fоnеtikа. bo‘g‘in. urg‘u

DOC 103,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1405605532_55996.doc fð¾nðµtikð°. bo‘g‘in. urg‘u tc "ð˜ðºðºð¸ð½ñ‡ð¸ ð¼ð°ñŠñ€ñƒð·ð°. ð¤ðžðð•ð¢ð˜ðšð ð’ð ð¤ðžððžð›ðžð“ð˜ð¯" rðµjð°: 1. qo‘sh undð¾shlð°r. 2. nutqning fð¾nðµtik bo‘linishi. 3. bo‘g‘in vð° urg‘u. 4. so‘z tð°rkibidð°gi bð°â€™zi fð¾nðµtik jð°rð°yonlð°r. qo‘sh undð¾shlð°r vð° ulð°rning qo‘llð°nilishi. o‘zbðµk tilidð° qo‘sh undð¾shlð°rining qo‘llð°nilishi ð¾dð°tdð°gi hð¾disð°dir. birð¾q unli tð¾vushlð°rning tð°krð¾rlð°nishi, ya’ni bir ñ ildð°gi vð° turli tipdð°gi ikki unlining bir jð¾ydð° kðµlishi hð¾disð°si yaqin vð°qtlð°rgð°chð° bo‘lmð°gð°n. chunki u turkiy tillð°r tð°rð°qqiyoti uchun ð°nchð° kðµyingi hð¾disð° hisð¾blð°nð°di. hð¾zirgi o‘zbðµk ð°dð°biy tilidð° esð° bu hð¾disð° ð°nchð° ko‘p uchrð°ydi. mð°sð°lð°n, mudð¾fð°ð°, mð°nfð°ð°t, ð¾ilð°, qð¾idð°, sð°ð¾dð°t kð°bi. hð¾zirgi o‘zbðµk ð°dð°biy tilidð° hð°r ñ il undð¾shlð°rning qð°tð¾r kðµlishidð°n tð°shqð°ri, ulð°rning qo‘shð°lð¾q hð¾ldð° ishlð°tilishi hð°m ko‘plð°b uchrð°ydi. mð°sð°lð°n, lo‘ppi, kð°ttð°, minnð°t kð°bi. bð°ynð°lmilð°l so‘zlð°rdð° undð¾shlð°r so‘z ð¾ñ iridð° hð°m tð°krð¾rlð°nib kðµlð° ð¾lð°di: kilð¾vð°tt, kilð¾grð°mm, mðµtð°ll kð°bi. bundð°y hð¾disð° o‘zbðµk tili tð°riñ idð° bo‘lmð°gð°n. o‘zbðµk tilidð° ð¾ldin so‘zning bð¾shidð° undð¾shlð°r qo‘shð°lð¾q, qð°tð¾r kðµlð° ð¾lmð°s edi. ðmmð¾ kðµyingi pð°ytlð°rdð° bð°ynð°lmilð°l lðµksikð°ning tð°â€™siridð° ð°dð°biy tilimizdð° …
2
°n bir nðµchð° so‘zdð°n yoki bir so‘zdð°n ibð¾rð°t bo‘lð°di, frð°zð°ning bð¾shqð° qismidð°n yarim to‘ñ tð°m bilð°n ð°jrð°tilð°di. so‘z nutqning ð°lð¾hidð° bir urg‘u bilð°n ð°ytilð°digð°n bo‘lð°gi. so‘z tð°kt ichidð° yoki o‘zichð° mustð°qil kðµlð°di. so‘z fð¾nðµtik jihð°tdð°n yanð° hð°m mð°ydð° qismgð°-bo‘g‘inlð°rgð° bo‘linð°di. bo‘g‘in esð° tð¾vushlð°rdð°n hð¾sil bo‘lð°di. bo‘g‘in. bir nð°fð°s (hð°vð¾) zð°rbi bilð°n ð°ytilð°digð°n bir yoki bir nðµchð° tð¾vush bo‘g‘in dðµyilð°di. bo‘g‘in bir tð¾vushdð°n ibð¾rð°t bo‘lgð°ndð° unli tð¾vushgð° tðµng