o‘zbek tilida vazifadosh so‘zlar

PPT 1.2 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1455208422_61943.ppt слайд 1 o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi davlat universiteti o‘zbek filologiyasi fakulteti o’zbek tilshunosligi kafedrasi navro’zova nafisaning 5120100 - filologiya va tillarni o‘qitish (o‘zbek tili) ta’lim yo’nalishi bo’yicha bakalavr darajasini olish uchun “o‘zbek tilida vazifadosh so‘zlar” mavzusida yozgan bitiruv malakaviy ishi taqdimoti qarshi – 2015 milliy qadriyatlarimizning asosiy ustunlaridan biri bo‘lgan ona tilimizga ana shunday yuksak e’tibor tufayli 1989-yilning 21-oktabr kuni qizg‘in bahs va tortishuvlardan so‘ng siyosiy-ma’naviy hayotimizdagi unu tilmas hodisa amalga oshirilgani - o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilgani istiqlol tarixining yana bir yorqin sahifasini tashkil etadi” (karimov i.a. o‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida. t.: o‘zbekiston, 2011) mundarija kirish i-bob. o‘zbek tilida so‘z turkumlari orasida ko‘chish hodisalari 1-§. so‘zlarni turkumlarga ajratish tarixidan 2-§. o‘zbek tilida so‘z turkumlari orasida ko‘chish hodisalari 3-§. o‘zbek tilida transpozitsiyaning turlari substantivatsiya (otlashish) adyektivatsiya (sifatlashish) verbalizatsiya (fe’llashish) ravishlashish (adverbializatsiya) pronominalizatsiya (olmoshlashish) ii-bob. o‘zbek tilida sof va vazifadosh so‘zlar 1-§. o‘zbek tilida …

ni hozirga qadar hammaga maqbul yechimga kelmagan qator muammolarning hal etilishiga bog‘liq. aniqrog‘i, o‘zbek tilida haliga qadar ma’lum turkumga kiritilmagan qator so‘zlar mavjudki, bu ona tili ta’limida so‘z turkumlarini ajratishda muammolarni keltirib chiqarmoqda. so‘zlarning aksariyati bir-birining o‘rnida qo‘llana oladi. ayni paytda bunday holatga nisbatan ona tili ta’limida “vazifadosh so‘zlar” deb qaralmoqda. malakaviy ish o‘zbek tilida vazifadosh so‘zlar, ularning kelib chiqishi, shuningdek, mavjud darsliklarga tayanib qaysi so‘z turkumi ekanini aniqlash muammoli bo‘lgan so‘zlar va ularni o‘qitish bilan bog‘liq muammolarni yoritishga bag‘ishlanganligi mavzuning dolzarbligini belgilaydi. muammoning o‘rganilganlik darajasi. nafaqat, o‘zbek tili, balki jahon tilshunosligida so‘z turkumlarichalik keng o‘rganilgan soha bo‘lmasa kerak. o‘zbek tilshunosligida m.qoshg‘ariydan boshlangan izlanishlar xxi asr boshlariga kelib f.kamol, u.tursunov, f.abdullayev, a.g‘ulomov, a.rustamov, g‘.abdurahmonov, sh.rahmatullayev, sh.shoabdurahmonov, m.asqarova, a.hojiyevlar tomonidan aniqlashtirildi. keyinchalik h.ne'matov, n.mahmudov, a.nurmonov (“o‘zbek tilining nazariy grammatikasi”, “hozirgi o‘zbek adabiy tili”), m.rajabov (“hozirgi o‘zbek adabiy tili” (morfemika, so‘z yasalishi, morfologiya), j.eltazarov (“so‘z turkumlari haqidagi lingvistik nazariyalar”), e.qilichev (“hozirgi o‘zbek …

sh, mavjud muammolarga aniqlik kiritish maqsad qilib olingan. bmining ilmiy yangiligi. so‘z turkumlari, ular orasidagi munosabatlar o‘zbek tilshunosligida bir necha usullarda chuqur o‘rganilgan. biroq, shunga qaramay, uzluksiz ta’lim bo‘g‘inlarida mavzuni yoritishda qator muammolarning mavjudligi mavzuning murakkab ekanligini qo‘rsatadi. malakaviy ishning ilmiy qimmati shundaki, unda ilk marotaba ona tili talimida vazifadosh so‘zlar sifatida ajratilayotgan vazifadosh bog‘lovchilar, vazifadosh ko‘makchilar, vazifadosh yuklamalar va vazifadosh modallarning kelib chiqishi, sirasi asoslanadi. so‘z turkumlari orasida kuzatiladigan substantivatsiya (otlashish), adektivatsiya (sifatlashish), verbalizatsiya (fe’llashish), ravishlashish (adverbializatsiya), pronominalizatsiya (olmoshlashish) hodisalariga oid qarashlar bir tizimga yig‘ilib, bir-biridan farqi ochib beriladi. shuningdek, haligacha tilshunoslikda qaysi turkumga kiritilishi munozarali bo‘lgan so‘zlarning ona tili darsliklarida turli o‘rinlarda turli turkumga nisbat berish oqibatida kelib chiqayotgan muammolarga aniqlik k kiritilidi. tadqiqotning ilmiy va amaliy ahamiyati. bmidagi materiallardan o‘rta maktab, akdemik litsey, kasb-hunar kolleji va oliy o‘quv yurtlari uchun yaratilgan dastur va darsliklardagi mavzuga aloqador fikrlarni qiyosiy o‘rganib bir tizimga yig‘ishda, chalkashliklarni bartaraf etishda keng foydalanish …

