ona tili darslarida taqqoslash usulini qo’llash yo’llari

DOC 61,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405688936_56323.doc ona tili darslarida taqqoslash usulini qo’llash yo’llari reja: 1. taqqoslash – olamni bilish usullaridan biri sifatida. 2. taqqoslash usulini tilning barcha sathlarini o’qitishda qo’llash mumkin ekanligi. 3. so’z turkumlarini o’rganishda taqqoslash usulidan foydalanish. 4. ona tili ta’limida taqqoslashning bosqichli ketma-ketlik usulidan foydalanish. 5. xulosa tayanch tushunchalar: taqqoslash usuli, olamni bilish usuli, induksiya, xususiylik, umumiylik, tahlil, farqlar, bosqichli ketma-ketlik biz tabiat va jamiyatdagi ko’plab narsa, hodisalarni bir-biriga taqqoslash orqali o’rganamiz. shu ma’noda taqqoslash bilish usullaridan biri sanaladi. bu usul ta’lim jarayonida ham keng qo’llanadi. ona tili ta’limida taqqoslash usulining keng qo’llanishi ona tili o’qitishga induktiv metodning asos qilib olinishi bilan bog’liq. ma’lumki, induksiya asosida ta’lim berish xususiylikdan umumiylikka, tahlillardan xulosalarga borish usulidir. ta’lim jarayonida o’quvchilar e’tiboriga ko’plab misol va mashqlar havola qilinadi. o’quvchilar ularni berilgan topshiriqlar asosida tahlil qiladilar. til hodisalarini tahlil qilish jarayonida taqqoslash muhim o’rin tutadi. o’quvchilar berilgan hodisalarni, til materiallarini bir-biriga qiyoslaydilar. qiyoslash asosida bir-biriga yaqin yoki …

hiriqlar orqali o’quvchining shaxsiy faoliyat mahsuliga aylanadi. jumladan, 8-sinfda “so’z birikmasi” mavzusiga oid tushunchalarni shu asosda o’rgatish maqsadga muvofiqdir. darslikda shu mavzuga oid “so’z birikmasi va so’zlar qo’shilmasi”, “so’z birikmasi va so’z”, “so’z birikmasi va ibora”, “tasviriy ifoda”, “so’z birikmasi va qo’shma so’zlar”, “so’z birikmasi va gap” kabi mavzular berilganki, o’quvchi ularni faqat qiyoslab o’rganish asosidagina so’z birikmasi haqida mukammal xulosa chiqara oladi. shulardan “so’z birikmasi va so’zlar qo’shilmasi” mavzusining o’rganilishini ko’rib chiqaylik. mavzuga oid quyidagicha ijodiy amaliy topshiriqlar berilgan: 29-mashq. 1-topshiriq. berilgan juftliklarni qiyoslab, ular orasidagi farqni izohlang. 1) karimjonning akasi – karim va akasi; 2) mening otam – men bilan otam; 3) gazetadagi maqola – gazeta va maqola; 4) opasining qizi – opasi va qizi. o’quvchilar berilgan juftliklar bilan tanishadilar, ularni kuzatadilar. shundan so’ng o’qituvchi ular bilan quyidagicha suhbat o’tkazadi: o’qituvchi. berilgan juftliklarning o’xshash tomoni nimada ko’rinadi? o’quvchi. juftlikning har ikki qismidagi birliklar ikki so’zdan tashkil topgan. o’qituvchi. …

ohangi yordamida bog’lanishini bilib oladilar. tobe bog’lanish so’z birikmasini, teng bog’lanish esa so’z qo’shilmalarini hosil qiladi degan yakuniy xulosa chiqaradilar. agar so’z qo’shilmalari va so’z birikmalari shunday tarzda yonma-yon qo’yilib, o’zaro qiyoslanmasa, o’quvchilar so’z birikmasini so’z qo’shilmalaridan aniq farqlay olmaydilar. bulardan ko’rinadiki, taqqoslash usulini ona tili ta’limida qo’llash maqsadga muvofiqdir. bu usul orqali o’quvchilar til hodisalari haqida aniq va puxta tushuncha hosil qiladilar, ularni bir-biriga qorishtirmaydilar. ona tili ta’limida taqqoslash usulining muhim o’rin tutishi haqida ko’p bora aytilgan. til fanining barcha sathlarida bu usuldan foydalanish mumkin. bundan ko’rinadiki eng kichik va eng yirik nutqiy hodisalarni o’rgatishda ham shu usuldan foydalanish imkoniyati bor. tilning morfologiya sathida ko’plab so’z turkumlari, so’z shakllari haqida ma’lumot beriladi. so’z yasovchi qo’shimchalarni va so’z shakli yasovchi qo’shimchalarni o’rgatish jarayonida ulardagi omonimlik xususiyatiga duch kelinadi. qo’shimchalardagi omonimlik xususiyati taqqoslsh orqali o’rgatilsa, o’quvchi uni ongli tarzda idrok qiladi, bu hodisa uning xotirasida uzoq vaqt saqlanadi. ayrim qo’shimchalardagi omonimlik …

