ona tili ta’limida zamonaviy yondashuvlar

DOCX 27,3 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1666813998.docx ona tili ta’limida zamonaviy yondashuvlar reja: 1. bixevioristik yondashuv. 2.integrativ yondashuv. 3. kompetensiyaviy yondashuv. bilimli shaxsning miyasi ma’lum miqdordagi bilimlar bilan to’ldirilishi zarur, ta’lim beruvchi esa shu idishni to’ldiruvchi vazifasini o’taydi. ijodiy tafakkur sohibining ongini ko’zlari yumuq buloqqa qiyoslash mumkin. ta’lim beruvchining vazifasi buloqning ko’zini ochishdan iborat. t.ziyodova bugungi kunda ona tili ta’limida uch xil yondashuv (bixevioristik yondashuv, integrativ yondashuv hamda kompetensiyaviy yondashuv)dan foydalanilmoqda. mazkur yondashuvlar mohiyatan bir-birini to’ldirib boradi va o’qituvchi dars davomida ulardan vaziyat talab qilgan holatni inobatga olib foydalanmog’i zarur. bixevioristik yondashuvning kelib chiqishi aslida bixeviorizm inglizcha behaviour, ya’ni (ma’nosi “xulq-atvor”) xix asr oxiri xx asr boshlarida aqsh ingliz psixologiyasida paydo bo’lgan oqimning nomi bilan bog’liq. bu yo’nalishning asoschilari dj. uotson, e.torndayk va b. uotson 1913-yilda nashr ettirgan “psixologiya bixeviorist nuqtayi nazaridan” maqolasida psixologiya predmetini qayta ko’rib chiqish zarurligini ko’rsatib, psixologiya ongni emas, balki xulq-atvorni o’rganish kerakligi haqida fikr bildiradi. shundan keyin, ya’ni 1913yildan boshlab psixologiya …

irishuv asosida shakllanadi va rivojlanadi. psixologiyadagi bu yo’nalish yevropa mamlakatlarida xx asr boshlariga kelib ta’lim sohasiga ko’chdi va taxminan chorak asrdan ko’proq vaqt bixevioristik yondashuvdan to’la foydalanildi. (yevropa mamlakatlari keyinchalik bixevioristik yondashuvdan faqat boshlang’ich ta’limdagina qisman foydalanadigan bo’lishdi.) bizda esa jadidlar qatag’onidan keyin ta’lim tizimi to’liq bixevioristik yondashuvga tayanadigan bo’ldi. bixevioristik ta’limot asosida “mashqlar qonuni” yotadi. ona tili ta’limida uzoq yillar hukumronlik qilgan an’anaviy (retseptiv) ta’lim shu yondashuvga asoslandi. bixevioristik yondashuv inson xulq-atvorining shakllanishi hamda rivojlanishini faqat va faqat “o’rgatish”ga bog’liq, deb hisoblaydi. bunday holatda ong, ijodiy tafakkur va inson ruhiyatining ijtimoiylik tabiati inobatga olinmaydi. (aslida, inson va uning taraqqiyoti borasida ongni inkor etish hamisha mohiyatga birtomonlama yondashvdir.) demak, bixevioristik yondashuv mohiyatiga ko’ra, ona tili mashg’ulotlarida o’quvchi hamisha passiv o’rganuvchiga aylanishi kerak va ta’lim oluvchilarning ijtimoiy holati, ruhiyati, iqtidori, tarbiyasi qanday bo’lishidan qat’i nazar, ularga bir xilda o’rgatilsa, mashq qildirisa, albatta, ko’zlangan maqsadga erishiladi. o’zbek pedagogikasi 1940-yillardan boshlab toki mustaqillik …

’lida soz. ammo qirq dona kalit egasi bo’lgan bilimdon ijrochi shaxs qirq birinchi eshikka duch kelsa, ilojsiz qolishi tabiiy hol. bixevioristik yondashuvdan ta’limning boshlang’ich bosqichida ko’proq foydalaniladi. mazkur yondashuv o’quvchiga o’qituvchi tomonidan tayyor bilimlarni singdirishni, ya’ni o’qitishni nazarda tutadi. (zero, bugungi ta’lim maqsadi o’quvchini o’qitishni emas, uning o’qishini va uqishini ta’minlashni nazarda tutadi.) integrativ yondashuv. o’zbekiston respublikasi davlat mustaqilligini qo’lga kiritishi bilan “ta’lim tizimining kadrlar salohiyatini tubdan yaxshilash, tarbiyachi, o’qituvchi, muallim va ilmiy xodimning kasbiy nufuzini oshirish”gа yo’naltirilgan o’zbekiston respublikasining harakatlar dasturi asosida kadrlar tayyorlash tuzilmasi va mazmunini qayta tashkil qilish zarurati yuzaga keldi. pedagogik kadrlarning yuksak professionalizmi ko’p jihatdan ta’lim muassasalarida shakllantirilgan salohiyat, uning ta’limiy ehtiyojlarini qondirish va kasbiy tayyorgarlik darajasiga bog’liq. demak, bugungi kun mutaxassisi intellektual (har taraflama) salohyatga ega bo’lishi zarur. bu esa ta’limda integrativ yondashuvni taqozo etadi. integrativ yondashuv turli fanlardan olingan bilimlar, ko’nikma, malaka va tajribani hisobga olish, tayanish, integratsiya qilish, ona tilida kommunikativ, kasbiy …

