чахор китобнинг илк таржимаси

DOC 54,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1402827551_43053.doc чахор китоб нинг илк таржимаси www.arxiv.uz чахор китобнинг илк таржимаси мумтоз адабиётимизнинг истеъдодли вакилларидан бири убайдулла ислом угли аламкашдир. шоир ва олим, нозик таъб хаттот, мохир таржимон убайдулла аламкаш сангзор вохаси-нинг янгикургон (fаллаорол тумани) мавзесидаги кизилкургон кишлогида (1846 – 1924) таввалуд топганлигини юкорида эсладик. у самарканд ва бухоро мадрасаларида тахсил куради. бухородан кайтгач, янгикургон мавзесида муфтилик, имомлик киладилар. айни пайтда махсидузлик билан тирикчилик утказадилар. убайдулла ислом угли яшаган кизилкургон, хонакох кишлокларида кизгин адабий хаёт мавжуд эди. шу масканда машхур халк бахшиси фозил шоирнинг болалик, йигитлик йиллари кечади. шунингдек, бу ерда саидхон мухид-дин угли (саидо), камолиддинхон мухиддин угли, мухаммадёр fозибек угли, нарзи умрзок угли каби шоирлар яшар эди. фаргона вохаси янгикургон туманидаги капаянги кишлогидан шоир fурбат бошлик хамфикр кариндошлари келиб туришарди. бу ерлик ижод ахли тошкентнинг коратош мавзеидаги илгор зиёлилари билан хам адабий алокада эдилар. убайдулла ислом угли ана шу адабий харакатнинг етакчи вакили эди. бир канча ёшлар унинг рахбарлигида …
2
ек (туркий) тилига таржима килган. бу билан у халкимизни тоат-ибодат, фарз, суннат, тахорат, намоз, закот, руза, хаж, шунингдек, савдо – сотик, никох, талок, касам, курбонлик, сулх, тижорат, омонат, гаровга куйиш каби масалаларини уз она тилида (туркий тилда) укишга мушарраф этади. убайдулла аламкаш бу хакда таржима сунгида «чахор китоб»ни форс тилидан туркий тилга угиришининг сабабини сарлавхада баён килади; ўйлаб – уйлаб узга гайрат айладим, муни тартибига узни шайладим. лек туркий тилни курдим мунга эп, бу вилоят мардумини туркий деб. убайдулла ислом угли «чахор китоб»ни форсийдан туркийга бирданига таржима килган эмас. бунинг учун узок йиллар шариат ва тарикат тугрисидаги манбаларни, хусусан, мутасаввуф шоир ва олим суфи оллохёр ижодини синчиклаб урганади. айникса, унинг исломий акидаларига багишланган форсча «маслак ул–муттакин» («такводорлар маслаги»), туркий – узбекча «сабот ул–ожизин» («ожизлар саботи») китобларини чукур узлаштиради. шариат ва тарикат, маърифат ва хакикат конунларини кенг шархлаган «маслак ул–мутаккин» асари суфи оллохёрнинг узи кайд килинганидек, шу мавзуидаги 40 та китоб …
3
кан ушбу китобни икки кисмга булиб, ярмини янгикургонга келтиради. шундан булса керакки, хозир хам сангзор вохасидаги хонадонларда «чор китоб»нинг туркий нусхасини учратиш мумкин. шуни айтиш керакки, убайдулла ислом угли таржимада асар номини «чахор китоб» тарзида эмас «чор китоб» холида ишлатади. унда халк жони тили, шеърий вазнлари хисобга олинган. у таржимадан кузланган ниятини шундай ифодалайди: бу учун куп нусхаларни жам этиб, муътабар сузларни андин ажратиб, топиб олиб, «чахор китоб»дан нусха хил, кайси маргубдур булибон анга майл. таълиф килди бу туркий «чахор китоб» ёдгор улгай мавзиъ шайхи шаб «номи хак» назмига харф кушмадим, ўзга сузларга бориб ёпишмадим. ўз номидан хам маълумки, «чахор китоб» туртта китоб йигмасидан иборат. биринчи ва туртинчи китоблар назмда, иккинчи ва учинчилари насрда битилган. бу хакда убайдулла аламкаш шундай изохлайди: назмини назм ила тартиб айладим, насрини наср ила таркиб айладим. бухоролик истеъдодли олим ва шоир садриддин салим бухорий «чахор китоб» – «хакикат китоби» маколасида («калб кузи», 1998йил 20 май) …
4
усха туркийча тадбил айладим. бахра олгай кулига олса хар ким тарихин сурдум хираддин, эй писар, “нусхаи туркий” дебон берди хабар булгуси пайдо чу тарихи тамом бир минг уч юз ун олти, эй киром сурсангиз отим убайдуллохдур кадрим ахли илмга баргохдур. бу сана убайдулла ислом углининг “чахар китоб” кулёз-масининг тугалланган йили булиб, 1316 хижрийни мелодийга айлантирсак, 1898 келиб чикади. унинг босма нусхалари 1910, 1913 ва 1914 йилларда кайта – кайта нашр этилган. мустакиллик туфайли сунгги йилларда мусулмончилик-нинг дастлабки конун–коидаларини билишга кизикиш кучайди. шу максадда иктидорли шоир олимжон буриев таржималари бир – бирини тулдиришдан ташкари, маълум фарклар хам бор. бу, албатта, юз йил олдин килинган таржимада фарклар булиши табиий. масалан убайдулла аламкаш нусхасида мукадиммани куйидагича угирган. ибтидо ул худо отидин то, коф ва нундан яратади орзу само. тилга номингни жорий айлармен, ки дил ва жоне ёрий айлармен. олимжон буриев таржимасида бу сатрлар куйидагича: худо номи бирла этурман баён, яратди икки харфдан еру …
5
чахор китобнинг илк таржимаси - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"чахор китобнинг илк таржимаси" haqida

1402827551_43053.doc чахор китоб нинг илк таржимаси www.arxiv.uz чахор китобнинг илк таржимаси мумтоз адабиётимизнинг истеъдодли вакилларидан бири убайдулла ислом угли аламкашдир. шоир ва олим, нозик таъб хаттот, мохир таржимон убайдулла аламкаш сангзор вохаси-нинг янгикургон (fаллаорол тумани) мавзесидаги кизилкургон кишлогида (1846 – 1924) таввалуд топганлигини юкорида эсладик. у самарканд ва бухоро мадрасаларида тахсил куради. бухородан кайтгач, янгикургон мавзесида муфтилик, имомлик киладилар. айни пайтда махсидузлик билан тирикчилик утказадилар. убайдулла ислом угли яшаган кизилкургон, хонакох кишлокларида кизгин адабий хаёт мавжуд эди. шу масканда машхур халк бахшиси фозил шоирнинг болалик, йигитлик йиллари кечади. шунингдек, бу ерда саидхон мухид-дин угли (саидо), камолиддинхон мухи...

DOC format, 54,0 KB. "чахор китобнинг илк таржимаси"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.