fe'l-so'z turkumi

DOC 32.0 KB Free download

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1405602479_55944.doc fe'l-so'z turkumi reja: 1. fe'l, uning leksik-semantik xususiyati. 2. fe'lning leksik-grammatik (morfologik va sintaktik) xususiyati. shaxs va predmet ish-harakatini ifodalaydigan mustaqil so'zlar fe'l deyiladi. qiyoslang: yoshlar ilm-fan cho'qqilari sari intilmoqdalar. mashina tog' yo'li tomon burildi. shuningdek, fe'l turli holatlarni, o'zgarishlarni (m: uyalmoq, uxlayapti; sarg'aymoq, zanglagan va b.); harakat, holatning yuzaga kelish jarayonini (m: gul ochildi, kuz keldi, urug' undi(ko'kardi)) ham harakat tarzida anglatadi. shuning uchun nutqda (gap tarkibida) fe'l turkumiga kiruvchi so'zlarga nisbatan, odatda, nima qildi? nima qilyapti? nima qiladi? kabi so'roqlar beriladi. morfologik jihatdan fe'l o'ziga xos xususiyatlarga ega, chunonchi: a) -o'timlilik va o'timsizlik tushunchasi (masalan: uxlamoq, yugurmoq, yaltiramoq - o'timsiz fe'l; bezamoq, olmoq, anglamoq - o'timli fe'l); b) -bo'lishlilik va bo'lishsizlik tushunchasi (m: o'qi-bo'lishli, o'qima-bo'lishsiz, qiziqib-bo'lishli, qiziqmay-bo'lishsiz); v)-harakatning ob'yekti bilan sub'yekti orasidagi munosabat tushunchasi, ya'ni nisbat tushunchasi (masalan: yasadi-aniq nisbat, yasandi-o'zlik nisbati, yasaldi-majhullik nisbati, yasashdi-birgalik nisbati, yasatdi- orttirma nisbati); g)-harakatning voqelikka munosabati tushunchasi, ya'ni mayl tushunchasi (masalan: …

aqsad-sifatdosh; ishlash, ishlamoq foydali- harakat nomi). bunday shakldagi fe'llar gapda turli gap bo'laklari vazifasida qo'llana oladi. fe'l-maxsus fe'l yasash tizimiga ega bo'lgan so'z turumiga (qiyoslang: o'qimoq, olgan, o'tkaz, kel-tub; ishladik, uyqisiramoq, sog'aymoq - affiksasiya usuli bilan ot va sifatlardan yasalgan fe'llar; imzo chekmoq, qo'l qo'ymoq, xafa bo'lmoq - kompozisiya usuli bilan yasalgan yasama fe'l). fe'llarda qo'shimcha ma'no qo'shilishini aks ettiruvchi shakllar – modal formalar ham mavjud (qiyoslang: tutdi – titkiladi, oqargan – oqarqiragan kabilada ajratib ko'rsatilgan fe'llar affiksasiya usuli bilan modal forma (nokategorial forma)ga misol bo'la oladi. shuningdek, fe'lda modal ma'no ifodalash mayl formalari orqali shakllanishi, ko'makchi fe'llarni va to'liqsiz fe'llarni qo'llash orqali hosil qilinishi mumkin (masalan: aytgan bo'ldi, aytib ko'r; borgan emish, aytar edi kabi). adabiyotlar ro'yxati 1. i.a.karimov. barkamol avlod-o'zbekiston taraqqiyotining poydevori. toshkent, 1997 yil 2. u.tursunov, n.muxtorov, sh.rahmatullayev. «hozirgi o'zbek adabiy tili» 1992 yil 3. a.abduazizov. «o'zbek tili fonologiyasi va morfologiyasi» toshkent, 1992 yil 4. s.rahimov, b.umurqulov, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "fe'l-so'z turkumi"

1405602479_55944.doc fe'l-so'z turkumi reja: 1. fe'l, uning leksik-semantik xususiyati. 2. fe'lning leksik-grammatik (morfologik va sintaktik) xususiyati. shaxs va predmet ish-harakatini ifodalaydigan mustaqil so'zlar fe'l deyiladi. qiyoslang: yoshlar ilm-fan cho'qqilari sari intilmoqdalar. mashina tog' yo'li tomon burildi. shuningdek, fe'l turli holatlarni, o'zgarishlarni (m: uyalmoq, uxlayapti; sarg'aymoq, zanglagan va b.); harakat, holatning yuzaga kelish jarayonini (m: gul ochildi, kuz keldi, urug' undi(ko'kardi)) ham harakat tarzida anglatadi. shuning uchun nutqda (gap tarkibida) fe'l turkumiga kiruvchi so'zlarga nisbatan, odatda, nima qildi? nima qilyapti? nima qiladi? kabi so'roqlar beriladi. morfologik jihatdan fe'l o'ziga xos xususiyatlarga ega, chunonchi: a) -o'timlilik va o'tims...

DOC format, 32.0 KB. To download "fe'l-so'z turkumi", click the Telegram button on the left.

Tags: fe'l-so'z turkumi DOC Free download Telegram