hujayra qobig’i yoki po’sti

DOCX 330,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1673513475.docx hujayra qobig’i yoki po’sti reja: · o’simlik hujayrasi qobig’ining tuzilishi · hujayra qobig’ining hosil bo’lishi. ko’pchilik bir hujayralilar va hayvonlarning hujayralari plazmatik membranasining tashqi yuzasida glikokaliks qatlami bo’ladi. ular plazmatik membrana lipid va oqsillari bilan birikkan polisaxaridlarning uzun, shoxlangan molekulalarini o’z ichiga oladi. prokariot va o’simlik hujayralarida boshqacharoq bo’ladi. ularda hujayraning tashqi tomonida zich, ko’p qatlamli tuzilma-hujayra qobig’i yoki hujayra po’sti joylashadi. bu ham glikokaliks kabi plazmatik membrana tashqarisida joylashadigan ekstrotsellyular struktura hisoblanadi. hujayra po’sti hujayraning hayot faoliyati mahsulotidir. ularning komponentlari hujayra tomonidan sintezlanadi, sitoplazmadan tashqariga chiqariladi va palazmatik membrana yaqinida murakkab, bir xil bo’lmagan kompleks tariqasida to’planadi. bular umumiy tuzilish xususiyatiga ega. hujayra po’stining tuzilishi asosi ham glikokaliksniki kabi polisaxaridlardir. ularning muhim xususiyatlari shundaki, ular suv, tuz va ko’pchilik organik moddalarni juda yaxshi o’tkazadi. ba’zi hujayralarning po’stlari mustahkam bo’lib, suvni o’tkazmasligi mumkin, ularning po’stlarini membranasida qo’shimcha tuz va organik moddalar, masalan, lignin, kutin v.b. to’plangan bo’ladi. hujayra po’stining …

suvlarda erkin yashovchi bir hujayralilar bemalol yashayveradi, chunki ularda sitoplazmadan suvni so’rib oluvchi nasos-qisqaruvchi vakuola doimo ishlab turadi. dengiz, okeanlarning sho’r suvlarida yashovchi bir hujayralilarda qisqaruvchi vakuola bo’lmaydi, ammo ularning sitoplazmasi muhitga nisbatan izotonik bo’ladi. agar bakterial yoki o’simlik hujayrasini suvga solsak o’zgarish bo’lmaydi, agar hujayra po’sti turli fermentlar bilan yemirilsa, shu zahoti hujayralar shishib, yorilib ketadi. demak, hujayra po’sti bunga yo’l qo’ymas ekan. bakteriya va o’simlik hujayralari ko’proq gipotonik suv muhitida yashaydi, ularning qisqaruvchi vakuolalari bo’lmaydi, ammo mustahkam hujayra qobig’i bo’ladi. hujayraga suvni kirishi bilan ichki bosim-turgor paydo bo’ladi, u suvni keyingi kirishiga yo’l qo’ymaydi. shunisi qiziqki, ko’pchilik tuban o’simliklar, masalan yashil suv o’tlari yaxshi rivojlangan hujayra qobig’iga ega, ammo jinsiy ko’payish vaqtida, harakatchan zoosporalar hosil bo’layotganda ular qobiqni yo’qotadi va qisqaruvchi vakuolalar hosil bo’ladi. o’simlik hujayrasi qobig’ining tuzilishi o’simlik hujayralari hayvon hujayralaridan farq qilib, plazmatik membranaga qalin po’st qo’shilgan bo’ladi, bu membrana usti qurilmasi hisoblanadi. o’simlik hujayrasi qobig’i …

a:1-birlamchi qobiq,2-ikkilamchi qobiq qatlamlari, 3-uchlamchi qobiq; pm-plazmatik membrana,v-.vakuola,ya-yadro,p-pora,pd-plazmodesma. matriks fibrillar bilan bog’langan yumshoq plastik massa hisoblanadi. hujayra qobig’i tolali komponentlari glyukozaning chiziqli oxlanmagan polimeri bo’lgan sellyulozadan tuzilgan. sellyulozaning bunday molekulalari tutamlar yoki tolalarni hosil qiladi. hujayra qobig’ida sellyuloza fibrillarni hosil qiladi, ular o’z navbatida submikroskopik mikrofibrillardan tuzilgan, ular esa ko’plab parallel joylashgan sellyuloza molekulalaridan tuzilgan(ilova,14). hujayra qobig’i tarkibiga sellyuloza, gemisellyuloza va pektinlardan tashqari qo’shimcha komponentlar ham kiradi va o’ziga xos xususiyatlarni beradi. masalan, hujayra qobig’iga ligninning inkrustatsiyasi (qo’shilish) hujayra qobig’ini yog’ochlanishiga olib keladi, bu uning mustahkamligini orttiradi. bunday qobiqlarda lignin matriksning plastik moddasi bilan almashinadi va asosiy modda rolini egallaydi. ba’zi hujayra qobig’ida kutin va suberin degan moddalar bo’lib, ular hujayraning po’kaklashishiga olib keladi. epidermis hujayralari yuzasida vosk to’planadi va suv o’tkazmaydigan qatlamni hosil qiladi, bu esa suvni ortiqcha yo’qotilishini oldini oladi. hujayra qobig’ining hosil bo’lishi. nishonlangan moddalarni qo’llash hujayra qobig’ining o’sishida hujayraning barcha yuzasiga, uning tuzilishida qatnashadigan moddalar ajralishini …

