lisoniy birlik belgilari. lisoniy birliklarda umumiylik va xususiylik, invariant va variant

DOC 44.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405666311_56154.doc lisoniy birlik belgilari. lisoniy birliklarda umumiylik va xususiylik, invariant va variant reja : 1. lisoniy birliklarda umumiylik va xususiylik. 2. til va dialektika aloqadorligi. 3. invariant va variant tushunchasi. sistemaviy tilshunoslik nuqtai nazaridan har qanday lisoniy belgi ikki xil xususiyatga ega. ularning birinchisi mutlaq xususiyat bo’lib, sistemaga kirgunga qadar ham lisoniy birlikda mavjud bo’ladi. bu xususiyatlar bevosita ko’zatish bosqichida shu belgining o’ziga mansub fizik-fiziologik xossasida ko’rinib turadi. lisoniy belgining ikkinchi xususiyati esa faqat sistemada bir lisoniy belgining ikkinchi lisoniy belgiga munosabati orqali aniqlanadi. predmet o’zining xususiyatlaridan tashqarida mavjud bo’lmaganideq uning xususiyati ham bu predmetning boshqa predmet bilan munosabatidan tashqarida yashay olmaydi. masalan, erning tortish quvvati shu predmetning o’ziga xos xususiyati. lekin bu predmetning tortishi uchun boshqa predmet bo’lmasa, uniig tortish xususiyati «yashirin» ligicha qolaveradi. shu bilan birgalikda. lisoniy birliklarning shunday belgilari borki, bunday belgilar sistema uchun ahamiyatli bo’lmaydi. lisoniy birlik belgilarini quyidagi guruhlarga bo’lish mumkin: 1) sistema hosil qiluvchi …

ar. demak, sistema a'zolarining erkaklik va ayollik belgisi sistema hosil qiluvchi belgi sanaladi.. bu belgilarsiz ikki shaxs normal oila qura olmaydi. erkaklik yoki ayollik jinsiga mansublik belgisi oila munosabatida hosil bo’lmaydi, balki bu munosabatda yuzaga chiqadi. kuyov-kelinlik xususiyati esa sistemada, ikki a'zoning nikondan o’tishi orqali hosil bo’ladi. sistemadan tashqari alohida olingan elementning ana shunday xususiyati sistemada hosil bo’luvchi belgi hisoblanadi. oila tarkibidagi ikki a'zo bo’y, gavda, yuz ko’rinishi, soch, ko’z ranglari va x.. kabi bir qator belgilarga ham ega. lekin bu belgilar oila (sistema) nuqtai nazaridan unchalik qimmatga ega. emas. bunday belgilar sistemaga betaraf belgilar hisoblanadi. oila a'zolarining erkaklik va ayollik belgisi elementning mutlaq belgisi bo’lsa, kuyovlik va kelinlik belgisi ikki a'zoning bir-biriga nisbatan hosil bo’lgan nisbiy belgisidir. an'anaviy tilshunoslik lisoniy belgining mutlaq xususiyatlarini tan olgan holda, nisbiy xususiyatini nazardan soqit qiladi. lisoniy birliklarning faqat mutlaq xususiyatgagina emas, balki nisbiy xususiyatga ham ega bo’lishining tan olinishi hozirgi tilshunoslikning katta yutugidir. …

iy va xususiy, tasavvufda kull va juzv o’ta muhim kategoriya va tushunchalar bo’lib, ularni chuqur va atroflicha o’zlashtirmay turib falsafa va tasavvuf mohiyatini, bilish nazariyasini, narsa-hodisalarning tahlil mohiyatlarini tushunish mumkin emas. xususiy nima? biz ko’ra oladigan, seza oladigan, kuzata oladigan har bir narsa, voqea-hodisa, belgi va xususiyat xususiylikdir. xususiylikning uch asosiy belgisi ajratiladi: i. xususiylikning moddiyligi va bevosita ko’zatish; fahmda berilganligi. 2. xususiylikning alohida va takrorlanmasligi. 3. xususiyliklarning cheklanmaganligi va behisobligi. tushunarli bo’lishi uchun, xususiylikning bu belgilarini «daraxt» misolida ko’rib chiqamiz. xususiy «daraxt» (xd) bu ko’z oldimizda, ma'lum bir joyda, ma'lum bir vaqtda, ma'lum bir shaklda va ko’rinishda, ma'lum bir taraqqiyot bosqihida turgan alohida bir narsa, o’simlik. biz daraxtni ko’ra olamiz, paypaslay olamiz, kerak bo’lsa, uzunligini, yo’g’onligini, tana va shoxlar miqlorini, hatto undagi barg va gullar sonini hisoblay olamiz. bu daraxt moddiy shaklga ega, ya'ni muayyan moddalardan ildizni, tanani, po’stloqni, shox-shabbalarni hosil qiluvchi organik va noorganik birikmalardan iboratdir. daraxtning moddiyligi …

