badiiy asar tili va uning o’rganilishi

DOCX 11 pages 21,2 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 21,2 KB

Fayl turi DOCX

Pages 11

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

matn lingvistika maqsadi va vazifasi reja: 1.badiiy asr tili va uning o’rganilishi. 2.ml fanining maqsadi va vazifalari. 3.ml fanini o'zlashtirishga qo'yiladigan talablar. 4.ml fanining boshqa fanlar bilan aloqasi. 5.ml fanini o'qitish jarayonini tashkil etish va o'tkazish bo'yicha tavsiyalar. badiiy asar tili nihoyatda murakkab va o'ziga xos hodisa hisoblanadi. tilshunoslik, umuman, filologiya tarixida uni o'rganishga turlicha yondashib kelingan. badiiy asar tili tadqiqi bilan bir umr shug'ullangan v.vinogradov o'zining «badiiy adabiyot tili haqidagi fan va uning vazifalari» nomli ma'ruzasida badiiy adabiyot tili to'g'risida gap ketganda, «til» so'zi ikki xil ma'noda qo'llanishini ta'kidlaydi, ya'ni: 1) u yoki bu milliy tilning sistemasini aks ettiruvchi «nutq» yoki «matn» (adabiy til tarixi, tarixiy grammatika va leksikologiya uchun tahlil materiali) ma'nosida; 2) «san'at tili», badiiy ifoda vositalari sistemasi ma'nosida. adabiyotning so'z san'ati ekanligi, uning birlamchi unsuri til ekanligi haqidagi haqiqatni hech kim hech qachon inkor etgan emas. kishilik tarixida adabiyot atalmish dunyoni obrazli idrok etish san'ati yaralibdiki, …

2 / 11

ildan boshlanadi» nomli maqolasida shunday yozadi: «rangsiz tasviriy san'at, ohangsiz musiqa bo'lmaganidek, tilsiz adabiyot ham bo'lmaydi. adabiyotni insonshunoslik deydilar. darhaqiqat, yozuvchi xilma-xil insoniy xarakterlarni tadqiq qilib, jamiyat rivojiga yordam beradigan salmoqii haqiqatlarni kashf qiladi. biroq bularning hammasi adabiyotda til orqali ro'yobga chiqariladi». bu o’rinda yirik adib va adabiyotshunos p.qodirovning quyidagi fikrlari ham alohida diqqatga sazovor: «haykallar misdan, marmardan vasaladi, binolar g'ishtdan, oynadan, po'latdan quriladl adabiy asarda misning ham, marmarning ham, po'lat va g’ishtning ham o'rniga badiiy so'z ishlatiladi. adabiy asarning muzika, rassomlik va boshqa ijod sohalaridan farqi uning ohanglar, chiziqlar, bo'yoqlar vositasi bilan emas, so'zlar vositasi bilan yaratilishida ko'rinadi. demak, badiiy til har qanday adabiy asarning spesifikasini belgilaydigan eng asosiy ko'rsatkichlardan biri hisoblanadi. badiiy til nazariyasi esa adabiyot nazariyasiga oid masalalarning birinchi qatorida turadi». o'zbek tilshunosligida ham badiiy asar tilini o'rganishga bag'ishlangan ishlarda, asosan, ikkita yo'nalish yetakchilik qilganligini kuzatish mumkin. 1. lingvistik yo'nalish. tilning muayyan tarixiy davrdagi holati, ayni holatga …

3 / 11

taqaladi. tilshunoslikka oid zamonaviy adabiyotlarda tilning, asosan, to'rt-besh vazifasi qayd etiladi: 1)kommunikativ vazifa - tilning kishilar o'rtasida asosiy aloqa vositasi ekanligi. 2)ekspressiv vazifa - turli fikr va tuyg'ulami ifodalash vazifasi. 3)konstruktiv vazifa - fikrlarni shakllantirish, tartibga solish va ifoda tarzini belgilash vazifasi. 4)akkumulyativ vazifa - ijtimoiy tajriba va bilimlarni to'plash, saqlash vazifasi. badiiy asar tili tadqiqiga bag'ishlangan ishlarda tilning ayni “ekspressiv vazifasi” atamasi bilan bir qatorda “tilning poetik vazifasi”, “tilning badiiy vazifasi”, “tilning estetik vazifasi” kabi atamalar ham qo'llanadi. ammo shuni ham aytish kerakki, “tilning estetik vazifasi” atamasi filologik adabiyotlarda nisbatan ko'p ishlatiladi. bunday bo'lishi ham tabiiy, chunki estetik vazifa tushunchasi ekspressivlik, badiiylik, poetiklik kabi bir qator tushunchalani ham o'z ichiga olgan holda ularni umumlashtira oladi. boshqacha qilib aytganda, mazkur tushunchalarga qaraganda estetik vazifa tushunchasining qamrovi ancha keng. albatta, har qanday badiiy asarda tilning boshqa vazifalari ham reallashadi, ammo estetik vazifa birinchi planda turadi, yetakchilik qiladi. shuning uchun ham lingvistik …

