ot va uning ma'noviy guruhlari. atoqli va turdosh otlar haqida umumiy ma`lumot. atoqli ot turlari

DOC 44,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1706114776.doc ot va uning ma`noviy guruhlari. atoqli va turdosh otlar haqida umumiy ma`lumot. atoqli ot turlari reja: 1. ot va uning ma`noviy guruhlanishi (atoqli va turdosh, muayyan va mavhum ma`noli otlar). 2. atoqli otlar va ularning mazmuniy guruhlari. ot lug’aviy ma`no guruh (lmg)lari, atoqli ot, turdosh ot, muayyan (aniq ) ot, mavhum ma`noli ot, xayoliy mavjudotlarni atovchi ot, antroponim, zoonim, toponim, xrononim, astrononim, xrematonim, teonim, mahsulot nomlari, qo’shma joy nomlari, so`z birikmasi, [aniqlovchi-aniqlanmish] qolipi. otlar borliqdagi qanday narsalarning nomini bildirishiga ko`ra atoqli va turdosh otlarga bo`linadi. atoqli otlar umumiy tushunchalar bilan bog`liq bo`lgan otlar sifatida narsa, predmet, buyum, voqea-hodisalarni mustaqil predmet sifatida ifodalaydi. boshqacha qilib aytsak, atoqli otlar bir marta nomlangan predmetlardan bittasini ajratish uchun qayta nomlangan ikkilamchi nomdir. ular yakka shaxs, narsa, joy, mahsulot, tashkilot, muassasa nomlarini ifodalab keladi. atoqli otlar matndan, nutq vaziyatidan uzilgan holda atash ma`nosiga ega bo`lmaydi va ular kontekstda reallashadi. masalan, “lobar” so`zining turdosh ot …

narsalarda mavjud bo`lgan bir xil yoki o`xshash sifatlarni bir alohidalik tarzida ifoda etadi. masalan, olma, qovun, shakar, qand va h.k. muayyan otlarning muhim sifat belgisi "shirinlik" bo`lsa, "shirinlik" mavhum otida yuqoridagi narsalarda mavjud bo`lgan umumiy belgi bir alohidalik sifatida beriladi. shuning uchun muayyan va mavhum otlarning farqli tomoni faqatgina ularning haqiqiy (kitob, olma, eshik) va xayoliy (sevgi, ishq, shirinlik), umumiy va yakka narsalarni ifodalay olishida emas, balki belgi, sifat ma`nosining qay usulda talqin etilishida hamdir. atoqli otlar va ularning mazmuniy guruhi. atoqli otlar borliqdagi nimalarning xususiylashtirilgan nomi ekanligi nuqtai nazardan quyidagi guruhlarga bo`linadi: 1. kishi, shaxs nomlari (antroponimlar)- tursunoy, mansur. 2. hayvon nomlari (zoonimlar) - olapar, to`rtko`z. 3.o`rin- joy nomlari (toponimlar)- markaziy osiyo, buxoro, quyi chirchiq, arabxona. 4. mahsulot nomlari- "lazzat" kabobi, "qoraqum" shokoladi, "atirgul" sovuni. 5. voqea -hodisa nomlari (xrononimlar)- xotira kuni, "navro`z" bayrami, somoniylar davri. 6. osmon jismlari nomlari (astronomimlar)- hulkar, mirrix, quyosh, zuhra. 7. olloh va ilohiy …

