o’zbek tilida sifatlarning ma’noviy guruhlari

DOC 94,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1665264045.doc oâzbek tilida sifatlarning maânoviy guruhlari reja: i. kirish. sifat so`z turkumi haqida maâlumot. ii. asosiy qism: 1. sifatning maânoviy turlari. 2. holat bildiruvchi sifat so`zlar 3. shakl â ko`rinishni bildiruvchi sifatlar. 4. hajm-o`lchov, masofa bildiruvchi sifatlar 5. rang-tus bildiruvchi sifatlar 6. hayvon tuslarini ifodalovchi sifat so`zlar iii. xulosa. kirish predmetning belgisini bildirib,â qanday? qanaqa? qaysi?â soâroqlaridan biriga javob boâlgan soâzlarâ sifatâ deyiladi. sifat harakatning belgisini ham bildirishi mumkin: yaxshi gapirdi, qattiq taâsirlandi kabi. harakat belgisini baâzi sifatlargina bildira oladi. lekin sifatlarning asosiy xususiyatiâ predmet belgisiniâ bildirishdir. sifatlarning morfologik xususiyatlari:â 1) belgining darajasini koârsatadi: shoâx-shoâxroq, eng shoâx. 2) otlashadi: kattalarni hurmat qiling. 3) ravish oârnida keladi: sattor chiroyli yozadi. 4) sifat bogâlanib kelgan ot turli soâz oâzgartiruvchi qoâshimchalarni olib oâzgarishi mumkin, lekin sifat oâzgarmaydi: koâk qalam, koâk qalamni, koâk qalamda kabi. sifatlarning sintaktik xususiyatlari:â 1) asosan aniqlovchi va kesim vazifasini bajaradi: yoqimli shamol esa boshladi. tabiat goâzal. sifat harakat belgisini …

imon, yozgi, uydagi, oilaviy, ilmiy, toshkentlik va b. sifat darajalari predmetlardagi bir xil belgining ortiq kamligi jihatidan farqlanishiâ sifat darajasiâ deyiladi. sifatlarning quyidagi darajalari bor: oddiy daraja, orttirma daraja, qiyosiy daraja, ozaytirma daraja. 1.â oddiyâ darajadagi sifatlarda belgi boshqa predmetlardagi xuddi shunday belgiga qiyoslanmaydi. bu daraja belgining odatdagi meâyorda ekanligini koârsatadi va maxsus koârsatkichga (qoâshimchaga) ega emas: keng koâcha, yashil barg, yaxshi odam. 2.â orttirmaâ daraja predmetdagi bir belgining boshqa predmetdagi xuddi shunday belgiga nisbatan eng koâp ekanligini ifodalaydi. orttirma daraja quyidagi usullar yordamida hosil qilinadi: â· morfologik usul:â a) soâzning birinchi boâgâini ajratilib, unga keyingi boâgâindagi birinchi undosh qoâshiladi-da, yopiq boâgâin hosil qilinadi va undan keyin toâliq shakli takrorlanadi: dum-dumaloq, pak-pakana; b) soâzning oldingi ikki tovushi ajratilib unga p, m tovushlaridan biri qoâshiladi va undan keyin soâzning oâzi takrorlanadi: yap-yangi, koâm-koâk; v) soâzning birinchi boâgâinidan keyin âppa shakli qoâshiladi: soppa-sogâ, toâppa-toâgâri. â· leksik usul:â a) maxsus kuchaytiruvchi soâzlar orqali …

y belgidan ortiq ekanligini ifodalaydi. qiyosiy daraja oddiy darajadagi sifatga -roq qoâshimchasini qoâshish yoki sifatdan oldin bir-biridan, undan ham, yanada soâzlarini keltirish bilan yasaladi: olma daraxti shaftoli daraxtidan balandroq. bir-biridan goâzal, bunda ham battar, yanada kuchli. 4.â ozaytirmaâ daraja belgi darajasining normal darajaga yetmaganligini, normaldan pastligini ifodalaydi: 1) qoâshimchalar yordamida: oqish, qizgâish, qoramtir, -roq qoâshimchasi ham ozaytirma darajani ifodalashda qatnashadi (bunda bir narsadagi belgi boshqa narsadagi shunday belgiga qiyoslanmaydi): eskiroq (kiyim); 2) sifatdan oldin yarim, nim, och, xiyol, chizi, sal, aytarli, uncha, u qadar soâzlarini keltirish bilan: yarim ochiq (eshik), uncha katta emas. ozaytirma va kuchaytirma sifatlar. ozaytirma sifatlarâ oâzakdan anglashilgan rangning, belgining ozligini, kamligini bildiradi va quyidagicha yasaladi: â· -ish, -imtir (-mtir). bulardan -ish, -imtir undosh tovush bilan bitgan oq, koâk kabi soâzlarga, -mtir esa faqat qora sifatiga qoâshiladi: oqish, koâkish, qoramtir. â· rangni bildiruvchi sifatdan oldin och, nim soâzlarini keltirish bilan. nim bilan hosil qilingan sifatlar qoâshib yoziladi: …