etin takrorlangan bo’lsa ham, ularning biri ikkinchisidan hech bo’lmaganda zamonda farq qiladi. demak, xususiylik bu biz sezgi uzvlarimiz bilan seza oladigan borliq: narsa, belgi, vokqea-hodisalardir. bizni sezgi uzvlarimizning imkoniyatlari cheklangan, shuning uchun biz sezgi organlarimizni asbob-uskunalar bilan kuchaytiramiz. masalan, oddiy qurollanmagan ko’z bilan biz osmondagi olti mingta yulduzni ko’ra olsak kuchli billur teleskopda bir necha yuz ming, radioteleskopda bir necha milliard yulduzlarni ko’ra olamiz.teleskoplar yoki mikroskoplar ham sezgi uzvlarini kuchaytiruvchi vositalardir. insoniyat ko’rish, sezish, taxlil qilish imkoniyatlarini minglab uskunalar asosida minglab marta kuchaytirgan. biroq eng kuchli asbob ham xususiylikdan boshqa narsani ko’rsata olmaydi. xususiyliklar nihoyatda cheksiz katta yoki o’ta kichik ham bo’lishi mumkin. er sharining o’zi quyosh sistemasida bir xususiylikdir. shuningdek gallaktikamizning o’zi ham nihoyatda ulkan xususiylikdan boshqa narsa emas. suvning har bir molekulasida mavjud bo’lgan bitta kislorod atomi ham alohida xususiylikdir. xususiyliklarning har biri bir alohidalik bo’lganligi uchun rang-barangdir. ularning miqlori va turi aqlga sig’maydi. umumiylik nima? bog’ingizda yuz …

giga shubha qilmaysiz. chunki u siz bilgan daraxtlarga o’xshash, monanddir. qaysi asosda, siz bog’ingizdagi aloqida xdni, yoki notanish o’lka dagi o’zingiz tanimagan o’simlikni «daraxt» so’zi bilan atab umumlashtira oldingiz? bunta javob berish qiyin emas: siz ko’rgan va tanigan minglab xdlardagi umumiiliklar, o’xshash jihatlar asosida. siz ga tanish bo’lgan barcha xdlarning umumiy xususiyatlari shundan iboratki, ular o’simlik ya'ni erga ildiz qo’yib o’sadigan narsa bo’lib, mustahkam tanaga egadir. bu tanadagi shoxlar, shoxlardan butoqlar o’sib chiqadi va shox-butoqlar barg, gul va mevalarni o’zida saqlaydi. shunday umumiy jihatga ega bo’lgan har bir predmet siz uchun - daraxt. lekin bevosita. ko’zatishda berilgan xd emas, balki ongingizda, miyangizda, xayolingizda mavjud bo’lgan umumiy daraxt (ud)ning tarxi, ramzi, timsoli, obrazidir. ud bevosita ko’zatishda berilmagan. u bizning ongimizdagina yashaydi. ud niqoyatda sodda: tanasidan shoxlanadigan yirik o’simlik. ud ta'riflash uchun mazkur ta'rif etarli, ud bizning ongimizda mana shu belgisi bilan yashaydi va shu belgi xususiyatga ega bo’lgan behisob xdlarni bitta …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "lisoniy birlik belgilari. lisoniy birliklarda umumiylik va xususiylik, invariant va variant"

1405666311_56154.doc lisoniy birlik belgilari. lisoniy birliklarda umumiylik va xususiylik, invariant va variant reja : 1. lisoniy birliklarda umumiylik va xususiylik. 2. til va dialektika aloqadorligi. 3. invariant va variant tushunchasi. sistemaviy tilshunoslik nuqtai nazaridan har qanday lisoniy belgi ikki xil xususiyatga ega. ularning birinchisi mutlaq xususiyat bo’lib, sistemaga kirgunga qadar ham lisoniy birlikda mavjud bo’ladi. bu xususiyatlar bevosita ko’zatish bosqichida shu belgining o’ziga mansub fizik-fiziologik xossasida ko’rinib turadi. lisoniy belgining ikkinchi xususiyati esa faqat sistemada bir lisoniy belgining ikkinchi lisoniy belgiga munosabati orqali aniqlanadi. predmet o’zining xususiyatlaridan tashqarida mavjud bo’lmaganideq uning xususiyati ham bu predmetning boshqa...

DOC format, 44.0 KB. To download "lisoniy birlik belgilari. lisoniy birliklarda umumiylik va xususiylik, invariant va variant", click the Telegram button on the left.

Tags: lisoniy birlik belgilari. lison… DOC Free download Telegram