil qila olmaydi yoxud oâzbek tiliga xos [ot + feâl] qolipi asosida a book to read deya oladi, xolos. ingliz tilida esa kitobni oâqimoq birikmasini hosil qiluvchi lsq [to v+ the n] koârinishida boâlib, undan to read the book, to write the letter kabi hosilalar paydo boâladi. maâlum boâladiki, lsqlar jamiyat aâzolari ongida yashaydi va moddiy qiyofaga ega emas. uni sezgi aâzolari asosida bilib boâlmaydi. qoliplardan chiqqan nutqiy hosilalarni esa aytish, eshitish, yozish va oâqish mumkin ekan, bu ularning moddiylikka egaligidir. 1.lsqlarning ijtimoiyligi va nutqiy birikmalarning individualligi. lsqlar bir kishi tomonidan emas, balki shu tilda …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"sintaksis va uning o’rganish manbai. lisoniy sintaktik qolip" haqida

1405758695_56541.doc sintaksis va uning oârganish manbai. lisoniy sintaktik qolip reja: 1. sintaksis va uning tadqiq manbai. 2. asosiy sintaktik birliklar. 3. lsq haqida tushuncha. 4. lsqning asosiy turlari 5. anâanaviy va sistemaviy (struktur) sintaksis. sintaksis va uning tadqiq manbai. til oâz ijtimoiy vazifasini sintaktik qurilma - gap vositasida amalga oshiradi. tildagi barcha - fonetik, leksik, morfologik hodisalar ana shu sintaktik qurilishga xizmat qiladi. biroq bular sirasida leksika va morfologiyaning til grammatik qurilishidagi ishtiroki bevosita muhimdir. zero, har qanday sintaktik hodisada soâz va morfologik koârsatkichlarni koâramiz. shu boisdan sintaktik mohiyatlarni belgilashda leksik va morfologik omillarga tayaniladi. grammatika morfologiya va sintaksisni oâ...

DOC format, 74,0 KB. "sintaksis va uning o’rganish manbai. lisoniy sintaktik qolip"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: sintaksis va uning o’rganish ma… DOC Bepul yuklash Telegram