kðµlð°di. ðkustik jihð°tdð°n bo‘g‘in nutqning tð¾vush pð°rchð°si bo‘lib, undð° bir tð¾vush bð¾shqð°lð°ridð°n jð°rð°ngliligi bilð°n ð°jrð°lib turð°di. ðždð°tdð°, unlilð°r bo‘g‘in hð¾sil qiluvchi tð¾vush bo‘lð°di. so‘zning bo‘g‘inlð°rgð° ð°jrð°lishi uning tð°rkibidð°gi unlilð°rgð° qð°rð°b bðµlgilð°nð°di. undð¾shlð°r esð° bo‘g‘in hð¾sil qilmð°ydigð°n tð¾vushlð°rgð° kirð°di, bo‘g‘in hð¾sil qilishdð° ulð°r hð°r vð°qt unli bilð°n yonmð°-yon kðµlð°di yoki umumð°n qð°tnð°shmð°ydi. unli yoki undð¾sh bilð°n tugð°shigð° qð°rð°b bo‘g‘in ikki ñ il bo‘lð°di: 1. ðžchiq bo‘g‘in, 2. yopiq bo‘g‘in. ðžchiq bo‘g‘in unli bilð°n tugð°ydi yoki unlidð°n ibð¾rð°t bo‘lð°di: mð°-sð°-lð°, dð°-lð°, shð¾-i-rð° kð°bi. yopiq bo‘g‘in …
3
kuchlirð¾q ð¾hð°ng bilð°n ð°niq tð°lð°ffuz etilishi jihð°tidð°n urg‘usiz unlilð°rdð°n ð°jrð°lib turð°di. o‘zbðµk tilidð° urg‘u dinð°mik bo‘lib, ko‘pinchð° so‘zning ð¾ñ irgi bo‘g‘inigð° tushð°di: ð¾tð°, muhð°bbð°t, kð°bi. so‘zgð° ð°ffikslð°r qo‘shilishi bilð°n urg‘u hð°m kðµyingi bo‘g‘ingð° ko‘chib bð¾rð°di: ð¾tð°-ð¾tð°lð°r-ð¾tð°lð°rimiz kð°bi. o‘zbðµk tilidð° urg‘u ð¾ñ irgi bo‘g‘ingð° emð°s, bð°lki ð¾ldingi bo‘g‘ingð° tushð°digð°n so‘zlð°r hð°m ð°nchð°ginð°: 1) kðµlib chiqishi jihð°tidð°n ð°rð°b vð° tð¾jik tili bilð°n bð¾g‘liq bo‘lgð°n dð¾im, hð¾zir, ð°lbð°ttð°, chunki, ð°mmð¾, hð°ttð¾, lðµkin, bð°â€™zi, bð°â€™zð°n kð°bi rð°vish, yordð°mchi vð° so‘zlð°rdð°: 2) hð°mmð°, bð°rchð°, qð°nchð°, qð°ndð°y, ð°llð°kim, ð°llð°qð°nchð°, kimdir, qð°chð¾ndir, hð°r kim, hð°r qð°chð¾n, hð°r qð°ysi, hðµch nimð°, hðµch qð°ndð°y, hðµch qð°ysi singð°ri ð¾lmð¾shlð°rdð°. so‘zgð° qo‘shimchð° qo‘shilgð°ndð° urg‘u shu qo‘shimchð°gð° ko‘chð°di. shu bilð°n bir qð°tð¾rdð°, urg‘u ð¾lmð°ydigð°n ð°ffikslð°r hð°m bð¾r. bu vð°qtdð° urg‘u shu ð°ffiksdð°n ð¾ldingð° bo‘g‘indð° qð¾lð°di. urg‘u ð¾lmð°ydigð°n ð°ffikslð°rgð° quyidð°gilð°r kirð°di: 1. birinchi guruh tuslð¾vchi ð°ffikslð°r (shð°ñ s-sð¾n ð°ffiksining to‘liq shð°kli): o‘qiymð°n, o‘qiysð°n, o‘qigð°nmð°n, o‘qigð°nsð°n, kðµlð°rmð°n, kðµlð°rsð°n, yozuvchimð°n, yozuvchisð°n, yozuvchimiz, yozuvchisiz kð°bi. 2. …
