ўзбекистон тиббиётида мустақиллик йилларида гистология фанининг ютуқлари ва унинг истиқболлари

DOC 265,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1664824052.doc ўзбекистон тиббиётида мустақиллик йилларида гистология фанининг ютуқлари ва унинг истиқболлари давлатимиз мустақилликка эришгач, бошланғич даврларда тиббий-морфологик фанлар тараққиётида, хусусан гистология фани соҳасида қатор ўзгаришлар юз берди. албатта бу ўзгаришлар негизида қатор сабаблар бор эди: 1. собиқ иттифоқ даврида ҳамма тиббий фанлар қатори, морфологик фанлар ҳам маълум даражада москва томонидан бошқарилиб турилар, соғлиқни сақлаш вазирлиги қошида фанлар бўйича секциялар бўлиб, улар ўқув ишлари бўйича услубий марказ ҳисобланарди. ҳамма ўқув дастурлари москвада тузилар ва шу марказлар томонидан тасдиқдан ўтар эди. илмий ишлар бўйича иттифоқ анатомлари, гистологлари, эмбриологларининг жамияти бўлиб, у ҳар 4 йилда бир съезд чақирар, бу съездларда морфологик муаммолар маълум даражада ечилар ва янги муаммолар қўйилар эди. бу жамият ҳам бошқарув ролини бажарар эди. иттифоқ фанлар академияси, тиббиёт фанлари академиялари ҳам турли муаммоли ва ишчи комиссиялар орқали морфологик фанларни (бошқа фанлар ҳам шундай эди) бошқариб турарди. республикада соғлиқни сақлаш вазирлиги, республика фанлар академияси ҳам москвага бўйсунар эди. бу жиҳатлар мустақиллик …

дан олинарди. бошланғич даврларда айрим кафедра, лабораторияларда аста-секин реактивларнинг танқислиги, уларни топишнинг қийинлиги бошланди, бу танқисликлар ҳали ҳам давом этиб келмоқда. 4. адабиёт танқислиги ҳам пайдо бўла бошлади. унинг устига дастлабки даврларда марказий журналларда мақолалар чоп этиш, ҳимоя қилиш ҳам қийинлашди. 1990-1992 йилларда фақат москва, қозон, новосибирск шаҳарларида ҳимоя қилиш имконияти бор эди. олий аттестация комиссияси фақат москвада ўтирар эди. лекин шундай қийинчиликларга қарамай, морфолог олимларимиз ўзларининг ватанпарварлик, содиқлик туйғуларини кўрсата бошладилар. кичик нуқталарда ҳам, катта нуқталарда ҳам илмфан тараққиётини сақлаб қолиш, аввалги даражадан пастга туширмаслик, яна ҳам ёшариш ғоялари одамларда кучли эди. ўсаётган олимларнинг иштиёқларини сусайтирмаслик мақсадида республикада биринчи галда махсус илмий кенгашлар барпо этилди, республика олий аттестация комиссияси тузилди. 1990-1991 йиллардаги энг қийин аҳвол, яъни ҳимоя ишларида навбат кутишга барҳам берилди. биокимё институтида, i-тошдавтида гистология, цитология, эмбриология, одам анатомияси, одам физиологияси, патанатомия фанлари бўйича махсус кенгашлар иш бошлади. i-тошдавтида академик к. а. зуфаров раис этиб тайинланди. кейинчалик, бу …

лликка ўтиш даврида ўзбекистонда кўп илм соҳалари энди қийналиб қолади, деган тахминлар бор эди. кутилгандек бўлмади. айрим соҳаларда бир-икки йил узилиш бўлсада, улар ўзларини тез тиклаб олдилар ва ҳатто олдинги даражадан ўзиб ҳам кетдилар, энг катта ютуқ томонлари, янги илмий йўналишлар пайдо бўлдики, улар бироз чўкиб турган бошқа соҳаларни қоплаб ҳам кетди. масалан, янги ташкил этилган ii-тошдавти гистология кафедрасида иммуногистология янги қирраларда, янги йўналишларда катта ривож топди ва айниқса иммунологияни янги маълумотлар билан бойитиб юборди. i-тошдавти гистология кафедрасида ҳам маҳаллий иммунитет ҳақида кўп ишлар қилинди. шунинг учун мустақиллик йилларида устувор йўналишлардан бири иммуногистология бўлди. 1991-2010 йилларда иммун аъзолар турли ҳайвонларда ёшга кўра ҳам, беморларда ҳам тўлиқ ўрганилди, иммун аъзолардан маҳаллий иммунитетда катта роль ўйновчи лимфа тугунлари электронмикроскопик даражада турли ёшдаги ҳайвонларда кўриб чиқилди. ҳужайравий ва гуморал иммунитет ривожидаги микроблар ва уларнинг роли, овқатланишнинг аҳамияти каби янги йўналишлар пайдо бўлди ва бу билан уч бошқарув тизимининг (нерв, эндокрин, иммун) морфологик асослари …

