lug’at turlari va tiplari

PPT 362,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1461478256_62416.ppt слайд 1 lug’at turlari va tiplari www.arxiv.uz www.arxiv.uz leksikografiyaning vazifa doirasiga quyidagilar kiradi: a) lug’at tuzish printsiplari va metodikasini ishlab chiqish; b) lug’at tiplari va turlarini aniqlash; v) lug’atshunoslarning ishini tashkil qilish; g) lug’at tuzish uchun asos bo’ladigan kartoteka fondini yaratish; d) lug’atchilik tarixini o’rganish; e) lug’at tuzish bilan shug’ullanish. lug’atlar ko’zlangan maqsadga ko’ra dastlab ikki tipga bo’linadi: 1.entsiklopedik (qomusiy) lug’atlar; 2.lisoniy (lingvistik) lug’atlar. www.arxiv.uz www.arxiv.uz 1.entsiklopedik lug’atlarda tabiat va jamiyatdagi narsa-hodisalar, tarixiy voqea-jarayonlar, buyuk shaxslar, ilm-fandagi kashfiyotlar, davlatlar, shaharlar haqida ma’lumot beriladi. demak, bu tipdagi lug’atlarda asosiy e’tibor tildagi so’zlarga emas, balki shu so’zlar yoki so’z birikmalari vositasida nomlangan hodisalarga qaratiladi. entsiklopedik lug’atlar o’z navbatida ikki turga bo’linadi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz u n i v ye r s a l e n ts i k l o p ye d i ya l a r. bunday lug’atlarda ishlab chiqarishning, fan, adabiyot, tabiat, jamiyat va hokazolarning barchasiga oid muhim tushunchalar, …

larga oid ma’lumotlar beriladi. demak, lisoniy lug’atlarda til va nutq birliklari, til kategoriyalari haqida ma’lumot berish, maqol va matal kabi janr boyliklarini to’plash maqsad qilinadi. lisoniy lug’atlar ham dastlab ikki turga – umumiy va xususiy (maxsus) lug’atlarga bo’linadi. u m u m i y l u g’ a t l a r d a umumtil birliklari, ularning ma’nolari va qo’llanish xususiyatlari izohlanadi. bunday lug’atlar bir tilli, ikki tilli, ko’p tilli, izohli, izohsiz bo’lishi mumkin. "o’zbek tilining izohli lug’ati" (ikki tomli, 1981 y.), "o’zbekcha-ruscha lug’at" (1959), "ruscha-o’zbekcha lug’at" (besh tomli, 1950-1955) va boshqalar shular jumlasidandir. www.arxiv.uz www.arxiv.uz x u s u s i y (m a x s u s) l u g’ a t l a r d a tilning lug’at boyligidagi birliklar ma’lum sohalar bo’yicha yoki shu tildagi ma’lum mikrosistemalar, guruhlar bo’yicha tanlab izohlanadi. "ruscha-o’zbekcha fizik terminlar lug’ati" (m.d.yagudev, r.x.mallin, 1952), "ruscha-o’zbekcha matematik terminlar lug’ati" (m.sobirov, 1952), "o’zbek tili …

ev, 1995), "o’zbek tili tasviriy ifodalarining izohli lug’ati" (r.rasulov, i.umirov, 1997), hozirgi o’zbek tili faol so’zlarining izohli lug’ati (a.hojiyev, a.nurmonov, s.zaynobiddinov, k.kokren, m.saidxonov, a.sobirov, d.quronov, 2001), "turkcha-o’zbekcha, o’zbekcha-turkcha lug’at" (nizomiddin mahmud, ertug’ul yaman, 1993) shular jumlasidandir. www.arxiv.uz www.arxiv.uz tanlangan tillar miqdoriga ko’ra lug’atlar bir tilli, ikki tilli va ko’p tilli bo’ladi: "adabiyotshunoslik terminlari lug’ati" (h.homidiy, sh.abdullaeva, s.ibrohimova, 1967) bir tilli; "ruscha-o’zbekcha va o’zbekcha-ruscha geografiya terminlari lug’ati" (h.h.xasanov, 1964), "adabiyotshunoslikdan qisqacha ruscha-o’zbekcha terminologik lug’at" (n.t.hotamov, 1969), "ruscha-o’zbekcha botanika terminlarining qisqacha izohli lug’ati" (q.z.zokirov, m.n.nabiev, o’.pratov, h.a.jamolxonov, 1963), "ruscha-o’zbekcha lug’at" (v.v.reshetovning umumiy rahbarligida, 1972) kabilar ikki tilli; "lotincha-o’zbekcha-ruscha normal anatomiya lug’ati" (a.a.asqarov, h.z.zohidov, 1964). "botanikadan ruscha-o’zbekcha entsikopedik lug’at"ga (q.z.zokirov, h.a.jamolxonov) ilova qilingan "botanik nom va terminlarning o’zbekcha-ruscha-lotincha so’zligi" (201-254-betlar) hamda "botanik nom va terminlarning lotincha-ruscha-o’zbekcha so’zligi" (255-294-betlar), "zoologiya entsiklopediyasi"ga (t.z.zohidov) ilova qilingan "sut emizuvchilarning o’zbekcha-lotincha-ruscha nomlari" (1960, 210-228 betlar) hamda "suvda va quruqlikda yashovchilar va sudralib yuruvchilarning o’zbekcha-lotincha-ruscha nomlari" (1969, 195-226 betlar) …