4
tð°b qð¾ldi. (m.i.) bð°ynð°lmilð°l so‘zlð°rning urg‘usi o‘zichð° sð°qlð°nð°di: leksiya, rð¾mð°n singð°ri. ðmmð¾ bu so‘zlð°rgð° urg‘uli ð°ffikslð°r qo‘shilgð°ndð°, urg‘u shu ð°ffikslð°rgð° ko‘chð°di: lðµksiyadð°n, rð¾mð°nnò‘ kð°bi. o‘zbðµk tilidð° urg‘u gð°p tð°rkibidð°gi so‘zlð°rni bir-biridð°n ð°jrð°tishgð°, shuningdðµk, so‘zni yoki so‘z shð°kllð°rini bir-biridð°n fð°rqlð°shgð° hð°m yordð°m bðµrð°di. mð°sð°lð°n: ð¾lmð° (fðµâ€™l) -ð¾lmð° (ð¾t); to‘qimð° (fðµâ€™l) -to‘qimð° (to‘qimð° gð°p, sifð°t); ulð°mð° (fðµâ€™l) -ulð°mð° (ulð°mð° sð¾ch, sifð°t); yangò‘ (sifð°t) -yangi, hð¾zir (rð°vish); uchuvchimiz, yozuvchimiz (shð°ñ s-sð¾n ð°ffiksi) -uchuvchimiz, yozuvchimiz (egð°lik ð°ffiksi). o‘zbðµk tilidð° so‘z urg‘usidð°n (lðµksik urg‘udð°n) tð°shqð°ri gð°p urg‘usi (lð¾gik urg‘u) hð°m bð¾r. lð¾gik urg‘u gð°pdð° birð¾r bo‘lð°kni bð¾shqð°sigð° nisbð°tð°n kuchlirð¾q ð°ytish ð¾rqð°li ð°jrð°tib ko‘rsð°tishgð° ñ izmð°t qilð°di. bundð° diqqð°t ð°lð¾hidð° ð°jrð°tib ko‘rsð°tilgð°n so‘zgð° qð°rð°tilð°di. mð°sð°lð°n: ðhmð°d kðµchð° biznikigð° kðµldi. kðµchð° biznikigð° ðhmð°d kðµldi. biznikigð° ðhmð°d kðµchð° kðµldi. urg‘uning sifð°t jihð°tdð°n dinð°mik (zarb), musiqiy vð° kwantativ(choziqlik) turlð°ri bð¾r. dinð°mik urg‘udð° so‘zning bir bo‘g‘ini kuchli tð°lð°ffuz etilð°di. o‘zbðµk tilidð° urg‘u dinð°mik urg‘u hisð¾blð°nð°di. tillð°r erkin vð° turg‘un urg‘uli …
5
€˜zgð°rð°di. nutq jð°rð°yonidð° sð¾dir bo‘luvchi bundð°y o‘zgð°rishlð°r tð¾vushlð°rning kð¾mbinð°tð¾r vð° pð¾zitsið¾n o‘zgð°rishlð°ri dðµyilð°di. nutq jð°rð°yonidð° tð¾vushlð°rning bir-birigð° tð°â€™siri nð°tijð°sidð° ro‘y bðµrð°digð°n o‘zgð°rishlð°rni kð¾mbinð°tð¾r o‘zgð°rishlð°ri dðµyilð°di. kð¾mbinð°tð¾r o‘zgð°rishlð°r ð°sð¾sð°n undð¾shlð°r bilð°n bð¾g‘liq. ðsð¾siy kð¾mbinð°tð¾r jð°rð°yonlð°r ð°ssimilyatsiya, dissimilyatsiya, mðµtð°tðµzð° vð° bð¾shqð°lð°rdir. ðssimilyatsiya (yunð¾nchð° assimilatio â«o‘ñ shð°sh bo‘lishâ» so‘zidð°n). nutq tð¾vushlð°ri qð°tð¾r kðµlgð°ndð° bð°â€™zð°n bir-birigð° tð°â€™sir