asab tizimining xususiy fiziologiyasi

DOCX 21,6 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1701239059.docx asab tizimining xususiy fiziologiyasi reja: 1. oraliq miya 2. talamus 3. gipotalamus oraliq miya oraliq miya, topografik va funktsional jihatdan epitalamus, talamus va gipotalamus kabi qismlarga bo’linadi (34- rasmga qarang). epitalamus (yoki talamus usti qism) qadoqli tana tagida joylashgan gumbaz va ichki sekretsiya bezi bo’lmish epifizdan iborat bo’lib, ular uchunchi qorinchaning yuqorigi devorini shakllantiradi. talamus (yoki qo’ruv do’mbog’i) kul rang modda yig’indisidan iborat tuxum shaklidagi hajmga ega tana. talamus, pastki va lateral yuzasi bilan, miyaning qo’shni qismlari bilan chambarchas bog’liq. qo’ruv do’mbog’ining medial yuzasi uchunchi qorincha bo’shlig’ining yon devorini hosil qiladi. talamus, katta po’stloq osti hosilasi bo’lib, u orqali katta yarim sharlar po’stlog’iga turli afferent yo’llar o’tadi. gipotalamus (yoki do’mboq osti) - uchunchi qorinchaning tubida shakllangan tarkibiy tuzilmalar guruhi. gipotalamusning tarkibida ko’p miqdorda yadrolar bor va u organizmning vistseral funktsiyalarini boshqarish markazi hisoblanadi. talamus talamus asab hujayralari 40 ga yaqin yadrolarga guruhlanib topografik jihatdan oldingi, o’rta, orqa, medial va …

v tizimining sensor yadrosi bo’lib xizmat qiladi. bu yadro yorug’lik darajasini aniqlashda va rangini sezishda ishtrok qiladi. lateral tizzasimon yadro to’rt tepalikning oldingi dumboqlaridan tolalar oladi, undan chiqqan tolalar bosh miya po’stlog’ining ko’ruv sohasida tugaydi. keyingi dumboqlar bilan afferent tolalar yordamida bog’langan medial tizzasimon yadro eshituvchi tizimining spetsifik talamik yadrosi hisoblanadi. bu yadrodagi neyronlarning har bir guruhi ma’lum chistotadagi tovushlarni qabul qilishga moslashgan. medial tizzasimon yadro akustik aborotni tahlil qiladi va po’stloqni eshituv markazga o’tkazadi. talamusni tadqiqot qilgan olim a.k. uolkerning fikricha "talamus, tashqi dunyodan keladigan barcha ta’sirlarni yig’ib, bu erda turini o’zgartirib, po’stloqni va po’stloq markazlariga yo’nalishida vositachi hisoblanadi." talamusning keyingi guruh yadrolari assotsiativ yadrolar bo’lib, spesifik yadrolardan farqi shundaki, ular qaysidir bitta sensor tizimga taaluqli bo’lmaydi va afferent impulslarni spetsifik proektsion yadrolardan oladi. ushbu guruh yadrolarning uchtasi po’stloqning asosiy assotsiativ qismlari bilan aloqasi bor: yostiq yadro bosh miyani tepa va chakka po’stlog’ining assotsiativ zonasi bilan; orqa lateral yadro …

oradi. talamusning nospetsifik yadrolari o’rta miyadagi to’rsimon formatsiyaning davomi hisoblanadi. to’rsimon formatsiyaning po’stloqni faollashtiruvchi ko’tariluvchi ta’siri talamusning nospetsifik yadrolari orqali o’tadi. yarim sharlar po’stlog’iga intiluvchi sensor (sezuvchi) signallar yo’lida talamus o’ziga xos darvoza bo’lib, juda muhim ahamiyatga ega bo’lgan ma’lumotlarni po’stloqqa o’tkazadi. kuchsiz va ahamiyatsiz signallar bu erda to’xtatilib, o’tkazilmay ushlab qolinadi. talamus nospetsifik yo’llar orqali bosh miya yarim sharlaridagi neyronlar qo’zg’aluvchanligiga ta’sir etadigan bo’lsa, po’stloq o’z navbatida talamusga engillashtiruvchi va tormozlovchi ta’sir o’tkazadi. bu ta’sirlar spetsifik va nospetsifik yadrolarga etib keladi. talama-kortikal tizim uhlash va uyg’onish, tiyraklik va boshqa jarayonlarni boshqarishda ham ishtrok qiladi. gipotalamus gipotalamus - oraliq miyaning filogenetik eski bo’limi hisoblanadi. gipotalamus miyaning uchinchi qorinchasi tubida va yonlarida joylashgan bo’lib, vegetativ, endokrin va somatik faoliyatlarni birlashtirish hamda ichki muhit barqarorligini ta’minlashda juda muhim rol o’ynaydi. gipotalamusdagi kulrang modda besh guruh yadrolarga bo’linadi. yadrolarning preoptik guruhi paraventrikulyar, medial va lateral preoptik yadrolardan iborat. oldiggi guruhga kiruvchi supraxizmatik, supraoptik …

