o'zbek adabiy tili tarixi fani va uning vazifalari

DOC 72,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405686054_56281.doc o'zbek adabiy tili tarixi fani va uning vazifalari o'zbek adabiy tili tarixi fani va uning vazifalari r e j a : 1. kirish. 2. o'zbek adabiy tili tarixi fanini o'rganish manbalari. 3. adabiy til va jonli so'zlashuv tili. o'zbek adabiy tili tarixi o'zbek adabiy tilining mohiyati va mundarijasi haqidagi, uning tashkil topishi va rivojlanish bosqichlari to'g'risidagi fan sifatida xx asr boshlarida yuzaga keldi. shundan keyin o'zbek adabiy tili yangi tushunchalarni anglatuvchi so'z va iboralar bilan boyidi. uning grammatik qurilishi yangi shakllar bilan to'ldirilib, ancha silliqlashdi. bu fanning vujudga kelishida yirik rus olimlari v.v.radlov, s.ye.malov, a.k.borovkov, a.n.kononov, n.a.baskakov, a.m.shcherbak kabilar bilan bir qatorda g.abduraxmonov, u.tursunov, s.mutalibov, e.fozilov, a.rustamov,sh.shukurov, b.o'rinboyev singari qator o'zbek tilshunoslari ham munosib hissa qo'shdilar. bu fanning shakllanishi o'zbek filologiya fanining yutuqlaridan biri hisoblanadi. u til qonuniyatlarini, uning shakllanish va rivojlanish xususiyatlarini o'rganish imkoniyatlarini yaratib berdi. o'zbek adabiy tili tarixi fanining shakllanishi jamiyatning iqtisodiy va siyosiy rivojlanish omillari …

lubiy hodisalarni o'rganadi. 2. tarixiy grammatika til hodisalari ma'lum bir tizimda olib qaraydi, ularni umumlashtirish, mavhumlashtirish (abstraksiya qilish) asosida o'rganadi. o'zbek adabiy tili tarixi esa yozma yodgorliklar tili tarixi bo'lganligidan o'zbek tili hodisalarini, undagi narsalarni matn ichida olib karaydi. o'zbek adabiy tili tarixi bu matnlarni tili bo'yicha mavhumlashtirmaydi, balki ularni faqat jamlaydi, ma'lum guruhga kirgan matnlar tilining o'xshash xususiyatlarini umumlashtiradi, boshqa guruh matnlaridan farqini aniqlaydi, adabiy tilning turli uslublarini ularning vazifasi doirasini va rivojlanishini tekshiradi. 3. tarixiy grammatika asosan til tuzilmasini, til qurilishini tekshiradi. o'zbek adabiy tili tarixi esa o'zbek tilining «adabiy bo'lmagan» forma va uslublar bilan o'zaro munosabatda bo'lish tarixini hamda adabiy tilning ijtimoiy vazifalari tarixini o'rganadi. shunday qilib, o'zbek adabiy tili tarixi mustaqil fan sifatida o'zaro bog'langan uch tomon: a) adabiy til tuzilishi tarixi yoki adabiy til uslublari tarixi tomoni; b) adabiy til bilan tilning «adabiy bo'lmagan» uslublarining o'zaro munosabati tarixi tomoni; v) adabiy tilning ijtimoiy vazifalari tarixi …

abiy til uslublarining miqdori, ularning o'zaro munosabati va ijtimoiy vazifalari. 2. adabiy til uslublarining, uning turlarini aniqlashda asos bo'lgan tuzilma va funksional belgilar. 3. adabiy til tuzilmasi, uning ko'lami va ijtimoiy vazifalari hamda u bilan jonli so'zlashuv nutqi ko'rinishlari o'zaro bog'liqligi. har bir davr adabiy til tizimini bayon etish sinxron tarzdagina bo'lib qolmaydi. o'zbek adabiy tilining tarixiy rivojlanish davrlarini ancha uzoq muddatlarni o'z ichiga oladi. adabiy til tizimlarini belgilovchi muhim o'zgarishlar uzoq davr mobaynida asta-sekin to'plana borib, yuz beradi. shunga ko'ra til qurilishi unsurlari faqat vazifadoshlik holatinigina emas, balki rivojlanish jarayonida vujudga keladi. shuning uchun adabiy til tarixi taraqqiyotining ma'lum davrlarida tilning qanday holatda ekanligi, xususiyati bilan bir qatorda, tilda nimalar yuz berayotganligini, qaysi sohalar o'zgarganligini, qanday yangi formalar paydo bo'lganligini ham o'rganadi. rivojlangan har qanday til, shu jumladan hozirgi o'zbek ikki tili ikki asosiy vazifani bajaradi, ya'ni funksional turga: adabiy til va jonli so'zlashuv tiliga bo'linadi. har bir muayyan …