талоқ, лимфа тугунлар роли қиёсий даражада батафсил ишлаб чиқилди. портал гипертензия, гиперспленизмда қўлланиладиган спленэктомия роли иммун жиҳатдан асосланди. ҳар бир иммун аъзо роли аниқ кўрсатилди ва қайси аъзодан олинадиган иммун препаратлари самарали эканлиги белгилаб берилди (м. с. рахматова 1999; м. м. маҳмудова 2004; а. х. мухаммеджанов 2004; м.р.тиллабоев 2004). гипер- ва гипотиреозда жинсий тизим фаолиятининг бузилиши ҳам илмий асосланди. клиник эндокринология, сексопатология учун илмий янгилик пайдо бўлди. дунёда энг кўп тарқалган сурункали гепатит кўпроқ вирусли гепатитлар, ундан кейин токсик гепатитлар ва бошқа ҳазм аъзолари касалликлари асоратидан келиб чиқади. сурункали гепатит иккиламчи иммунодефицитни келтириб чиқарадими ёки аксинчами, ҳозирги кунда бунга тўлиқ жавоб йўқ. лекин бу икки ҳолат муносабатлари гистолог олимлар томонидан чуқур ўрганилмоқда. хўш, сурункали гепатитда талоқ олиб ташланса нима бўлади. чунки, жарроҳликда гиперспленизм, портал гипертензияда спленэктомия кўп қўлланилади. бу саволга жавоб а.х. муҳаммеджонов (2004) ишларида тўлиқ келтирилди. юқоридаги ишларда иммун тизимда аъзолараро ва жигариммун тизим муносабатлари ўрганилган бўлса, бошқа изланишларда …

бу структур-функционал даражада маҳаллий идора роли ҳақидаги заминий тушунчаларни бойитади. бу борада ф. х. азизова (2002) нинг ишлари (бу иш i-тошдавти ва ii-тошдавти гистология кафедраларида бажарилди) диққатга сазовордир. бу иш онтогенетик гистоиммуногенезга бориб тақалади. тадқиқотлар чақалоқликдан то етуклик давригача бўлган оқ каламушларда олиб борилди. ингичка ичакнинг иммун тизими морфология, морфометрия, радиоавтография ва электронмикроскопия усуллари ёрдамида ўрганилди. ингичка ичакнинг иммун тизими асосий уч компонентдан-ичак шиллиқ пардаси, пейер пилакчалари ва мезэнтериал лимфа тугунларидан иборат бўлиб, уларнинг ўзаро ҳамжиҳат фаолият кўрсатишигина ичакда иммун гомеостазини таъминлайди. янги туғилган чақалоқларда ингичка ичак иммун тизимининг ҳали тўла ривожланмаганлиги, унинг постнатал такомиллашуви даврий характерга эга бўлиб, гўдак организмининг озиқланиш турига бевосита боғлиқ эканлиги аниқланди. i-тошдавти гистология кафедрасида ҳазм аъзолари турли қисмларининг (ошқозон, ингичка ва йўғон ичаклар) ўзаро структурфункционал муносабатлари мустақиллик йилларида яна ҳам чуқурроқ ва янги қирраларда ўрганилди. ингичка ичакнинг катта ҳажмдаги (субтотал) резекцияларида йўғон ичакнинг функционал ҳолати, айниқса ёнбош ичакнинг баугинев қопқоғига қўшиб резекция қилингандаги ҳолати …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ўзбекистон тиббиётида мустақиллик йилларида гистология фанининг ютуқлари ва унинг истиқболлари"

1664824052.doc ўзбекистон тиббиётида мустақиллик йилларида гистология фанининг ютуқлари ва унинг истиқболлари давлатимиз мустақилликка эришгач, бошланғич даврларда тиббий-морфологик фанлар тараққиётида, хусусан гистология фани соҳасида қатор ўзгаришлар юз берди. албатта бу ўзгаришлар негизида қатор сабаблар бор эди: 1. собиқ иттифоқ даврида ҳамма тиббий фанлар қатори, морфологик фанлар ҳам маълум даражада москва томонидан бошқарилиб турилар, соғлиқни сақлаш вазирлиги қошида фанлар бўйича секциялар бўлиб, улар ўқув ишлари бўйича услубий марказ ҳисобланарди. ҳамма ўқув дастурлари москвада тузилар ва шу марказлар томонидан тасдиқдан ўтар эди. илмий ишлар бўйича иттифоқ анатомлари, гистологлари, эмбриологларининг жамияти бўлиб, у ҳар 4 йилда бир съезд чақирар, бу съездларда морфологик муаммола...

Формат DOC, 265,0 КБ. Чтобы скачать "ўзбекистон тиббиётида мустақиллик йилларида гистология фанининг ютуқлари ва унинг истиқболлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ўзбекистон тиббиётида мустақилл… DOC Бесплатная загрузка Telegram