4 / 11

r qay tarzda ifodalanganligiga qaratilgan har onda biz aynan shu vazifaning harakati doirasiga kiramiz”. olimning alohida ta'kidlashicha, so'zlovchi o'z nutqining tashqi shakliga e'tibor bera boshlashi, lisoniy ifoda imkoniyatlarini baholashga o'tishi bilan tilning estetik vazifasi o'zining boshlang'ich ko'rinishida namoyon bo'ladi, ya'ni so'zlovchi nimani ifodalashnigina emas, balki ayni shu “nima”ni qanday ifodalashni ham muhim deb hisoblashidan boshlaboq tilning bu vazifasi ishga tushadi. jonli so'zlashuv, kundalik muloqot jarayonidagi ko'pdan-ko'p o'tkir hazillar, latifanamo kulgilar, chuqur ma'noli so'z o'yinlari, kimlargadir taqlid qilishlar va hokazo holatlarda ham til belgisi, uning badiiy ifoda imkoniyatlariga o'z-o'zidan diqqat qilinadiki, bunda tilning estetik vazifasi yaqqol namoyon bo'ladi. badiiy asar tilini o'rganishdagi ikkinchi, ya'ni lingvopoetik yo'nalish tilning xuddi shu estetik vazifasini tadqiq etishga qaratilgan. aytish lozimki, tilning estetik vazifasining asosiy namoyon bo'lish o'rni badiiy asar matni ekan, bu vazifaning o'ziga xos xususiyatlarini faqat tilshunoslik yoki faqat adabiyotshunoslik doirisida o'rganish qiyin. buning uchun adabiyot nazariyasi, adabiyot larixi, poetika kabi adabiyotshunoslik yo'nalishlari va …

5 / 11

dligiga ko'ra yuzaga keladi. ml fanining maqsadi va vazifalari: talabalarni matn va uning tiplari, birliklari; badiiy matn va uning mazmuniy turlari, badiiy matnda intertekstuallikning ifodalanishi, badiiy matnni shakllantiruvchi vositalar, badiiy matnning fono-grafik (fonetik), leksik, morfologik va sintaktik xususiyatlari hamda lingvopoetik tahlil tamoyillari bilan tanishtirish, shuningdek, mazkur kurs bo'yicha o'zlashtirgan nazariy bilimlarini o'zbek adabiyotidagi eng sara badiiy asarlar tili tahlilida sinab ko'rishga o'rgatishdan iboratdir. ml fanini o'zlashtirishga qo'yiladigan talablar: talabalar mazkur fanni o'zlashtirganlaridan keyin matn va uning to'liq lingvistik ta'rifi, liplari, birliklari haqida to'g'ri tasavvurga ega bo'lishlari; badiiy matn va uning mazmuniy turlari, badiiy matnda intertekstuallikning ilodalanishi, badiiy matnni shakllantiruvchi vositalar, til birliklari orqali namoyon bo'ladigan estetik maqsadning yuzaga chiqish mexanizmlari haqida nazariy bilimlarga ega bo'lishlari; badiiy matnning fono-grafik, leksik, morfologik va sintaktik xususiyatlarini aniqiash bo'yicha amaliy ko'nikmalarni egallashlari; lingvopoetik tahlil tamoyillari asosida muayyan bir badiiy asarni mustaqil holda tahlil qilish malakasini egallashlari lozim. ml fanining boshqa fanlar bilan aloqasi. mazkur …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "badiiy asar tili va uning o’rganilishi"

matn lingvistika maqsadi va vazifasi reja: 1.badiiy asr tili va uning o’rganilishi. 2.ml fanining maqsadi va vazifalari. 3.ml fanini o'zlashtirishga qo'yiladigan talablar. 4.ml fanining boshqa fanlar bilan aloqasi. 5.ml fanini o'qitish jarayonini tashkil etish va o'tkazish bo'yicha tavsiyalar. badiiy asar tili nihoyatda murakkab va o'ziga xos hodisa hisoblanadi. tilshunoslik, umuman, filologiya tarixida uni o'rganishga turlicha yondashib kelingan. badiiy asar tili tadqiqi bilan bir umr shug'ullangan v.vinogradov o'zining «badiiy adabiyot tili haqidagi fan va uning vazifalari» nomli ma'ruzasida badiiy adabiyot tili to'g'risida gap ketganda, «til» so'zi ikki xil ma'noda qo'llanishini ta'kidlaydi, ya'ni: 1) u yoki bu milliy tilning sistemasini aks ettiruvchi «nutq» yoki «matn» (adabiy til tar...

This file contains 11 pages in DOCX format (21,2 KB). To download "badiiy asar tili va uning o’rganilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: badiiy asar tili va uning o’rga… DOCX 11 pages Free download Telegram