’rganmoq kerak. o’simlik hujayrasi bo’linishida xromosomalar qutblarga tarqalgandan so’ng ekvator tekisligida membranali pufakchalarning to’planishini ko’rish mumkin, ular hujayraning markazida bir-birlari bilan quyilishib ketadi(21 rasm). bu jarayon markazda boshlanib, periferiyaga tarqaladi. shu yo’l bilan hujayra plastinkasi shakllanadi. uning markazida matriksning amorf moddasi joylashadi. dastlabki vakuolalar golji apparati membranalaridan hosil bo’lishi isbot qilingan. o’sayotgan hujayra plastinkasi uch qavatdan tashkil topadi: faqat amorf matriksdan tashkil bo’lgan markaziy-o’rta plastinka va ikkita periferikgemisellyuloza va sellyuloza fibrillariga ega bo’lgan birlamchi qobiqlardan iborat (21 rasm). agar o’rta plastinka dastlabki hujayralarning faoliyatidan hosil bo’lsa, birlamchi qobiq yangi hosil bo’lgan hujayralardan ajralgan gemisellyuloza va sellyuloza fibrillaridan hosil bo’ladi. 21-rasm. piyoz ildiz tuki hujayrasi bo’linishining telofaza bosqichida qiz hujayralar qobig’ining hosil bo’lishi. hujayra qobig’ining keyingi qalinlashuvi endi har ikkala yangi hosil bo’lgan hujayralarning faoliyati hisobiga bo’ladi. hujayraning tashqarisida golji apparati pufakchalarining sitoplazmadan tashqariga chiqqandan keyin, u yerda sellyuloza fibrillarining sintezi va polimerlanishi yuz beradi. shunday qilib, asta sekin ikkilamchi qobiq …

ayra qobig’ini yo’qotilib, muhitni izotonik qilinsa, qobiqsiz hujayra-protoplast sharsimon shaklni (sferoplast) oladi. muhitda yetarli miqdorda oziqa moddalar, tuzlar va ca++ ionlari bo’lsa, hujayra yana qaytadan qobig’ini tiklaydi. agar muhitga auksin gormoni qo’shilsa, bu hujayralardan koloniya hosil bo’ladi, hattoki bir butun o’simlik hosil bo’lishi ham mumkin. o’simlik hujayrasi qobig’ining muhim xususiyatlaridan biri ularda yorituvchi mikroskoplarda yaxshi ko’rinadigan teshik-poralarning bo’lishidir. ikkita qo’shni hujayralar poralari qat’iy bir-biri ro’parasiga joylashadi, ular yordamida qo’shni hujayralar sitoplazmasi o’rtasida aloqa o’rnatiladi(20 rasm). adabiyotlar 1. атабекова а.и., устинова е.и. цитология растений. изд-во “колос”, м., 1987 2. заварзин, а.а., харазова. а.д. основы общей цитологии. л., изд-во ленингр.ун-та, 1982 3. свенсон к., уэбстер п. клетка. м., мир, 1980. 4. ченцов. ю.с.общая цитология. м., изд-во моск. ун-та, 1984. qo’shimcha 5. badalxodjaev i. sitologiya fanidan ma’ruza matnlari. and., 2013. 6. badalxodjaev i. sitologiya fanidan o’quv – uslubiy majmua. and., 2013. 7. бергельсон л.д. биологические мембраны. м., наука, 1975. 8. билич г.л. биология,цитология,гистология,анатомия …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hujayra qobig’i yoki po’sti"

1673513475.docx hujayra qobig’i yoki po’sti reja: · o’simlik hujayrasi qobig’ining tuzilishi · hujayra qobig’ining hosil bo’lishi. ko’pchilik bir hujayralilar va hayvonlarning hujayralari plazmatik membranasining tashqi yuzasida glikokaliks qatlami bo’ladi. ular plazmatik membrana lipid va oqsillari bilan birikkan polisaxaridlarning uzun, shoxlangan molekulalarini o’z ichiga oladi. prokariot va o’simlik hujayralarida boshqacharoq bo’ladi. ularda hujayraning tashqi tomonida zich, ko’p qatlamli tuzilma-hujayra qobig’i yoki hujayra po’sti joylashadi. bu ham glikokaliks kabi plazmatik membrana tashqarisida joylashadigan ekstrotsellyular struktura hisoblanadi. hujayra po’sti hujayraning hayot faoliyati mahsulotidir. ularning komponentlari hujayra tomonidan sintezlanadi, sitoplazmadan tashqariga...

Формат DOCX, 330,9 КБ. Чтобы скачать "hujayra qobig’i yoki po’sti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hujayra qobig’i yoki po’sti DOCX Бесплатная загрузка Telegram