o`zbek tilshunusligida so`z brikmalarining formal funksional tahlili va natijalari

PPTX 715.1 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

$1505378785_66846.pptx /docprops/thumbnail.jpeg сократ и его педагогические идеи bajardi : 3-a guruh talabasi hojiyeva m o`zbek tilshunusligida so`z brikmalarining formal funksional tahlili va natijalari so'z birikmasi birikuvchi so'zlarning hokim-tobelik munosabati asosida hosil bo'ladi. bunda izohlanuvchi a'zo kengayuvchi, izohlovchi a'zo kengaytiruvchi a'zo deb ham yuritiladi: kitobni o'qimoq (kitobni -izohlovchi, kengaytiruvchi, о 'qimoq - izohlanuvchi, kengayuvchi). tobelanish aloqasida hokim a'zo hokimlik mavqei va vositasiga, tobe a'zo tobelik mavqei va uni ta'minlovchi vositaga ega bo'ladi. kitobni o'qimoq birikmasida kitobni a'zosi oldin kelib, tushum kelishigi ko'rsatkichi bilan shakllangan bo'isa, о 'qimoq a'zosi hokimlik mavqei va shakliga ega. a'zolarning hokim-tobeligini bildiradigan shakliy ko'rsatkich har doim ham bo'lavermaydi. morfologik ko'rsatkich bo'lmaganda ham tobelik va hokimlik belgisi birikuvchi so'zlarning lug'aviy-grammatik tabiatidan, sintaktik o'midan hamda tartib va ohangdan bilinib turadi. masalan: tiniq sicv (tobe+hokim), suv tiniq (tobe+hokim). nutqiy birikuvda hokim-tobelik belgisini aniqlashda ohangga asoslanishning ahamiyati katta. masalan, so'z tizmasida sanash ohangi mavjud bo'lsa (qalam, daftar), so'z birikmasida ko'tariluvchi {kitobni …$

sida amal qilsa, bulardan boshqa bog' lanish - tobelanish aloqasi. sb va so'z. so'z bir tushunchani ifodalaydi. sbda esa birdan ortiq tushuncha munosabatga kirishgan holda voqelanadi. so'z asosida leksema va morfema hamda ularning birikuv qonuniyati yotsa, sbga leksemalar birikuvini tartibga soluvchi lsq asos bo'ladi. aytilganidek, so'zda tushuncha, ma'no keng va mavhum bo'ladi. so'z birikmasida esa bu kenglik va mavhumlik bir qadar barham topgan bo'ladi. masalan, qiziq kitob birikmasida kitobning bir belgisi namoyon bo'lgan. shu jihatdan u muayyanlik kasb etgan. ammo bu muayyanlik nisbiy va biryoqlama. chunki uning badiiy yoki ilmiyligi hali mavhum va noaniq. qiziq badiiy kitob birikmasida bu belgi ham muayyanlik kasb etadi. so'z birikmasida so'z boshqa so'zni o'ziga biriktirib kengayishi bilan ma'noviy jihatdan torayib boradi. demak, shakliy kengayish ma'noviy torayishni keltirib chiqarsa (so'z birikmasida), shakliy torlik (so'zda) ma'noviy kenglik bilan munosib. sbda ma'nolar o'zaro munosabatga kirishar ekan, bunda ular yaxlitlanib, bir «vujud»ga aylanib ketmaydi. bir-biriga qancha yaqinlashmasin, baribir …

onuniyati ochiladi. sbda bog'lanish a'zolardan birining faolligi asosida emas, balki har ikki a'zoning ham bir-biriga, avvalo, ma'noviy, qolaversa, shakliy, joylashuv jihatdan moslashishi asosida yuz beradi. chunki tobelanayotgan leksemaning birikish imkoniyati voqelanishga, hokim a'zoning biriktirish talabi esa qondirilishga intiladi. sbdagi a'zolarning goh bittasining (maktabga bormoq), goh ikkinchisining ham (maktabning bog'i) grammatik shakllanishi asosida sintaktik aloqaning ikki xil - bir tomonlama aloqa, ikki tomonlama aloqa turini farqlash ma'qui emas. unda bitishuvli (keng dala) birikmalarni hech qanday aloqasiz birikma deyishga to'g'ri kelgan bo'lar edi. yuqoridagi aloqaning ikki ko'rinishi bog'lovchi vositaga qarab belgilangan, xolos. so'z birikmasida aloqa har doim ham ikki tomonlamadir. sb a'zolarining ikki yoqlama birikish imkoniyati (tobe a'zo) va biriktirish talabi (hokim a'zo) aloqadorligi bevosita a'zolarning birikish-b iriktirish qobiliyatiga asoslanadi. sb a'zolari orasidagi bog'lanish har bir so'zda yaxlit holda mavjud bo'lgan ma'noviy (m), shakliy (sh), joylashuv (j) omillarining o'zaro muvofiqligiga tayanadi. masalan, kitobni o'qimoq birikmasidagi kitobni so'zshaklida hokim so'zga birikishini ta'minlaydigan m, …

mmasi (olmosh). e`tiboringiz uchun rahmat image3.jpeg image4.jpeg image5.png image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.png image11.jpeg image12.jpeg image13.jpeg image14.jpeg image2.jpeg

o`zbek tilshunusligida so`z brikmalarining formal funksional tahlili va natijalari - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o`zbek tilshunusligida so`z brikmalarining formal funksional tahlili va natijalari"

1505378785_66846.pptx /docprops/thumbnail.jpeg сократ и его педагогические идеи bajardi : 3-a guruh talabasi hojiyeva m o`zbek tilshunusligida so`z brikmalarining formal funksional tahlili va natijalari so'z birikmasi birikuvchi so'zlarning hokim-tobelik munosabati asosida hosil bo'ladi. bunda izohlanuvchi a'zo kengayuvchi, izohlovchi a'zo kengaytiruvchi a'zo deb ham yuritiladi: kitobni o'qimoq (kitobni -izohlovchi, kengaytiruvchi, о 'qimoq - izohlanuvchi, kengayuvchi). tobelanish aloqasida hokim a'zo hokimlik mavqei va vositasiga, tobe a'zo tobelik mavqei va uni ta'minlovchi vositaga ega bo'ladi. kitobni o'qimoq birikmasida kitobni a'zosi oldin kelib, tushum kelishigi ko'rsatkichi bilan shakllangan bo'isa, о 'qimoq a'zosi hokimlik mavqei va shakliga ega. a'zolarning hokim-tobeligini bildi...

PPTX format, 715.1 KB. To download "o`zbek tilshunusligida so`z brikmalarining formal funksional tahlili va natijalari", click the Telegram button on the left.

Tags: o`zbek tilshunusligida so`z bri… PPTX Free download Telegram