atoqli otlar grammatik ko`plik belgisini olganda umumiy belgi - xususiyatga ega bo`lgan shaxs va predmetlar guruhini, bir xil ataladigan yoki o`zaro qarindoshlik munosabatidagi shaxslarni anglatadi: ahmadjonlar shu mahallada yashaydi. katta farg`ona kanalini farhodlar qazidi. -lar bu hollarda ko`pincha o’xshashlik asosida jamlik (ko’plik miqdori)ni ifodalaydi. kishi nomlariga qo`shilgan -cha qo`shimchasi kichraytirish, kesatish, kamsitish ma`nolarini, -gina esa erkalash-achinish ma`nolarini ifodalaydi: salimcha "chilonzor" dahasidan ko`chib kelgan edi, manzuraginam ko`p uqubatlarni tortdi. o`rin -joy nomlarining quyidagi lmglarini ko`rsatib o`tish mumkin: 1. o`lka - kavkazorti o`lkasi, o`zbekiston. 2. viloyat - toshkent, buxoro viloyatlari. 3. shahar - samarqand, qo`qon. 4. tuman - qorako`l, izboskan. 5. posyolka- qorovulbozor posyolkasi. 6. daha - yangibozor dahasi. 7. mahalla- "kunji qal`a" mahallasi. 8. qishloq - "yangi turmush" qishlog`i. atoqli joy nomlariga ham -lar ko`plik qo`shimchasi qo`shiladi va shu joy, uning atrofiga ishora qiladi: qo’qonlarni ko`rib keldim. [belgi nomi+ atoqli ot] qolipli joy nomlari [aniqlovchi+aniqlanmish] qolipli so’z birikmalaridan va qo`shma joy …

un, mato kabi yuzlab mahsulot nomlarini misol qilish mumkin. voqea -hodisa nomlariga tarixiy voqea - hodisalar, bayramlarning nomlari (navroz bayrami, xotira kuni, ramazon bayrami, birinchi jahon urushi) kiradi. osmon jismlari nomlari, ilohiy tushunchalarni, madaniy buyum nomlarini atab keluvchi atoqli otlar ham bosh harflar bilan yozilib, oziga xos guruhlanishni hosil qiladi. atoqli otlar turdosh otlardan nafaqat semantik, grammatik jihatdan, balki sifat belgisiga ega bolishi bilan ham farqlanib turadi. shuning uchun ayni bir atoqli ot (masalan, salima yoki yangi bozor) onlab turli zotlarga (ayollarga va joylarga) nisbat berilishi mumkin: biz istagan narsani k i t o b deb atay olmaymiz, lekin istagan ozbek ayoliga salima ismini shartli ravishda nisbat bera olamiz. аdabiyotlar: 1. менглиев б. морфологик воситаларнинг маъновий хусусиятлари ва синтактик имкониятлари. диссертация автореферати. тошкент-1995. 2.неъматов ҳ. тажалли тасаввуф билиш назарияси ва тилшуносликда синтаксисни ўрганиш масалалари. «ўзбек тили ва адабиёти», 1993 йил, 2-сон. 3.неъматов ҳ., бозоров о. тил ва нутқ. тошкент, «ўқитувчи», …

ot va uning ma'noviy guruhlari. atoqli va turdosh otlar haqida umumiy ma`lumot. atoqli ot turlari - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ot va uning ma'noviy guruhlari. atoqli va turdosh otlar haqida umumiy ma`lumot. atoqli ot turlari"

1706114776.doc ot va uning ma`noviy guruhlari. atoqli va turdosh otlar haqida umumiy ma`lumot. atoqli ot turlari reja: 1. ot va uning ma`noviy guruhlanishi (atoqli va turdosh, muayyan va mavhum ma`noli otlar). 2. atoqli otlar va ularning mazmuniy guruhlari. ot lug’aviy ma`no guruh (lmg)lari, atoqli ot, turdosh ot, muayyan (aniq ) ot, mavhum ma`noli ot, xayoliy mavjudotlarni atovchi ot, antroponim, zoonim, toponim, xrononim, astrononim, xrematonim, teonim, mahsulot nomlari, qo’shma joy nomlari, so`z birikmasi, [aniqlovchi-aniqlanmish] qolipi. otlar borliqdagi qanday narsalarning nomini bildirishiga ko`ra atoqli va turdosh otlarga bo`linadi. atoqli otlar umumiy tushunchalar bilan bog`liq bo`lgan otlar sifatida narsa, predmet, buyum, voqea-hodisalarni mustaqil predmet sifatida ifodalaydi. bos...

Формат DOC, 44,0 КБ. Чтобы скачать "ot va uning ma'noviy guruhlari. atoqli va turdosh otlar haqida umumiy ma`lumot. atoqli ot turlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ot va uning ma'noviy guruhlari.… DOC Бесплатная загрузка Telegram