адабий асарни жанрий хусусиятларига кура ўрганиш

DOC 46,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662839109.doc адабий асарни жанрий хусусиятларига кура ўрганиш режа: 1. адабий ўқиш. 2. ифодали ўқиш. 3. таҳлилда асарнинг жанрий хусусиятлапини хисобга олиш. адабий асарнинг бадиий эстетик мохияти ундаги қаҳрамонлар, сахналар, табиат тасвирлари, диалоглар ва бошқа турли компонентларнинг мураккаб тартибини ўрганиш, шархлаш орқали ўзлаштирилади. ўқитувчи шу жараёнда ўқишнинг турли методларига мурожаат қилади. асар поэтикаси, бадиий хусусиятларини тушунтиришда, айниқса, адабий ўқишнинг аҳамияти беқиёсдир. адабий ўқиш нима? агар биз адабиёт ўқитиш методикаси тараққиётига назар ташласак, адабий ўқишнинг асосий вазифаси бадиий асарнинг поэтик ва бадиий хусусиятларини очиб беришига қаратилишини кўришимиз мумкин. адабий ўқишнинг бу вазифаси бадиий асарнинг грамматик ва поэтик қонуниятларига риоя қилиб ўқиш орқали амалга оширилади. бу эса адабий ўқишнинг методик характер касб этишини кўрсатади. ўқитувчи бирор лирик асарни ўргатишни режалаштирар экан, машғулот давомида унинг поэтикасига хос жиҳатлар - қофия, ҳижо, туроқ, вазн, радиф каби компонентлар тўғрисида матндан мисоллар келтириб ўз фикрларини асослаш йўлидан боради. масалан, 10-синфда увайсийнинг "кўнгил доғ ўлди, доғ ўлди" ғазали …

нома", софоклнинг "шох эдип", 8-синфда ойбекнинг "навоий", ш. бошбековнинг "темир хотин", каби асарларини адабий ўқиш учун алохида тайёргарлик куриш талаб этилади. бадиий матн устида ишлаш жараёнида ўқитувчининг вазифаси асарнинг поэтик мазмунини таҳлил қилиш, мавзуи ва тасвир предметини тушунтириш, каламга олинган хаёт вокелигига муаллиф муносабатини аниклашга каратилади. бу вазифани амалга ошириша ифодали ўқиш муҳим аҳамият касб этади. шунга кўра ўқишнинг бу турини асар маъно-мазмунини ҳиссиёт ва фикр уйғунлашган жонли нутқ орқали ўқувчига етказиш усули дейиш мумкин. ифодали ўқиш қуйи синфларда ўқувчилар талаффузидаги "р","с", "ч" товушлари хамда шева элементлари билан боглир нурсонларни бартараф этишга, хотирасини мустахкамлашга ёрдам берса, юкори синфларда рухиятини бойитишга, сўз санъатининг сеҳрли оламига етаклашга хизмат қилади. бадиий асарни ифодали ўқишда унинг узига хос ички жанрий хусусиятлари ва муаллиф услубини алоҳида инобатга олиш зарур. 5-синфда абдулла қаҳҳорнинг "бемор" ҳикояси билан усмон носирнинг "юр, тоғларга чиқайлик!" шеърини бир хилда ифодали ўқиш бўлмаганидек, алишер навоийнинг фалсафий газаллари билан ҳамид олимжон ё ғофур …

ладан, шеърий асарлар таҳлили ифодали ўқишсиз мукаммал бўлмайди. бинобарин, ифодали ўқиш таҳлил воситаси хамдир. у кўп ҳолларда батафсил изоҳлашдан афзал туради ва ўқувчиларни бадиий асар матни билан таништиришниш бирламчи азалий методи вазифасини бажаради. шеърий матндаги маъно товланишларини, жушкин хиссиёт, теран мазмун, юракларни ларзага солувчи мусикий охангни ифодали ўқимасдан туриб хис қилиш, англаш ва тушуниш мушкул. ифодали ўқишга мўлжалланиш бу хилдаги асарларнинг ўзига хос муҳим жихатидир. шеърий матндаги ритм, туроқ ва қофиядош сўзлар уйғунлигидан туғиладиган мусиқа оҳанг шунга қаратилган. зеро, ҳар қандай оҳанг эшитилгандагина ўз сеҳрини намоён қилади. шеър шоирнинг фавқулодда ҳолат туфайли юзага келган оний лаҳзадаги ҳиссиётининт жўшқин ифодаси, ҳукм-хулосаси тарзида яратилишига кўра ҳам қисқа муддатда ва ифодали ўқишни тақозо этади. минг йиллардан ортиқроқ даврдаги адабий меросимизнинг аоссан шеърий шаклда бўлгани, қадим бахшиларнинг ўзлари яратган асарларни ўзлари мусиқага солиб, куйлаб келганлари (масалан, жалолиддин румий ва боборахим машрабларнинг ўз ғазалларини рубоб хамда танбур журлигида куйлаб, элга манзур бўлганлари) сабабини шу хилдаги …

хизмат қилади. асар жанрий хусусиятлари – ҳар бир асарнинг ўзигагина хос бўлиб, таҳлилда албатта инобатга олиш талаб этилади. адабиётлар: с. матчон. мактабда адабиётдан мустақил ишлар. "ўқитувчи", тошкент, 1997.

адабий асарни жанрий хусусиятларига кура ўрганиш - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "адабий асарни жанрий хусусиятларига кура ўрганиш"

1662839109.doc адабий асарни жанрий хусусиятларига кура ўрганиш режа: 1. адабий ўқиш. 2. ифодали ўқиш. 3. таҳлилда асарнинг жанрий хусусиятлапини хисобга олиш. адабий асарнинг бадиий эстетик мохияти ундаги қаҳрамонлар, сахналар, табиат тасвирлари, диалоглар ва бошқа турли компонентларнинг мураккаб тартибини ўрганиш, шархлаш орқали ўзлаштирилади. ўқитувчи шу жараёнда ўқишнинг турли методларига мурожаат қилади. асар поэтикаси, бадиий хусусиятларини тушунтиришда, айниқса, адабий ўқишнинг аҳамияти беқиёсдир. адабий ўқиш нима? агар биз адабиёт ўқитиш методикаси тараққиётига назар ташласак, адабий ўқишнинг асосий вазифаси бадиий асарнинг поэтик ва бадиий хусусиятларини очиб беришига қаратилишини кўришимиз мумкин. адабий ўқишнинг бу вазифаси бадиий асарнинг грамматик ва поэтик қонуниятларига риоя...

Формат DOC, 46,5 КБ. Чтобы скачать "адабий асарни жанрий хусусиятларига кура ўрганиш", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: адабий асарни жанрий хусусиятла… DOC Бесплатная загрузка Telegram