otlarda egalik kategoriyasi

DOC 38,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405689816_56343.doc otlarda egalik kategoriyasi reja: 1. egalik kategoriyasi haqida ma'lumot 2. otlarda egalik qo'shimchalari va uning fonetik variantlari 1. egalik qo'shimchasini olgan otlarda yuz beradigan fonetik o'zgarishlar 1. egalik kategoriyasi haqida ma'lumot otga xos morfologik xususiyatlardan yana biri egalik kategoriyasidir. predmet (keng ma'noda)ning uch shaxsdan biriga taalluqli (oid, tegishli) ekanligini ko'rsatuvchi umumiy ma'nolar va ularni ifoda qiluvchi shakllar tizimiga egalik kategoriyasi deyiladi. masalan: birlik ko'plik i shaxs. mening kitobim, bizning kitobimiz. ii shaxs. sening kitobing, sizning kitobingiz iii shaxs. uning kitobi ularning kitobi misoldan ko'rinadiki, predmet so'zlovchi (i shaxs) tinlovchi (ii shaxs) o'zga (iii shaxs) ga bir predmet yoki ko'p predmet taalluqli bo'lishi mumkin. mana shu egalik, oid tegishlilik ma'nosini ifodalash uchun xizmat qiladigan shakllar ham mavjud. o'zbek tilida egalik ma'nosi, asosan, morfologik usul bilan ifodalanadi. egalik, oidlik, tegishlilik ma'nosini ifodalash uchun xizmat qiladigan qo'shimchalar egalik qo'shimchalari deyiladi. maslan: daftarim, vazifam kabi so'zlar tarkibidagi -im, -m qo'shimchalari shu so'z orqali …

axs -si -i -si -i (bog'cha-si) (gul-i) (bog'cha-si) (gul-i) egalik qo'shimchasini olgan ot, odatda, qaratqich kelishigidagi boshqa ot, olmosh yoki otlashgan so'z bilan o'zaro bog'lanadi: daftarning varag'i, mening vazifam, yaxshining so'zi kabi. egalik qo'shimchasi otning gapdagi sintaktik vazifasini ko'rsatmaydi. 3. egalik qo'shimchasini olgan otlarda yuz beradigan fonetik o'zgarishlar egalik qo'shimcha ba'zi otlarga qo'shilganda quyidagi fonetik o'zgarishlar ro'y beradi. 1. k, q, undoshi bilan tugagan ko'p bo'g'inlik so'zlarga shuningdek, bek kabi ayrim bir bo'g'inlik so'zlarga egalik qo'shimachasi qo'shilganda, k undoshi g undoshiga, q undoshi, g' undoshiga aylanadi va shunday yoziladi: tilak-tilaging, yurak-yuraging, kubok-kubogi, bek -begi kabi. lekin ko'p bo'g'inli o'zlashma so'zlarga bir bo'g'inli ko'pchilik so'zlarga egalik qo'shimchasi qo'shilganda k, q, undoshi asliga aytiladi va yoziladi: ishtirok-ishtiroki, ocherk-ocherki, erk-erki, huquq-huquqi, ravnaq-ravnaqi, yuq-yuqi kabi. 2.o'rin, qorin, burun, o'g'il, bo'yin, ko'ngil, singil kabi otlarga egalik qo'shimchasi qo'shilganda, ikkinchi bo'g'indagi i, u unlilari aytilmaydi va yozilmaydi: o'rin-o'rnim, qorin-qornim, burun-burning, o'g'il-o'g'lim, ko'ngil-ko'ngli, singil-singlim kabi 3.parvo, obro', …

toshkent, 1992 yil 4. s.rahimov, b.umurqulov, «hozirgi o'zbek-adabiy tili» toshkent, 2001 y 5. s.rahimov, b.umurqulov, «hozirgi o'zbek adabiy tili» toshkent, 2003 y 6. sh. shoabdurahmonov, m.asqarova, a.hojiyev. «hozirgi o'zbek adabiy tili» ii qism. toshkent, «o'qituvchi» nashriyoti, 1980 yil 7. a.g'ulomov, a.n. tixonov, r. kungurov. «o'zbek tilimorfem lug'ati» toshkent, 1977 yil 8. www.ziyonet.uz

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "otlarda egalik kategoriyasi"

1405689816_56343.doc otlarda egalik kategoriyasi reja: 1. egalik kategoriyasi haqida ma'lumot 2. otlarda egalik qo'shimchalari va uning fonetik variantlari 1. egalik qo'shimchasini olgan otlarda yuz beradigan fonetik o'zgarishlar 1. egalik kategoriyasi haqida ma'lumot otga xos morfologik xususiyatlardan yana biri egalik kategoriyasidir. predmet (keng ma'noda)ning uch shaxsdan biriga taalluqli (oid, tegishli) ekanligini ko'rsatuvchi umumiy ma'nolar va ularni ifoda qiluvchi shakllar tizimiga egalik kategoriyasi deyiladi. masalan: birlik ko'plik i shaxs. mening kitobim, bizning kitobimiz. ii shaxs. sening kitobing, sizning kitobingiz iii shaxs. uning kitobi ularning kitobi misoldan ko'rinadiki, predmet so'zlovchi (i shaxs) tinlovchi (ii shaxs) o'zga (iii shaxs) ga bir predmet yoki ko'p predme...

Формат DOC, 38,0 КБ. Чтобы скачать "otlarda egalik kategoriyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: otlarda egalik kategoriyasi DOC Бесплатная загрузка Telegram