bu qo’shimchalarning fe’l yasovchi qo’shimchalar ekanligini bilib oladilar. mazkur qo’shimchalar omonim qo’shimchalar bo’lib, ular fe’lning turli shakllarini yasashda ham ishtirok etadi. fe’lning ravishdosh shakli o’rganilganda, bu shaklni hosil qiluvchi qo’shimchalar qatorida -a, -y qo’shimchalari ham aytib o’tiladi. o’quvchilar 116-117-mashqlarni ishlash orqali ravishdosh shaklining shu qo’shimchalar yordamida ham yasalishini bilib oladilar. keyingi mashg’ulotda 119-mashq ishlanadi va bunda asosiy e’tibor -a, -y qo’shimchalari yordamida yasaluvchi ravishdoshlarga qaratiladi. shu o’rinda o’qituvchi fe’l yasovchi va ravishdosh shaklini yasovchi -a, -y qo’shimchalarini o’zaro taqqoslab o’tishi zarur. buning uchun quyidagicha misollar yonma-yon qo’yiladi va o’zaro qiyoslanadi: 1. nasim ukasi bilan o’ynadi. toma-toma ko’l bo’lur. 2. devor tutundan qoraydi. u ishlay-ishlay charchadi. misollar o’qitiladi va quyidagicha suhbat o’tkaziladi: o’qituvchi. birinchi gap juftligida berilgan o’ynadi, toma-toma so’zlariga e’tibor bering va ularning o’zagini toping, so’zlar tarkibidagi -a qo’shimchasining vazifasini aniqlang. o’quvchi. o’ynadi so’zining o’zagi o’yin bo’lib, bu so’z ot turkumiga mansub. –a qo’shimchasi shu so’zga qo’shilib, o’yna fe’lini hosil …

i yaxshi bilib oladilar va quyidagicha xulosa chiqaradilar: -a, -y qo’shimchalari ot, sifat turkumidagi so’zlarga qo’shilganda fe’l yasovchi qo’shimcha hisoblanadi. fe’llarga qo’shilib kelganda ravishdosh shaklini hosil qiladi. bu taqqoslashning birinchi bosqichidir. taqqoslashning keyingi bosqichi 7-sinfda “xabar mayli” mavzusi o’tilganda o’tkaziladi. xabar mayli tushunchasi orqali fe’lning zamon shakllari haqida ham ma’lumot beriladi. o’quvchilar 16-jadval bilan ishlash, 176-mashqda berilgan topshiriqni bajarish orqali fe’lning hozirgi-kelasi zamon shakllari -a, -y qo’shimchalarini qo’shish orqali hosil bo’lishini bilib oladilar. masalan, boraman, o’qiyman kabi fe’llar hozirgi-kelasi zamon shaklidadir. shu o’rinda yana taqqoslash usulini qo’llash zarur bo’ladi. bu galgi taqqoslash murakkab ko’rinishga ega bo’lib, fe’l turkumiga oid uch xil hodisa o’zaro qiyoslanadi. buning uchun o’quvchilar e’tiboriga quyidagi misollar havola qilinadi: gulnora qalamlarni sanadi. nasiba yugura-yugura charchadi. nodir ertaga uylariga boradi. borgan sari osmon qorayib borar edi. u ishlay-ishlay toliqdi. bu kitobni ertaga o’qiyman. o’quvchilar birinchi guruhda berilgan gaplarni o’qiydilar. o’qituvchi ularning e’tiborini gap tarkibida berilgan sanadi, yugura-yugura, o’qiyman …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ona tili darslarida taqqoslash usulini qo’llash yo’llari"

1405688936_56323.doc ona tili darslarida taqqoslash usulini qo’llash yo’llari reja: 1. taqqoslash – olamni bilish usullaridan biri sifatida. 2. taqqoslash usulini tilning barcha sathlarini o’qitishda qo’llash mumkin ekanligi. 3. so’z turkumlarini o’rganishda taqqoslash usulidan foydalanish. 4. ona tili ta’limida taqqoslashning bosqichli ketma-ketlik usulidan foydalanish. 5. xulosa tayanch tushunchalar: taqqoslash usuli, olamni bilish usuli, induksiya, xususiylik, umumiylik, tahlil, farqlar, bosqichli ketma-ketlik biz tabiat va jamiyatdagi ko’plab narsa, hodisalarni bir-biriga taqqoslash orqali o’rganamiz. shu ma’noda taqqoslash bilish usullaridan biri sanaladi. bu usul ta’lim jarayonida ham keng qo’llanadi. ona tili ta’limida taqqoslash usulining keng qo’llanishi ona tili o’qitishga indukt...

Формат DOC, 61,0 КБ. Чтобы скачать "ona tili darslarida taqqoslash usulini qo’llash yo’llari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ona tili darslarida taqqoslash … DOC Бесплатная загрузка Telegram