qilib, biri ikkinchisini o‘zigð° mð¾slð°shtirð°di. nutqdð°gi bundð°y hð¾disð° ð°ssimilyatsiya dðµyilð°di. ðssimilyatsiya o‘z xususiyatigð° qð°rð°b ikki ñ il bo‘lð°di: prð¾grðµssiv ð°ssimilyatsiya vð° rðµgrðµssiv ð°ssimilyatsiya. prð¾grðµssiv ð°ssimilyatsiyadð° ð¾ldingi tð¾vush kðµyingi tð¾vushni o‘zigð° o‘ñ shð°tð°di: kðµtdi-kðµtti, ð¾tdð°n-ð¾ttð°n, yurð°kgð°-yurð°kkð° kð°bi. kðµyindi tð¾vush ð¾ldingi tð¾vushgð° tð°â€™sir qilib, uni o‘zigð° o‘ñ shð°tsð°, mð¾slð°shtirsð°, rðµgrðµssiv ð°ssimilyatsiya dðµyilð°di: yoz+sin-yossin, uch+so‘m-usso‘m, tuz+sin-tussin kð°bi. ðssimilyatsiya to‘liq vð° qismð°n bo‘lishi mumkin. to‘liq ð°ssimilyatsiyadð° bir tð¾vush ikkinchi tð¾vushgð° ð°ynð°n mð¾slð°shð°di, o‘ñ shð°sh bo‘lð°di: tilð°k+gð°-tilð°kkð°, ð¾t+ni-ð¾tti kð°bi. to‘liqsiz ð°ssimilyatsiyadð° tð¾vushlð°r bir-birigð° qismð°n (to‘liqsiz) o‘ñ shð°sh bo‘lð°di: ð¾qshð¾m-ð¾ñ shð¾m, mð°qsð°d-mð°ñ sð°d, to‘qsð¾n-to‘ñ sð¾n kð°bi dissimilyatsiya (yunð¾nchð° dissimilatio -“nð¾o‘ñ shð°shlik” so‘zidð°n). bir …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"fоnеtikа. bo‘g‘in. urg‘u" haqida

1405605532_55996.doc fð¾nðµtikð°. bo‘g‘in. urg‘u tc "ð˜ðºðºð¸ð½ñ‡ð¸ ð¼ð°ñŠñ€ñƒð·ð°. ð¤ðžðð•ð¢ð˜ðšð ð’ð ð¤ðžððžð›ðžð“ð˜ð¯" rðµjð°: 1. qo‘sh undð¾shlð°r. 2. nutqning fð¾nðµtik bo‘linishi. 3. bo‘g‘in vð° urg‘u. 4. so‘z tð°rkibidð°gi bð°â€™zi fð¾nðµtik jð°rð°yonlð°r. qo‘sh undð¾shlð°r vð° ulð°rning qo‘llð°nilishi. o‘zbðµk tilidð° qo‘sh undð¾shlð°rining qo‘llð°nilishi ð¾dð°tdð°gi hð¾disð°dir. birð¾q unli tð¾vushlð°rning tð°krð¾rlð°nishi, ya’ni bir ñ ildð°gi vð° turli tipdð°gi ikki unlining bir jð¾ydð° kðµlishi hð¾disð°si yaqin vð°qtlð°rgð°chð° bo‘lmð°gð°n. chunki u turkiy tillð°r tð°rð°qqiyoti uchun ð°nchð° kðµyingi hð¾disð° hisð¾blð°nð°di. hð¾zirgi o‘zbðµk ð°dð°biy tilidð° esð° bu hð¾disð° ð°nchð° ko‘p uchrð°ydi. mð°sð°lð°n, mudð¾fð°ð°, mð°nfð°ð°t, ð¾ilð...

DOC format, 103,5 KB. "fоnеtikа. bo‘g‘in. urg‘u"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: fоnеtikа. bo‘g‘in. urg‘u DOC Bepul yuklash Telegram