) fe’l; 3) yuklama (harf). yunon tilshunosligida (arastu tasnifi): a) ot; b) fe’l; v) yordamchi so‘z o’zbek tilshunosligida (m.qoshgariy tasnifi) a) ism; b) fe’l; v) yordamchi so‘z (harf) mustaqil so’zlar oraliqdagi so’zlar vazifadosh so’zlar yordamchi so’zlar so’z turkumlari o’zbek tilida vazifadosh so’zlar vazifadosh ko’makchilar ost, ust, old, orqa, tomon, tag, tepa, ich, ora, qosh, lab, yoqa, bo‘y, og‘iz otlari qarab, boshlab, ko‘ra, deya, deb, o‘xshab, bo‘ylab ravishdoshlari tashqari, boshqa, bo‘lak, o‘zga sifatlari avval, oldin, ilgari, keyin, so‘ng ravishlari o’zbek tilida vazifadosh so’zlar vazifadosh bog’lovchilar -u(-yu), -da, ham,na...na yuklamalari balki modal so‘zi bilan ko‘makchisi bir soni, ba’zan ravishi o’zbek tilida vazifadosh so’zlar vazifadosh yuklamalar bir soni yakka, yolg‘iz sifatlari hech olmoshi sira, aslo, mutlaqo ravishlari o’zbek tilida vazifadosh so’zlar vazifadosh modallar haqiqatdan, chamasi, mazmuni otlari, qani, qalay olmoshlari, demak fe’li yaxshi, so‘zsiz, tuzuk, to‘g‘ri, tabiiy sifatlari nima, o‘zi, bu, shu, qalay olmoshlari xulosa va takliflar malakaviy ishdan quyidagi umumiy xulosalarga kelindi: …

sistemani tashkil etadi. bu sistema qismlari dialektik mantiqdagi «oraliq uchinchi» qonuniyatidan kelib chiqqan holda gibrid so‘zlar sifatida baholanuvchi har ikki siraga xos semantik-grammatik belgilarni o‘zida saqlovchi, bir turkumdan ikkinchi turkumga ko‘chish bosqichida turuvchi so‘zlar bilan uzviy bog‘lanadi. so‘z turkumlari orasidagi o‘zaro munosabat va ularning bir-biriga ko‘chishi leksema sememasidagi evolyutsion taraqqiyot natijasida yuzaga kelib, ko‘chishning lisoniylashgan va nutqiy ko‘rinishlari farqlanadi. ko‘chish bosqichidagi va ko‘chgan so‘zlarni aniqlash, ma’lum guruhga nisbat berish, albatta, uzoq taraqqiyot bosqichini talab etadi. bir so‘zning boshqa turkumga ko‘chishi va lisoniylashuvi asrlab davom etishi mumkin. so‘zlarni turkumlarga ajratishni murakkablashtiradigan holatlar mavjud bo‘lib, ularga substantivatsiya (otlashish), adektivatsiya (sifatlashish), verbalizatsiya (fe’llashish), ravishlashish (adverbializatsiya), pronominalizatsiya (olmoshlashish) hodisalari kiradi. foydalanilgan ilmiy va badiiy adabiyotlar ro’yxati i.a.karimov. o‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida. toshkent, “o‘zbekiston”, 2011., b.-67 i.a.karimov. «yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch» toshkent.: 2008 i.a.karimov. barkamol avlod – o`zbekiston taraqqiyotining poydevori. – t.: sharq.1997-yil. 63-bet. abdurahmonov g‘.a. o‘zbek tili grammatikasi. – toshkent: o‘qituvchi, 1996, 248 …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek tilida vazifadosh so‘zlar"

1455208422_61943.ppt слайд 1 o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi davlat universiteti o‘zbek filologiyasi fakulteti o’zbek tilshunosligi kafedrasi navro’zova nafisaning 5120100 - filologiya va tillarni o‘qitish (o‘zbek tili) ta’lim yo’nalishi bo’yicha bakalavr darajasini olish uchun “o‘zbek tilida vazifadosh so‘zlar” mavzusida yozgan bitiruv malakaviy ishi taqdimoti qarshi – 2015 milliy qadriyatlarimizning asosiy ustunlaridan biri bo‘lgan ona tilimizga ana shunday yuksak e’tibor tufayli 1989-yilning 21-oktabr kuni qizg‘in bahs va tortishuvlardan so‘ng siyosiy-ma’naviy hayotimizdagi unu tilmas hodisa amalga oshirilgani - o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilgani istiqlol tarixining yana bir yorqin sahifasini tashkil etadi” (karimov i.a. o‘zbekiston mustaqil...

PPT format, 1.2 MB. To download "o‘zbek tilida vazifadosh so‘zlar", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek tilida vazifadosh so‘zlar PPT Free download Telegram