adi: butun â but-butun, dumaloq â dum-dumaloq. â· sifatdan oldin toâq, jiqqa, tim, gâirt kabi soâzlarni keltirish bilan: bunday sifatlar ajratib yoziladi: jiqqa hoâl, tim qora. koâpgina darsliklarda ozaytirma sifatlar qiyosiy darajadagi sifatlar, kuchaytirma sifatlar esa orttirma darajadagi sifatlar guruhiga kiradi. sifatlarning yasalishi. sifatlar quyidagicha yasaladi: 1. sifat yasovchi qoâshimchalar bilan. 2. soâzlarni qoâshish bilan. 3. soâzlarni takrorlash bilan. 1. sifat yasovchi qoâshimchalar quyidagilardir: â· otdan sifat yasovchi qoâshimchalar: -li: rasmli kitob, kuchli shamol; -dor: aybdor, vafodor; ba-: badavlat, baquvvat; ser-: serhosil olma; -mard: kasalmand, davlatmand. yuqoridagi qoâshimchalar asosdan anglashilganâ belgigaâ egalikniâ bildiradi. -siz: tuzsiz ovqat; be-: begâubor, bexabar. bu qoâshimchalar esa (no- qoâshimchasi bilan birgalikda: noaniq, notinch) asosdan anglashilganâ belgiga ega emaslikniâ ifodalaydi. -lik: toshkentlik (bola); -iy, -viy: tarbiyaviy soat, devoriy gazeta; -ga, -ki,-qi: bahorgi ishlar, qishki kiyim (paytga xos belgini bildiradi); -aki, -oqi: jizzaki, jirttaki,pistoqi; -yi: havoyi; -chan: ishchan bola; -simon: odamsimon maymun (oâxshashlik maânosini bildiradi); -kor,-gar: isyonkor, …

apchi (odam), vahimachi (ayol); -von: zoâravon (odam); -qa: loyqa (suv); -omuz: hazilomuz (gap), zaharomuz (hazil); -xoâr: gâamxoâr (odam), goâshtxoâr (hayvon); -soz: soatsoz (usta); -dek (-day): muzdek (suv), joâjabirday (jon); â· feâldan sifat yasovchi qoâshimchalar: -choq,-chak,-chiq: maqtanchoq, kuyunchak, qizgâanchiq; -gir,-gâir,-kir,-qir,-qur: sezgir, topqir, oâtkir, olgâir, uchqur; -ma: qaynatma shoârva, burama koâylak; -k(-uk,-ik,-ak): chirik, teshik, tuzuk, gâalvirak; -q(-uq, -iq,-a/oq): iliq, siniq, buzuq, qoloq; -oq: qochoq, qoârqoq, baqiroq; -qi: sayroqi qush; -qoq,-gâoq: tirishqoq, uyushqoq, toygâoq; -agâon: bilagâon, chopagâon; -mon: bilarmon, qirarmon; -kun,-qin,-gâin: tushkun, ozgâin, joâshqin; -gâun,-qun: turgâun, tutqun; -(a)rli: yetarli, zerikarli; -ch: tinch, jirkanch; -gâich: yulgâich (odam); -ongâich: tepongâich, suzongâich; -ovuch: hurkovuch, iskovuch; -mas: oâtmas (pichoq), indamas (odam); -(i)ndi: asrandi (bola); -a: koâtara (savdo); -msiq: qarimsiq, achimsiq; â· boshqa turkumlardan sifat yasovchi qoâshimchalar: ravishdan: -gi: kechagi, dastlabki; sifatdan: no-: nomaâlum, notoâgâri; -lom: sogâlom; taqlid soâzlardan: -ildoq: bijildoq, likildoq. 2. soâzlarni qoâshish, bogâlash va juftlash bilan quyidagi turdagi sifatlar yasaladi: â· qoâshma sifatlarâ quyidagicha yasaladi …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o’zbek tilida sifatlarning ma’noviy guruhlari" haqida

1665264045.doc oâzbek tilida sifatlarning maânoviy guruhlari reja: i. kirish. sifat so`z turkumi haqida maâlumot. ii. asosiy qism: 1. sifatning maânoviy turlari. 2. holat bildiruvchi sifat so`zlar 3. shakl â ko`rinishni bildiruvchi sifatlar. 4. hajm-o`lchov, masofa bildiruvchi sifatlar 5. rang-tus bildiruvchi sifatlar 6. hayvon tuslarini ifodalovchi sifat so`zlar iii. xulosa. kirish predmetning belgisini bildirib,â qanday? qanaqa? qaysi?â soâroqlaridan biriga javob boâlgan soâzlarâ sifatâ deyiladi. sifat harakatning belgisini ham bildirishi mumkin: yaxshi gapirdi, qattiq taâsirlandi kabi. harakat belgisini baâzi sifatlargina bildira oladi. lekin sifatlarning asosiy xususiyatiâ predmet belgisiniâ bildirishdir. sifatlarning morfologik xususiyatlari:â 1) belgining darajasi...

DOC format, 94,5 KB. "o’zbek tilida sifatlarning ma’noviy guruhlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o’zbek tilida sifatlarning ma’n… DOC Bepul yuklash Telegram