turdosh otlar. ularning asosiy lmg va lmt lari. ularning umumiy qurilish xususiyatlari, markaz va qurshovlari

DOC 47,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1706114913.doc turdosh otlar. ularning asosiy lmg va lmt lari. ularning umumiy qurilish xususiyatlari, markaz va qurshovlari reja: 1.turdosh otlarning muayyan va mavhum ma’noli nom ko'rinishlari. 2.turdosh otlarning lmg leksemalari orasidagi ma'no aloqalari. lug’aviy ma`no to`da (lmt)lari, modda nomlari, shaxs tavsifi nomlari, o`simlik nomlari, o`rin -joy nomlari, miqdor nomlari ,payt nomlari, tashkilot, muassasa nomlari, hayvon nomlari, narsa-buyum nomlari, jins - tur (giponimiya) munosabati, darajalanish (graduonimiya) munosabati, vazifadoshlik (funksionimiya) munosabati, pog’onalilik (iyerarxita) munosabati, fitonimlarning ko`chma ma`nosi, hayvon nomlarining shaxs tavsifi uchun qo’llanishi, narsa- buyum otlarining hosil bo`lish yo’llari . turdosh otlar bir jinsdagi predmetlarning umumiy nomini bildiradi. turdosh otlar ifodalangan tushunchaning xarakteriga ko'ra muayyan va mavhum ma'noli otlarga, xayolan haqiqiy deb tushuniladigan mavjudotlarni atovchi otlar (dev, pari, ajdaho)ga ajratiladi. muayyan aniq otlar ushlash, ko'rish, o'lchash, sezish mumkin bo'lgan shaxs, narsa-buyumlarni atovchi otlardir. muayyan otlarda zot (narsa) turli sifatlarning muayyan barqarorligi, butunligi tarzida talqin etilsa, mavhum otlar turi turli zotlarda mavjud bo'lgan bir …

2) shaxs tavsifi nomlari (yigit, chol; o'zbek, qirg'iz; bek, boy; cho'loq, kasal; kosib, qassob; ona, ota; novcha, baqaloq; olim, dono…); 3) buyum nomlari (qalam, kitob; cho'mich, kosa; gilam, sholcha; belkurak, omoch …); 4) o’simlik nomlari (daraxt,buta, o’t…); 5) o’rin-joy nomlari (qishloq,shahar,sahro…); 6) miqdor nomlari (misqol,botmon,hovuch…); 7) payt, vaqt nomlari (kun,fasl,tong,kecha… ); 8) tashkilot, muassasa va joy nomlari (maktab,idora,do’kon,bozor…); bunday mavzu guruhlarini ko’plab keltirish mumkin. mavzu guruhlarini ajratish lisoniy tabiatga ega bo’lib, bunda lisoniy xususiatlarga tayanilmog’i lozim. i. shaxs tavsifi nomlari shaxsni ma’lum bir belgisi asosida atab, nomlab keluvchi otlardir. bunday otlar [ot+ot] birikmalarida agar ikkinchi ot ham shaxsni nomlovchi leksemaga mansub bo’lsa, egalik qo’shimchasini talab etmaydi (yigit, bola, kasal, kishi). shu asosda tilshinoslikda hali ot, hali sifat tarzida talqin etib kelinadi. shaxs otlari quyidagi lmg larga ajraladi: 1 shaxsning yoshi jihatidan tavsifi (chaqaloq, go’dak, o’smir, o’spirin…). 2.shaxsning qarindoshlik jihatidan tavsifi (bobo, kuyov, jiyan, kelin…). 3.shaxsning kasb jihatidan tavsifi (suvchi, shifokor, …

jratiladi.uy hayvonlarining quyidagi lmglari mavjud. 1) “qoramol” lmg: (sigir, buzoq, tana, g’unajin ho’kiz, buqa, govmish…); 2) “ot”lmg: (ot,baytal,biya, ayg’ir, saman, yo’rg’a, yobu, to’riq, jiyron, bedov toy…); 3) “qo’y” lmg: (qo’y, qo’chqor, qo’zi, baqlan, hisori, arabi, merikos… ); 4) “echki”lmg: (echki, taka, serka, uloq…); 5) “it”lmg: (it, qanjiq, ko’ppak, bo’ribosar, tozi, gurji, kuchuk…); 6) “eshak” lmg: (eshak, mocha, xo’tik, xachir…); 7) “tovuq” lmg: (tovuq, xo’roz, mokiyon, jo’ja…). hayvon otlarining o’z va ko’chma ma’noda qo’llanilishi, shaxs tavsifi uchun qo’llanuvchi hayvon nomlarining nutqiy mohiyati tilshunosligimizda til (lison) va nutq farqlanishi asosida o’rganilgan. hayvon nomlarining shaxs tavsifi uchun qo’llanishining, boshqacha qilib aytganda, ko’chma ma’nolar hosil bo’lishining o’z ichki yo’llari, qonunlari mavjuddir. bu turdagi ko’chma ma’nolar hayvonlarning tashqi ko’rinishlari, harakati, biologik xususiyatlari, ovoz (tovush) va fe’l-atvori, tabiati kabi turkum belgilarga xos bo’lgan ichki nisbiy mustaqil turlarning (alohida har xil belgilarning) semalar sifatida o’zaro bog’lanib, sememalar hosil qilishi zaminida shakllanadi: (burgut-ovchi qush; rahmonqulning kimligini bilmaydiganga o’xshaysan. …