izohsiz lug’atlar deb, shunday so’z yoki terminlarning ma’nolariga izoh beradigan lug’atlar izohli lug’atlar deb ataladi. chunonchi: "o’zbek tilining qisqacha imlo lug’ati" (f.kamolov va z.ma’rufov tahriri ostida, 1962), "o’zbek tilining chappa lug’ati" (r.qo’ng’irov, a.tixonov, 1968) kabilar izohsiz lug’atlar, "o’zbek tili sinonimlarining izohli lug’ati" (azim hojiev, 1974), "o’zbekcha-ruscha lug’at" (bosh muharrir-prof.a.k.borovkov, 1959), "o’zbek tilining izohli lug’ati", ikki tomli (1981 y.) kabilar izohli lug’atlardir. www.arxiv.uz www.arxiv.uz ob’ekti (materiallarning qaysi sohaga yoki nimaga oidligi) jihatidan ham lug’atlar xilma-xil bo’ladi. chunonchi: a) terminologik lug’atlar: "ruscha-o’zbekcha fizik terminlar lug’ati" (m.d.yagudaev, r.x.mallin, 1952). "ruscha-o’zbekcha matematik terminlar lug’ati" (m.sobirov, 1952), "pedagogikadan qisqacha ruscha-o’zbekcha terminologiya lug’ati" (sh.boyburova, n.takanaev, 1963), "qisqacha ruscha-o’zbekcha iqtisodiy terminlar lug’ati" (o.aminov, j.do’stmuhamedov, a.usmonov, 1971), "turkiy tillarda qavm-qarindoshlik terminlari" (i.ismoilov, 1966) va h.k; b)frazeologik lug’atlar: "o’zbek tilining qisqacha frazeologik lug’ati" (sh.rahmatullaev, 1964); "o’zbek tilining izohli frazeologik lug’ati" (sh.rahmatullaev, 1978); "ruscha-o’zbekcha frazeologik lug’at" (m.sodiqova, 1972); "frazeologicheskiy slovarь "hazoyin-ul maoniy" alishera navoi" (e.a.umarov, 1971) v)orfografik lug’atlar: "o’zbek adabiy …

ati" (o’.usmonova, 1976). ushbu risolaning 29-58-betlarida ayrim so’zlar talaffuzi (lug’ati) berilgan: d)antroponimik lug’atlar: "o’zbek ismlari imlosi" (e.a.begmatov, 1972); "o’zbek ismlari" (e.a.begmatov, 1991); e)toponimik lug’atlar: "geografik nomlar ma’nosini bilasizmi?" (s.qoraev, 1970); yo)sinonimlar lug’ati: "o’zbek tili sinonimlarining qisqacha lug’ati" (a.hojiev, 1963), "o’zbek tili sinonimlarining izohli lug’ati" (a.hojiev, 1974); j)chastota lug’ati: "slovarь naibolee upotrebitelьnыx slov sovremennogo uzbekskogo literaturnogo yazыka" (i.a.kissen, 1972). bu tipdagi lug’atlarda o’zbek tilidagi so’zlarning faollik darajasi ko’rsatiladi; z)dialektologik lug’atlar: "xorazm shevalari", 1-kitob, (f.abdullaev, 1961 yil), "o’zbek shevalari leksikasi" (kollektiv, 1966). bu kitoblarda dialektologik tadqiqotlar natijasi bilan birga, sheva so’zlarining lug’atlari ham berilgan; www.arxiv.uz www.arxiv.uz i)tarixiy lug’atlar: "o’zbek klassik adabiyoti asarlari uchun qisqacha lug’at" (p.shamsiev, s.ibrohimov, 1953), "navoiy asarlari lug’ati" (p.shamsiev, s.ibrohimov, 1972), "alisher navoiy asarlari tilining izohli lug’ati", 4 tomlik. o’zbekiston fanlar akademiyasi muxbir a’zosi (hozir-akademik) e.i.fozilov tahriri ostida. –toshkent,1983 (i-ii tomlar), 1984 (iii tom), 1985 (ivtom); "zahiriddin muhammad bobur asarlari uchun qisqacha lug’at" (x.nazarova, 1972), "drevnetyurkskiy slovarь" (kollektiv, 1969); …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "lug’at turlari va tiplari"

1461478256_62416.ppt слайд 1 lug’at turlari va tiplari www.arxiv.uz www.arxiv.uz leksikografiyaning vazifa doirasiga quyidagilar kiradi: a) lug’at tuzish printsiplari va metodikasini ishlab chiqish; b) lug’at tiplari va turlarini aniqlash; v) lug’atshunoslarning ishini tashkil qilish; g) lug’at tuzish uchun asos bo’ladigan kartoteka fondini yaratish; d) lug’atchilik tarixini o’rganish; e) lug’at tuzish bilan shug’ullanish. lug’atlar ko’zlangan maqsadga ko’ra dastlab ikki tipga bo’linadi: 1.entsiklopedik (qomusiy) lug’atlar; 2.lisoniy (lingvistik) lug’atlar. www.arxiv.uz www.arxiv.uz 1.entsiklopedik lug’atlarda tabiat va jamiyatdagi narsa-hodisalar, tarixiy voqea-jarayonlar, buyuk shaxslar, ilm-fandagi kashfiyotlar, davlatlar, shaharlar haqida ma’lumot beriladi. demak, bu tipdagi lug’atlard...

Формат PPT, 362,5 КБ. Чтобы скачать "lug’at turlari va tiplari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: lug’at turlari va tiplari PPT Бесплатная загрузка Telegram