. integratsion ta’lim (ta’lim tizimida fanlararo aloqadorlikni nazarda tutishi) o’zbek pedagogikasi uchun qadimdan ma’lum; bunda, mohiyatan, haqli ravishda, olamning bir butunligi haqidagi falsafiy qarashga tayaniladi. jahon fanida ham dars jarayonini integratsiya asosida tashkil etish ta’lim oluvchining intellektual salohyatini kengaytirishga xizmat qila olishi aksioma darajasiga ko’tarilgan.[footnoteref:1] zero, sharq jahonga qomusiy olimlarni yetkazib bergan paytlarda (garchi, ta’lim olish uchun hozirgidek o’ta qulay shart-sharoitlar yaratilgan bo’lmasa-da) fanlar, asosan, mantiq, falsafa tarkibida bir- biridan ajratilmagan holda o’qitilardi. bu an’ana sharq ta’limida sovet tuzumi davrigacha ham davom etganligini dalillovchi jihatlar anchagina. chunonchi, abdulla qodiriyning “mehrobdan chayon” asarida shunday o’rin bor: [1: ashurbayeva r. ta’lim tizimida integrativ yondashuvdan foydalanish // buxdu ilmiy axboroti (issn 2181-6875). –buxoro, 2019, № 4 (75). ] аnvаrning yatimlik vа g’аribligigа yo’l qоldirmаsliq uchun mullа muhаmmаd rаjаbbеk o’g’lining sоdiq do’stigа o’z оtаlig’ini ko’rsаtmаkchi bo’ldi. аnvаr uch hаftаgаchахаtmi qur’оn kеchlаri muhаmmаd rаjаbbеk uyigа kеlib turаr edi. охirg’i хаtmi qur’оn kеchi muhаmmаd rаjаbbеk аnvаrdаn …

hаmаti uchun birоz shоshib qоlsа hаm, lеkin bu mеhribоnchiliq sаbаbigа yaхshi tushungаnligi jihаtdаn аvvаlо bеkning yatimpаrvаrligi, so’ngrа аnvаrning zаkо vа istе’dоdini mаqtаdi. аnvаrni оdаm qilish yo’lidа chеkkаn o’z mаshаqqаtlаrini hаm shikоyat yo’sunidа so’zlаb chiqg’аch, bu kunlаrdа ehtimоmi tоm birlаn аnvаrgа fоrs vааrаbiydаn dаrs bеrib turg’аnini vааlhоl hаm аnvаr fоrsiychа tаzkirа vа tаhrirlаr yozаоlishini bаyon qilib, nеchахil uzrlаr ichidа o’zining ilmi hisоbdаn bаhrаsizligini bildirdi, ya’ni аnvаrning ilmi hisоb o’rgаnishi uchun bоshqа muаllim kеrаk bo’lur, dеdi. muhаmmаd rаjаbbеk bu to’g’rig’а o’zi dоmlа tоpmоqchi bоlib mахdumgа ruхsаt bеrdi.[footnoteref:2] [2: қодирий а. меҳробдан чаѐн. –тошкент: чўлпон, 2016.–288 б. ] aslida, xat-savodi bor (turkiy, arabiy va forsiy tillar grammatikasidan xabardor) bo’lgan anvar (bizningcha) o’rda kotibligida bemalol ishlab keta oladi. biroq o’sha davr saroy amaldori (muhаmmаd rаjаbbеk) bunday hisoblamaydi. uningcha, “bo’lajak saroy kotibi yoki mirzasi, albatta, ilmi hisоbdan ham xabardor bo’lishi shart.” darhaqiqat, fanlararo aloqadorlik, qolaversa, butun borliqni yaxlit tizim sifatida anglash va anglatish, idrok etish …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ona tili ta’limida zamonaviy yondashuvlar"

1666813998.docx ona tili ta’limida zamonaviy yondashuvlar reja: 1. bixevioristik yondashuv. 2.integrativ yondashuv. 3. kompetensiyaviy yondashuv. bilimli shaxsning miyasi ma’lum miqdordagi bilimlar bilan to’ldirilishi zarur, ta’lim beruvchi esa shu idishni to’ldiruvchi vazifasini o’taydi. ijodiy tafakkur sohibining ongini ko’zlari yumuq buloqqa qiyoslash mumkin. ta’lim beruvchining vazifasi buloqning ko’zini ochishdan iborat. t.ziyodova bugungi kunda ona tili ta’limida uch xil yondashuv (bixevioristik yondashuv, integrativ yondashuv hamda kompetensiyaviy yondashuv)dan foydalanilmoqda. mazkur yondashuvlar mohiyatan bir-birini to’ldirib boradi va o’qituvchi dars davomida ulardan vaziyat talab qilgan holatni inobatga olib foydalanmog’i zarur. bixevioristik yondashuvning kelib chiqishi aslida ...

Формат DOCX, 27,3 КБ. Чтобы скачать "ona tili ta’limida zamonaviy yondashuvlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ona tili ta’limida zamonaviy yo… DOCX Бесплатная загрузка Telegram