fologik strukturaga ega bo’ladi. o’zakka rang-barang yasovchi qo’shimchalar qo’shilib narsa-buyum otlarini hosil qiladi: suzgich, yelpig’ich, qalamdon , o’roq, taroq, bezak, qatlama… muayyan otlarning boshqa lmglari ham xuddi yuqoridagi otlar kabi ichki bo’linuvchanlikka egadir. qisqasi, muayyan otlar lmglari nisbatan barqaror va o’ta keng, deyarli cheklanmagan va o’zgaruvchan qurshovlardan iboratdir. lmg markazidagi leksemalar o’zaro jins-tur (giponimik), butun-bo’lak (partonimik), darajalanish (graduonimik), vazifadoshlik (funksionimik) va pog’onalilik (iyerarxonimik) munosabatlarida turadi. “daraxt” o’simlik nomi (fitonim) quyidagi jins-tur munosabatlari bilan bog’lanadi: qayin, tol, terak, baqaterak, majnuntol, archa… “daraxt” ot so’z turkumiga mansub bo’lgan leksema butun-bo’lak munosabatlari bilan bog’lanib, butun bosh leksema “daraxt” bilan, bo’laklar esa “ildiz, shox, barg” leksemalari bilan ifodalanadi. vazifadoshlik asosida tuzilgan lmglar miqdori ancha oz. ular, asosan, narsa-buyum otlarida aniqlanadi. chunonchi, qalam, ruchka va boshqalar. ot so’z turkumiga mansub ba’zi leksemalar quyidagi darajalanish qatoriga ega bo’ladi: 1[qiz]-[juvon]-[ayol]-(yoshiga ko’ra). 2[qulun][toy]-[g’o’nan ] [do’nan]. 3[o’gil]-[o ’smir]-[o’spirin] –[yigit]-(yoshiga ko’ra). 4[nihol]-[ko’chat]-[daraxt]. 5[qishloq]-[kent]-[shahar]-(hajmi, aholisi va obodonligiga ko’ra). 6[nasim] -[shabada] -[shamol] …

ий тизимда «оралиқ учинчи» нинг мутлақлиги. «ўзбек тили ва адабиёти», 1999 йил, 6-сон. 7.қурбонова м. ҳозирги замон ўзбек тили. тошкент, 2002 йил.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "turdosh otlar. ularning asosiy lmg va lmt lari. ularning umumiy qurilish xususiyatlari, markaz va qurshovlari"

1706114913.doc turdosh otlar. ularning asosiy lmg va lmt lari. ularning umumiy qurilish xususiyatlari, markaz va qurshovlari reja: 1.turdosh otlarning muayyan va mavhum ma’noli nom ko'rinishlari. 2.turdosh otlarning lmg leksemalari orasidagi ma'no aloqalari. lug’aviy ma`no to`da (lmt)lari, modda nomlari, shaxs tavsifi nomlari, o`simlik nomlari, o`rin -joy nomlari, miqdor nomlari ,payt nomlari, tashkilot, muassasa nomlari, hayvon nomlari, narsa-buyum nomlari, jins - tur (giponimiya) munosabati, darajalanish (graduonimiya) munosabati, vazifadoshlik (funksionimiya) munosabati, pog’onalilik (iyerarxita) munosabati, fitonimlarning ko`chma ma`nosi, hayvon nomlarining shaxs tavsifi uchun qo’llanishi, narsa- buyum otlarining hosil bo`lish yo’llari . turdosh otlar bir jinsdagi predmetlarning umumiy...

Формат DOC, 47,5 КБ. Чтобы скачать "turdosh otlar. ularning asosiy lmg va lmt lari. ularning umumiy qurilish xususiyatlari, markaz va qurshovlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: turdosh otlar. ularning asosiy … DOC Бесплатная загрузка Telegram