ba’zi yadrolarni gipofiziotrop sohaga birlashtiriladi. bu sohadagi neyronlar liberin va statinlar ishlab chiqarishadi va adinogipofiz faoliyatni boshqarishda muhim rol o’ynaydi. yadrolarning medial gipotalamus tarkibiga kiruvchi turlarida, ichki muhit o’zgarishini sezuvchi neyronlar bo’lib, ular qonning haroratini, elektrolit tarkibini, garmonlar miqdori o’zgarishini sezib, asli holiga qaytaradigan mexnizmlarni ishga soladi. bu soha, asab va gumoral mexnizmlarning yordamida gipofiz faoliyatini boshqaradi. gipotalamusning lateral sohasida yadrolar bo’lmaydi va bu soha asosan miya stvoliga o’tuvchi tolalardan iborat. umuman olganda, gipotalamus miyaning deyarli hamma sohalari bilan bog’langan. gipotalamusning vegetativ faoliyatni boshqarishdagi roli. gipotalamusning turli qismlariga lokal elektr ta’sir qilish oqibatida chaqirilgan vegetativ va somatik reaktsiyalarni o’rganish, miyaning bu bo’limida, ikkita funktsional differentsiyalangan zonalarini ajratish imkonini yaratadi (v. gess). bu zonaning biri bo’lmish - gipotalamusning orqa va lateral qismlarini ta’sirlash tipik bo’lgan somatik samaralarni chaqiradi: ko’z qorachig’ining kengayishi, qon bosimining ko’tarilishi, yurak qisqarishi chastotasining ortishi, ichak peristaltikasini (qisqarishini) to’xtatish va h.k. bu zonaning jarohatlanishi, simpatik asab tizimi tonusining …

teza juda umumiylashtirilgan va miyaning ushbu bo’limining turli faoliyatlarini tushuntira olmaydi. keyingi tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, gipotalamusda simpatik va parasimpatik markazlarning tor ma’noda lokalizatsiyasiga qarama-qarshi dalillar bor. qon tomirlarining torayish effekti, gipotalamusning ham orqa, ham oldingi qismlari ta’sirlanganda sodir bo’lishi mumkin va bundan kelib chiqadiki, simpatik neyronlar bu ikkala qismlarda ham mavjuddir. shu qatorda, qon tomirlarni kengaytiruvchi postganglionar xolinergik hujayralar ham gipotalamusda keng miqyosda tarqalgan. gipotalamusning ma’lum bir bo’limlarini lokal ta’sirlash paytida turli a’zolarda qon aylanishining diametral qarama-qarshi o’zgarishi kuzatiladi. masalan, skelet mushaklarida qon aylanishini tezlashishi paytida, bu jarayonni teri va qorin bo’shlig’i a’zolarida pasayishi kuzatilishi mumkin. gipotalamus ta’sirlangan paytda nafaqat vegetativ reaktsiyalar, balki, tanani tutishning o’zgarishi yoki nafas olish chastotasini tezlashishi kabi bir qator somatik effektlar ham sodir bo’lishi mumkin. yuqoridagilardan xulosa qilib aytganda, gipotalamus faqat ergotrop va trofotrop zonalarning statik va lokal birlashmasi emas. balki, gipotalamusni - vegetativ, somatik va endokrin funktsiyalarning muhim integrativ markazi sifatida qarash ma’qulroq. bu …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "asab tizimining xususiy fiziologiyasi"

1701239059.docx asab tizimining xususiy fiziologiyasi reja: 1. oraliq miya 2. talamus 3. gipotalamus oraliq miya oraliq miya, topografik va funktsional jihatdan epitalamus, talamus va gipotalamus kabi qismlarga bo’linadi (34- rasmga qarang). epitalamus (yoki talamus usti qism) qadoqli tana tagida joylashgan gumbaz va ichki sekretsiya bezi bo’lmish epifizdan iborat bo’lib, ular uchunchi qorinchaning yuqorigi devorini shakllantiradi. talamus (yoki qo’ruv do’mbog’i) kul rang modda yig’indisidan iborat tuxum shaklidagi hajmga ega tana. talamus, pastki va lateral yuzasi bilan, miyaning qo’shni qismlari bilan chambarchas bog’liq. qo’ruv do’mbog’ining medial yuzasi uchunchi qorincha bo’shlig’ining yon devorini hosil qiladi. talamus, katta po’stloq osti hosilasi bo’lib, u orqali katta yarim sharla...

Формат DOCX, 21,6 КБ. Чтобы скачать "asab tizimining xususiy fiziologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: asab tizimining xususiy fiziolo… DOCX Бесплатная загрузка Telegram