liy tilgacha bo'lgan davrdagi adabiy til bilan milliy adabiy til orasida muhim tafovutlar bo'lishiga qaramay, normativlik adabiy til taraqqiyotining barcha davrlarida – milliy tillarning tashkil topish davrida ham, ayniqsa, milliy adabiy tillar to'la shakllangan davrlarda ham -asosiy belgi bo'lib qoladi. adabiy til taraqqiyotining dastlabki davrlariga tegishli yodgorliklarni o'rganish unda bir qator me'yorlar mavjudligini eski me'yorlar yo'qolib yangi me'yorlar yuzaga kelishini, yangi va eski me'yorlarning muvoziy (parallel) holda qo'llanganligini ko'rsatadi. demak, me'yor faqat tilning hozirgi holati sinxroniya uchungina xarakterli bo'lib qolmay, balki diaxroniyada ham vujudga keladi. adabiy til leksikasida ham, fonetika va grammatik qurilish sohasida ham o'z me'yorlari, qoidalari bilan ajralib turadi. bu me'yorlar grammatika darsliklari, qo'llanmalari va barcha xil lug'atlarda belgilab qo'yilgan bu me'yorlar grammatika darsliklari, qo'llanmalari va barcha xil lug'atlarda belgilab qo'yilgan. bu me'yorlar grammatika darsliklari va qo'llanmalari. bu me'yorlar shu tilda so'zlashuvchi barcha kishilar uchun umumiy va zaruriy xisoblanadi. umumxalk tilining kayta ishlanishi negizida shakllanib, maxalliy dialektlarning umumiy …

ni aks ettiruvchi ko'rinish (variant)larni inkor etmaydi. adabiy tilning ikki turi – og'zaki va yozma turi mavjud. bu shakllar idrok etishning ikki turi, ya'ni quruv va eshituv uchun mo'ljallanganligi sababli o'ziga xos bir qancha xususiyatlarga egadir. adabiy tilda uning har ikkala shakli uchun xos bo'lgan betaraf va uslublararo ifoda vositalari ham bo'ladi. umumuslubiy va uslublararo shakllarga birinchi navbatda tilning morfologik belgilariga qarab ikki turga – og'zaki va yozmaga ajratishda qat'iy chegara yo'q. shunga qaramay bu shakllarning o'ziga xos ayrim xususiyatlarini ko'rsatish mumkin. jumladan, adabiy tilning og'zaki shaklida ot va sifat turkumlariga xos his-tuyg'u, ta'sirchanlikni ifodalovchi shakllar (bolakay, qizgina, erkatoy, kichkintoy, kichkina, kattakon); takror, davomiylik, kuchaytirish ma'nolarini ifodalovchi fe'lning taxliliy shakllar (sezgirlik, bilan, telefon orqali, tezkorlik asosida nihoyatda ko'rkam, g'oyat baland); -lik, -chilik, -lashtirish kabi affikslar yordamida yasalgan so'zlar (o'qituvchilik, dehqonchilik, parrandachilik,radiolashtirish, avtomatlashtirish) va boshqalarni ko'rsatish mumkin. adabiy tilda sintaktik qurilish jihatidan ham ikki shaklga xos xususiyatlarni ko'rish mumkin. ko'pgina sodda …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o'zbek adabiy tili tarixi fani va uning vazifalari"

1405686054_56281.doc o'zbek adabiy tili tarixi fani va uning vazifalari o'zbek adabiy tili tarixi fani va uning vazifalari r e j a : 1. kirish. 2. o'zbek adabiy tili tarixi fanini o'rganish manbalari. 3. adabiy til va jonli so'zlashuv tili. o'zbek adabiy tili tarixi o'zbek adabiy tilining mohiyati va mundarijasi haqidagi, uning tashkil topishi va rivojlanish bosqichlari to'g'risidagi fan sifatida xx asr boshlarida yuzaga keldi. shundan keyin o'zbek adabiy tili yangi tushunchalarni anglatuvchi so'z va iboralar bilan boyidi. uning grammatik qurilishi yangi shakllar bilan to'ldirilib, ancha silliqlashdi. bu fanning vujudga kelishida yirik rus olimlari v.v.radlov, s.ye.malov, a.k.borovkov, a.n.kononov, n.a.baskakov, a.m.shcherbak kabilar bilan bir qatorda g.abduraxmonov, u.tursunov, s.mutalibo...

Формат DOC, 72,5 КБ. Чтобы скачать "o'zbek adabiy tili tarixi fani va uning vazifalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o'zbek adabiy tili tarixi fani … DOC Бесплатная загрузка Telegram