суз ясаш тизимида феълнинг урни

DOC 53,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403245291_43822.doc сўз ясаш тизимида феълнинг ўрни режа: 1. ҳозирги-келаси замон феъли ўрта ҳарфи ҳаракатининг аҳамияти нимада? 2. феълнинг ички ва ташқи деревацияларининг фарқи нимада? 3. семантика нуқтаи назаридан феъл бобларининг таснифи. 4. иш-ҳаракат номи. феъл ҳосила бобларининг моделлари. 1. феъл бобларининг семантикаси араб феъллари ўзига хос тизимни ташкил этади. бу хусусияти унинг морфологик категорияси ва маъноларининг ўзига ҳослигида кўринади. содда уч ҳарфли феълларнинг (i боб) семантикаси унинг ўтган замон шаклидаги ўрта ҳарфнинг ҳаракати билан боғлиқдир. шунга кўра ўрта ҳарфнинг ҳаракати фатҳа “а” бўлса, ташқи иш - ҳаракатни, “ضرب” – урмоқ, “ذهب” – бормоқ, маъноларини англатиши, ўтимли ёки ўтимсиз бўлиши мумкин. агар “и” касра унлиси билан келган бўлса, бундай феъллар ўтимли, вақтинчалик ёҳуд тасодифий ҳолат ҳамда сифатини англатади. “مرض” – касал бўлмоқ, оғримоқ, “فهم” – тушунмоқ феъллари каби ўтимли ёки ўтимсиз бўлиши мумкин. ва ниҳоят, “у” дамма унлиси билан келган феъллар доимийлик ёки узоқ ҳолатни ва доим ўтимсизликни англатади: “كبر” – …

бъектнинг ўзи бажаришини (мажҳуллик) маъноларини билдиради. ўзликнинг морфологик кўрсаткичи “ت” элементидир. феъл асосларини ташкил этувчи интенсив ва экстенсив томонлари бўлиб, улар иш- ҳаракатни кучайтириш ҳамда такроран содир бўлишини, иш – ҳаракатни ўзаро бажариш маъноларини англатади. иш-ҳаракатни кучайтириш, такроран бажариш ёки узоқ давом этиш хусусияти иккинчи бобга тегишли. v боб ii бобдан ясалиб, худди ii боб хусусиятини тўлиқ қабул қилган, лекин бу хусусиятлар ўзи учун бажариши, амалга ошириши маъноларини англатади. конативлик (ўзаро муносабат) хусусияти iii бобга хосдир. “طارد” – изма-из қувмоқ (“طرد” – “ҳайдамоқ”дан). шунингдек, мазкур бобга субъектнинг объектга муносабатида объектнинг қандайдир хусусияти намоён бўлади. м: “لاطف” – яхши муносабатда бўлмоқ (ким биландир). агар феъл боблари таркибида “إستـ/إنـ/تـ ” префикслари бўлмаса, улар мажҳулликни англатмайди ва тўғри феъллар дейилади. агар феъл боблари юқоридаги префикслар ёрдамида ясалган бўлса, бундай феъллар мажҳул (ўзлик) феъллар дейилади. тўғри فََعَلَ فَعَّلَ فَاعَلَ أَفْعَلَ мажҳул (ўзлик) تَفَعَّلَ تَفَاعَلَ إِنْفَعَلَ إِفْتَعَلَ إِفْعَلَّ إِسْتَفْعَلَ каузативлик (мажбурлаш ) маъноларини iv ва …

إفتتح” – очмоқ, “إقتطع” – ўзи учун бўлиб олмоқ. бу хусусият v, vi, viii, х бобларга хосдир. отлардан феъл ясаш хусусияти ii, iv, х бобларга тегишли. м: “عرَّب” – араблаштирмоқ (“ألعرب” – “араблар” дан), “أبحر” – денгиз томонга бормоқ (“بحر” – “денгиз” сўзидан), “أمصر” – мисрга бормоқ (“مصر” – “миср” сўзидан), إستحجر (حجر - “тош” сўзидан ) тошга айланмоқ. 7. грамматик феълий дереватлар. масдар. феъллар билан бир қаторда грамматик хусусиятга эга дереватлар ҳам бор. масдар, сифатдошнинг аниқ ва мажҳул даражаси, сифатлар, бир марталикни англатувчи отлар, жой ва пайт номлари, қурол номлари. масдар - ҳаракат номи, бу иш – ҳаракатнинг абстракт номи ёки иш – ҳаракатнинг ўзини ёки иш – ҳаракатнинг ҳолатини англатади. аслини олганда, феълнинг бу исмий эквиваленти феъл каби бошқариш хусусиятини қабул қилиб олган, лекин у исмдан сифат ва сон категориясининг йўқлиги билан фарқланади. масдарлар ясалиши қатъий морфологик аналогия ҳодисасига бориб тақалади. ҳаракатни англатувчи “فعل” қолипига тушувчи феъллардан “دخول …

орфологик ўзгаришсиз пайдо бўляпти. масдар англатган бир марталик отларда (إسم المرة) ўзига хос морфологик шаклнинг мавжудлиги умумийлик (мавҳумлик) дан конкрет маънога ўтишига олиб келади. қоидага кўра унинг ясалиши аниқ маъноларни англатувчи бир қатор масдарлар билан чегараланган: “رقصة” – рақс, “قفزة” – сакраш, “تعذيبة” – азоблаш, қийнаш, “تظاهرة” – намойиш ва бошқалар. бундай шакллар масдарга “ة” – “та”марбута суффиксини қўшиш билан ясалади. адабиётлар: 1. белкин б.м – арабская лексикология . м, 1975, 98-108. 2. крачковский и.ю - избранные сочинения. т, 1 из-во ан ссср, 1955. 3. ковалёв а.а, шарбатов п.ш. учебник арабского языка, м,1998. 4. ألقاهرة“ألمزهر فى علوم اللغة و أنوائها”عبد الرحمان السيوطى 5. н.д.финкельберг “курс теории перевода” м, восток-западь 2007.

суз ясаш тизимида феълнинг урни - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "суз ясаш тизимида феълнинг урни"

1403245291_43822.doc сўз ясаш тизимида феълнинг ўрни режа: 1. ҳозирги-келаси замон феъли ўрта ҳарфи ҳаракатининг аҳамияти нимада? 2. феълнинг ички ва ташқи деревацияларининг фарқи нимада? 3. семантика нуқтаи назаридан феъл бобларининг таснифи. 4. иш-ҳаракат номи. феъл ҳосила бобларининг моделлари. 1. феъл бобларининг семантикаси араб феъллари ўзига хос тизимни ташкил этади. бу хусусияти унинг морфологик категорияси ва маъноларининг ўзига ҳослигида кўринади. содда уч ҳарфли феълларнинг (i боб) семантикаси унинг ўтган замон шаклидаги ўрта ҳарфнинг ҳаракати билан боғлиқдир. шунга кўра ўрта ҳарфнинг ҳаракати фатҳа “а” бўлса, ташқи иш - ҳаракатни, “ضرب” – урмоқ, “ذهب” – бормоқ, маъноларини англатиши, ўтимли ёки ўтимсиз бўлиши мумкин. агар “и” касра унлиси билан келган бўлса, бундай феъллар ўтим...

Формат DOC, 53,0 КБ. Чтобы скачать "суз ясаш тизимида феълнинг урни", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: суз ясаш тизимида феълнинг урни DOC Бесплатная загрузка Telegram